มติชน | มติชนสุดสัปดาห์ | ข่าวสด | ประชาชาติธุรกิจ | ศิลปวัฒนธรรม | เทคโนโลยีชาวบ้าน | เส้นทางเศรษฐี | สำนักพิมพ์ | พิมพ์สี | งานดี | ข้อมูลบริษัท | มติชนอคาเดมี | khaosod-english |
   [Home] หน้าแรก-ข่าวสด
 
จำนวนคนอ่านล่าสุด 1451 คน
วันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2556 ปีที่ 22 ฉบับที่ 8152 ข่าวสดรายวัน


ล้านนา-ลานนา


รู้ไปโม้ด
nachart@yahoo.com



น้าชาติ ช่วยบอกด้วยว่าจะเขียนว่าอาณาจักรลานนา หรือล้านนา



Lamai

ตอบ lamai




เปิดหนังสือ มาจากล้านนา โดย ศ.ดร.ธเนศวร์ เจริญเมือง นักวิชาการอาวุโสผู้มีผลงานศึกษาเกี่ยวกับวัฒนธรรมภาคเหนือชิ้นสำคัญๆ สรุปความได้ว่า คนไทยรู้จักอาณาจักรลานนาเป็นเวลานานแล้ว อาณาจักรแห่งนี้รุ่งเรืองในยุคเดียวกันกับอาณาจักรสุโขทัย และอยุธยาตอนต้นและตอนกลาง อาณาจักรลานนามีบริเวณที่ตั้งอยู่ในดินแดน 8 จังหวัดของภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยในปัจจุบัน ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย พะเยา ลำพูน ลำปาง แพร่ น่าน และแม่ฮ่องสอน



และผลจากการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและปัญหาท้องถิ่นของนักวิชาการ คือข้อเสนอที่ว่าอาณาจักรลานนานั้นควรจะเรียกออกเสียงว่า "ล้านนา" ซึ่งแปลว่า ที่นาจำนวน 1 ล้าน ด้วยเหตุผล 1.คำว่า "ลานนา" ไม่มีในภาษาเหนือ ไทยเหนือใช้คำว่า "ลาน" เฉพาะกับต้นลานและใบลาน ส่วนลานซึ่งแปลว่าที่ราบโล่ง ภาษาไทยเหนือเรียกว่า "ข่วง" และเรียกลานที่ใช้สำหรับนวดข้าวว่า "ตะลานตีข้าว" 2.การวัดพื้นที่ในภาคเหนือยุคเก่า วัดเป็นร้อยนา ปันนา หมื่นนา แสนนา และล้านนา และจำนวนดังกล่าวเป็นตำแหน่งทางราชการด้วย จากหลักฐานที่พบ เขตเมืองเชียงแสนมี 65 ปันนา เขตเมืองเชียงรายมี 27 ปันนา และเขตเมืองเชียงรุ้งมี 12 ปันนา เป็นต้น



3.มีหลักฐานศิลาจารึก สมุดข่อยและใบลานหลายชิ้น ที่ใช้คำว่า ล้านนา และยังกล่าวถึงอาณาจักรล้านช้าง บ้านพี่เมืองน้องของล้านนา ซึ่งรุ่งเรืองในระยะเวลาไล่เลี่ยกันและมีเมืองหลวงอยู่ที่หลวงพระบาง และ 4.การที่หลักฐานในอดีตมีการใช้คำว่า ล้านนา หรือ ลานนา ล้านช้าง หรือ ลานช้าง น่าจะเกิดจากการใช้เครื่องหมายวรรณยุกต์ซึ่งต่างกันในหลายท้องที่ นอกจากนี้ในบางระยะก็ไม่มีการใช้เลย และในปัจจุบันคนส่วนใหญ่ก็ยอมรับการใช้คำว่า ล้านนา มากกว่า ลานนา





ยังมีความรู้จาก อาจารย์ทิว วิชัยขัทคะ นักวิชาการท้องถิ่น บรรณาธิการหนังสือสมโภช 600 ปี พระธาตุเจดีย์หลวง จ.เชียงใหม่ ว่ามีหลักฐานว่าช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 21 อักษรธรรมล้านนาจึงมีรูปวรรณยุกต์ อย่างไรก็ตาม ผู้คนในช่วงนั้นยังคงเคยชินกับการใส่หรือไม่ใส่วรรณยุกต์ก็ได้ จึงเป็นที่เข้าใจกันว่า ธรรม เนียมการเขียนแบบไม่ต้องกำกับวรรณยุกต์โท แต่ให้อ่านออกเสียงแบบวรรณยุกต์โทกำกับ ธรรมเนียมนี้มีสืบมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น



ล้านนา มีศัพท์ที่มีภาษาบาลีกำกับ โดยสืบพบจากท้ายคัมภีร์ใบลานจากเมืองน่านและที่อื่นๆ อีกจำนวนไม่น้อยกว่า 50 แห่ง ในภาษาบาลีว่า "ทสลกฺขเขตฺตนคร" อ่านว่า "ทะ-สะ-ลัก-ขะ-เขต-ตะ-นะ-คอน" แปลว่า เมืองสิบแสนนา หมายถึงดินแดนที่มีจำนวนที่นานับล้าน เป็นคำคู่กับเมืองหลวงพระบางที่ชื่ออาณาจักร ล้านช้าง หรือ "ศรีสตนาคนหุต" (สต = ร้อย, นาค = ช้าง, นหุต = หมื่น) คือดินแดนที่มีช้างนับล้านตัว หรือช้างร้อยหมื่น



ทั้งนี้ นับตั้งแต่พ.ศ.2510 เป็นต้นมา ในหมู่นักวิชาการจำนวนหนึ่งพบว่า ล้านนา เป็นคำที่ถูกต้องแล้ว และชัดเจนมากขึ้นเมื่อ ดร.ฮันส์ เพนธ์ เสนอบทความในพ.ศ.2523 ยืนยันการพบคำ ล้านนา ในศิลาจารึกวัดเชียงสา และศ.ดร.ประเสริฐ ณ นคร ราชบัณฑิต ได้ตรวจสอบศิลาจารึกดังกล่าวแล้วเห็นว่า มีคำ ล้านนา คู่กับคำ ล้านช้าง จริง จึงเสนอให้ใช้คำ ล้านนา แทนคำ ลานนา ในพ.ศ.2526 สอดคล้องกับนักวิชาการในจังหวัดเชียงใหม่ ที่เสนอให้ใช้ ล้านนาไทย เป็น ชื่อหนังสืออนุสรณ์พระราชพิธีเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์สามกษัตริย์ที่เชียงใหม่ พ.ศ.2526-2527 หลังจากนั้นมา คำ ล้านนา ก็เป็นที่ยอมรับแพร่หลาย กระทั่งช่วงปี 2530 มีการโต้เถียงเรื่องนี้กันอีกครั้ง ที่สุดคณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทย มี ศ.ดร.ประเสริฐ เป็นประธาน ได้ให้ข้อยุติว่า "ล้านนา" เป็นคำที่ถูกต้องแล้ว


หน้า 24




 
Copyright © by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved.