หนังสือพิมพ์ข่าวสดออนไลน์ : ครบทุกรส สดทุกเรื่อง

[Home] หน้าแรก-ข่าวสด

จำนวนคนอ่านล่าสุด 1451 คน

วันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2553 ปีที่ 19 ฉบับที่ 7001 ข่าวสดรายวัน

สวนส้มในฝัน บางมดคืนหวาน

คอลัมน์ สดจากเยาวชน

ภัทรภร ยอดนครจง

ตลาดขายส้มมากมายไปด้วยส้มหลากหลายสายพันธุ์ ไม่ว่าจะเป็นส้มสายน้ำผึ้ง ส้มโชกุน หรือแม้แต่ส้มสายพันธุ์ต่างประเทศที่เข้ามาตีตลาดบ้านเรา

ย้อนกลับไปในอดีต ชื่อที่อยู่ในใจคนชอบส้มต้องยกให้ส้มเขียวหวานบางมด เพราะมีเปลือกล่อน ปอกง่าย ซังนิ่ม รสหวานแหลมเข้มข้น กว่าส้มที่อื่นๆ

ส้มบางมดลูกเล็กๆ ปลูกมากในสวนย่านธนบุรีริมคลองบางมด เขตราษฎร์บูรณะและบางขุนเทียน ซึ่งปัจจุบันเป็นเขตทุ่งครุและเขตจอมทอง ส้มจากสวนบางมดเคยสร้างชื่อเสียงมายาวนาน

อดีตคนบางมดทำสวนส้มกันมาตั้งแต่สมัยปู่ย่าตายายทุกครัวเรือนปลูกกันแทบทุกบ้าน มีพื้นที่สวนส้มเป็นหมื่นๆ ไร่ ดินบางมดปลูกส้มได้ดี มีรสชาติอร่อย ชาวสวนก็ปลูกมาเรื่อยๆ คลองบางมดจึงกลายเป็นเส้นทางลำเลียงผลผลิตส้มจากสวน ขนใส่ลำเรือ นำไปขายที่ปากคลองตลาด สร้างรายได้เป็นล่ำเป็นสัน แต่แล้วก็ต้องคลายชื่อเสียงลงเมื่อแหล่งปลูกส้มบางมดล่มสลายลง เพราะประสบปัญหารุมเร้าหลายด้าน

ในช่วงเวลาหนึ่งชาวสวนบางมดต้องละทิ้งอาชีพทำสวนส้มเพราะปัญหาน้ำเค็มหนุน หน้าแล้งมาถึง ระดับน้ำต่ำลง น้ำเค็มหนุนเข้ามาสู่สวนส้ม น้ำจืดจะน้อยเกินไป ส่งผลกระทบต่อต้นส้ม ทำให้เกษตรกรบางรายขาดทุน อยู่ในภาวะล้มละลายยากที่จะฟื้นตัวกลับมาได้อีก ประกอบกับความเจริญของเมือง เมื่อมีการตัดถนนพระราม 2 ย่านบางมด ทำให้ย่านนี้มีตรอก ซอก ซอย เกิดโครงการบ้านจัดสรร โรงงานอุตสาหกรรม เกิดปัญหาสภาพอากาศและน้ำ พื้นที่ทำสวนลดลง ชาวสวนส้มบางมดจำใจขายสวน บางส่วนออกไปหาพื้นที่ทำมาหากินที่อื่น บางรายเปลี่ยนอาชีพใหม่ พื้นที่และคนปลูกส้มลดลงไป ส้มบางมดก็แทบสิ้นชื่อ

แต่ในวันนี้น่ายินดีที่ ลุงสุพร วงศ์จินดา และชาวสวนบางมดรายอื่นๆ ที่ยังรักในอาชีพและอยากอนุรักษ์ส้มบางมดให้คงอยู่รวมตัวกันในนาม "กลุ่มเกษตรพัฒนาสวนส้มบางมด" เพื่อฟื้นฟูสวนส้มให้กลับมาอีกครั้ง

ครั้งนี้พวกเขาปรับเปลี่ยนปรับปรุงวิธีการปลูกส้ม โดยหันมาทำสวนแบบชีวภาพ และสวนแบบผสมผสานดั้งเดิม เพื่อปรับปรุงดินและน้ำให้กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง

"เมื่อก่อนลุงเคยปลูกส้มแบบใช้สารเคมีมาตลอด ส้มอ่อนแอ คนก็พลอยอ่อนแอตามไปด้วย ช่วงที่ทำให้หยุดทำสวนเพราะส้มเจอ ฝนกรดจากโรงงาน ส้มหล่นเสียหายหมดทั้งสวน ต้องทิ้งสวนไปหนึ่งปี กลับมาปลูกส้มอีกครั้งปี"47 ทีนี้เปลี่ยนวิธีใหม่หันมาทำสวนแบบผสมผสาน ปลูกส้มแบบชีวภาพ ใช้ปุ๋ยชีวภาพ และสารกำจัดแมลงที่ทำใช้เองจากสมุนไพรพื้นบ้าน ส้มให้ผลผลิตดี ดินร่วนซุย น้ำสะอาด สุขภาพก็ดีตามไปด้วย" ลุงสุพรเล่า

"สวนส้มในฝัน" คือชื่อสวนส้มของคุณลุงสุพร เพราะลุงเคยฝันว่าในหลวงรับสั่งให้ทำสวนต่อ ชื่อนี้จึงมีความหมายเป็นกำลังใจให้ลุงสุพรยังทำสวนต่อด้วยใจรัก สวนส้มแห่งนี้จึงเป็นสวนสะอาดปลอดพิษไม่ไกลเกินฝัน สร้างความภูมิใจให้ครอบครัวชาวสวนของลุงสุพรเป็นหนักหนา

น้องไอซ์ ด.ช.อานนท์ โกมลวิทย์ หลานชาย เมื่อว่างจากไปโรงเรียน เด็กชายชอบเข้าสวนเพราะได้เล่นสนุกตามแบบของเด็กผู้ชาย ได้กินส้ม ผูกพันกับส้ม และรักส้มบางมด

"ส้มบางมดแท้ๆ จะมีลายหรือที่เรียกว่าขี้กลาก เปลือกบาง บางลูกหวานมากๆ ก็จะมีมดมาเจาะกินน้ำส้มหวานๆ ครับ ลุงเขาจะไม่ใช้สารเคมี แต่จะใช้ปุ๋ยชีวภาพ จะทำให้ส้มแข็งแรง ใบก็จะหนาแข็งแรงกว่าส้มที่ปลูกด้วยสารเคมี และส้มของเราจะหวานกว่าส้มตลาด" น้องไอซ์เล่าอย่างภูมิใจ

บางมดเป็นพื้นที่ติดทะเล มีดินตะกอนทับถมกันมานานเป็นปุ๋ยชั้นดี ดินเป็นแบบลักจืดลักเค็ม เหมาะแก่การปลูกส้มให้ได้รสหวานอร่อย ปัจจัยเหล่านี้จึงทำให้ส้มบางมดมีรสหวานอร่อยกว่าส้มที่อื่นๆ

ส้มบางมดผลกลมแป้น ผิวสีเขียวอมเหลือง เมื่อแก่จัดชาวสวนจะปล่อยให้ไรแดงลง เกิดลายสีน้ำตาล มีศัพท์เรียกเฉพาะว่า ขี้กลาก เปลือกส้มบางนิ่มไม่แข็ง รสหวาน ซังนิ่ม ทั้งหมดคือความโดดเด่นที่ส้มบางมดมีไม่เหมือนใคร

ผลส้มที่สวนส้มในฝันของลุงสุพรกำลังออกผลให้คนปลูกได้ชื่นใจ ส้มต้นหนึ่งๆ ต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 3 ปีจึงจะให้ผลคุณภาพดี ชาวสวนส้มต้องรอนานกว่าสิบเดือนนับจากออกดอกบานกว่าผลส้มจะสุกเก็บขายได้

ไอซ์ และพี่น้องในวัยเดียวกันช่วยลุงสุพรเก็บส้มในสวนอย่างชำนาญ เด็กๆ ต้องสังเกตขนาดของผลส้ม สีสัน การเก็บต้องใช้วิธีปลิดผลโดยใช้มือจับทางด้านใต้ผลขึ้นไปแล้วหักทับตรงบริเวณขั้วผลไปทางด้านใดด้านหนึ่ง ผลก็จะหลุดออกมาได้โดยง่าย ส้มหวานแค่ไหนน้องไอซ์ชวนดูมดตะนอยตัวน้อยที่วิ่งวนเจาะกินน้ำส้มรสหวาน ยืนยันได้ดีว่าส้มหวานเสียจนมดยังอดใจไม่ไหว มดกินได้ คนก็กินได้อย่างปลอดภัย

การกลับมาของส้มบางมดไม่เพียงเพื่อการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชเฉพาะถิ่นเท่านั้น แต่ยังถือเป็นการฟื้นคืนลมหายใจแห่งสวนย่านฝั่งธนบุรีให้กลับคืนมาอีกทางหนึ่งด้วย

"เราโชคดีที่มีสวน ยามว่างอยากมาพักผ่อนเราก็มาได้ครับ เวลาเบื่อก็มาเที่ยวสวน ส้มบางมดมีค่าต่อคนบางมด ใครที่ยังไม่เคยกินส้มบางมดก็ต้องมากินที่สวนเกษตรอินทรีย์ หรือสวนส้มในฝันของลุงสุพรครับ ผมจะช่วยอนุรักษ์ส้มบางมด เพราะส้มบางมดใกล้สูญพันธุ์หากินยาก และมีน้อยมากครับ"

ลูกหลานชาวสวนมีส่วนช่วยอนุรักษ์อย่างไร น้องไอซ์เล่าให้ฟังว่า

"ผมจะช่วยรักษาสวนส้มให้อยู่ต่อไป ผมจะช่วยปลูก ศึกษาวิธีปลูก ที่ลุงทำอยู่ดีครับ ส้มบางมดจะได้ไม่สูญหาย เราจะต้องช่วยกันอนุรักษ์เอาไว้ เพราะส้มบางมดมีรสชาติเด่น ส้มบางมดก็ต้องอยู่ที่บางมดถึงจะได้ชื่อว่าเป็นส้มบางมด" เด็กชายกล่าวอย่างภูมิใจ

ติดตามความรักและความผูกพันที่ชาวสวนบางมดมีต่อส้มบางมด ผ่านเรื่องราวที่เด็กๆ ลูกหลานชาวสวนร่วมกันถ่ายทอด ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน สวนส้มในฝัน เสาร์ที่ 30 ม.ค. ช่อง 3 เวลา 06.25 น. www.payai.com

หน้า 24