มติชน | มติชนสุดสัปดาห์ | ข่าวสด | ประชาชาติธุรกิจ | ศิลปวัฒนธรรม | เทคโนโลยีชาวบ้าน | เส้นทางเศรษฐี | สำนักพิมพ์ | พิมพ์สี | งานดี | ข้อมูลบริษัท | มติชนอคาเดมี | khaosod-english |
   [Home] หน้าแรก-ข่าวสด
จำนวนคนอ่านล่าสุด 3111 คน
วันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 ปีที่ 20 ฉบับที่ 7382 ข่าวสดรายวัน


บุญแห่งเชิญช่อสวรรค์


คอลัมน์ พันธุ์แท้พระเครื่อง
ราม วัชรประดิษฐ์





"ปลายงอนชี้ช่อฟ้า ลอยอินทร์

งามเงื่อนบรรเจิดจินต์ ช่อชั้น

เทพเสกเทวาสรรค์ นฤมิต ฤาพ่อ

ตรีทศเชิญช่อสวรรค์ ประดับฟ้าบุญดิน"



"ช่อฟ้า" มีความหมายถึง ช่อที่ยื่นขึ้นไปบนท้องฟ้า เป็น "นัย" แห่งการบูชาพระรัตนตรัยและปวงเทพเจ้าบนสวรรค์ชั้นฟ้าประการหนึ่ง

นอกจากนี้ "ช่อฟ้า" ยังเป็นเครื่องสูงที่อยู่สูงสุดในงานสถาปัตยกรรมไทย ที่ประกอบด้วย ช่อฟ้า รวยระกา ใบระกา นาคสะดุ้งหรืองวงไอยรา และหางหงส์ ซึ่งรวมเรียกว่า "เครื่องลำยอง" เป็นกรอบประดับหน้าบัน อันหมายถึงวิมานแห่งทวยเทพ เนื่องด้วยองค์พระตถาคตสัมมาสัมพุทธเจ้า และองค์พระมหากษัตริยาธิราช ล้วนแล้วแต่ยังมีพระภาคหนึ่งเป็นเทพเจ้าตามคติแต่โบราณอีกด้วย

ช่อฟ้าของสยาม มักพบลักษณะเป็นกิ่งหรือช่อเดียวยื่นขึ้นไปบนฟ้าเหนือสันหลังคา ดูโดยรวมมีลักษณะเป็นหางพญานาคพันกันเหนือตัวอาคาร ก่อนที่จะแยกเป็นตัวนาคเลื้อยลงมาตามชายขอบของหน้าบัน ก่อนจะผงกเศียรนาคตั้งขึ้นบริเวณเชิงชายด้านล่างเรียกว่า หางหงส์

สาเหตุที่ช่างแต่โบราณจินตนาการชุดเครื่องลำยองเป็นรูป "นาค" เนื่องจากคติที่ว่าพญานาคมีความเกี่ยวพันกับพระพุทธศาสนามาแต่อดีตกาล และรับหน้าที่ปกป้องดูแลพระพุทธศาสนา เช่น พญานาคนามมุจลินทร์ที่แผ่พังพานปกป้องพระพุทธเจ้ามิให้ฝนต้องพระกายา จนกลายเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก จึงนิยมนำรูปนาคมารายล้อมพระอุโบสถและศาสนสถานเพื่อคุ้มครองพระศาสนา



ช่อฟ้าในสยามนั้นจะแบ่งตามรูปลักษณะและมีชื่อเรียกหลายประเภท เช่น ช่อฟ้าปากนก ช่อฟ้าปากปลา ช่อฟ้าหางปลา ช่อฟ้ารูปเทพเทวา เป็นต้น โดยเฉพาะช่อฟ้าปากนกนั้นมีลักษณะอกงอนคล้ายปากนกโบราณ จะอัญเชิญประดับเฉพาะวัดหลวงและอาคารสถาปัตยกรรมอันเกี่ยวเนื่องกับสถาบันกษัตริย์เท่านั้น ซึ่งช่อฟ้าที่ทำการเชิญขึ้นประดิษฐาน ณ พระอุโบสถ วัดตรีทศเทพ จัดเป็นช่อฟ้าปากนก อันเป็นช่อฟ้าชั้นสูง

"ช่อฟ้า" ถือเป็นของสูง ด้วยนอกจากจะอยู่สูงสุดเหนือองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมใดๆ แล้ว ยังเป็นเครื่องหมายแห่งการครบองค์ประกอบทางอาคารสำคัญของศาสนา เนื่องจากหากยังทำโครงสร้างอื่นไม่เสร็จก็จะยกช่อฟ้าไม่ได้ นอกจากนั้นด้วยลักษณะแห่งการเป็นหางพญานาคจึงเป็นเครื่องหมายแห่งการปกป้องคุ้มครองและขับไล่หมู่มารของพระศาสนา ดังนั้น คนไทยแต่โบราณจึงถือกันว่าการบุญยกช่อฟ้าเป็นการบุญอันศักดิ์สิทธิ์และยิ่งใหญ่ ถือกันมาแต่อดีตว่าผู้ประกอบด้วยบุญญาธิการสูงส่งเท่านั้นจึงจะยกช่อฟ้าได้ มิฉะนั้นก็จะต้องใช้วิธีร่วมบุญ บรรดาสาธุชนจึงร่วมกันเป็นหมู่เหล่าเพื่อให้บุญนั้นมากพอที่จะยกช่อฟ้าได้ และโดยเฉพาะพระอารามหลวงจะหาโอกาสได้ร่วมบุญยกช่อฟ้าเรียกได้ว่ายากเต็มที



ศุภมัสดุ ลุ พุทธศักราช 2529 พระเทพวัชรธรรมาภรณ์ อดีตเจ้าอาวาสวัดตรีทศเทพ ได้ดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์ พระอารามทั้งเขตพุทธาวาสและเขตสังฆาวาส เรื่อยมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2518 และในปี พ.ศ.2529 นี้เอง ท่านเจ้าประคุณฯ ได้ดำเนินการก่อสร้างพระอุโบสถใหม่แทนพระอุโบสถเหลังเก่าที่คับแคบและชำรุดทรุดโทรม พระอุโบสถที่สร้างขึ้นใหม่นี้เป็นอาคารทรงไทยตรีมุข ก่ออิฐถือปูน ประดับช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ และลงรักปิดทอง ในการนี้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ.2529 และทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์

ด้วยพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อมพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้หล่อพระพุทธนวราชบพิตร เพื่อประดิษ ฐานเป็นพระประธานประจำพระอุโบสถหลังใหม่ วัดตรีทศเทพนี้ และได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีเททองหล่อพระประธานพระพุทธนวราชบพิตร เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ.2530 นับเป็นพระพุทธนวราชบพิตรขนาดพระประธานองค์เดียวในสยามประเทศ

พระอุโบสถหลังใหม่นี้ภายในได้เขียนภาพจิตรกรรมฝาผนัง โดยอาจารย์จักรพันธุ์ โปษย กฤต ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) เป็นผู้กำกับออกแบบ และมีคณะศิษย์เป็นผู้เขียน ซึ่งสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชศรัทธาโปรดเกล้าฯ พระราชทานทุนทรัพย์จำนวน 5,000,000 บาท (ห้าล้านบาทถ้วน) เพื่อสมทบในงานเขียนภาพจิตรกรรมภายในพระอุโบสถ วัดตรีทศเทพ

ลุพุทธศักราช 2554 การก่อสร้างและบูรณปฏิสังขรณ์พระอุโบสถหลังใหม่ได้เสร็จสิ้นเรียบร้อย วัดตรีทศเทพในนามของพสกนิกรชาวไทยทั้งหลายทั้งปวง จึงจัดให้มีการบุญยกช่อฟ้าพระอุโบสถวัดตรีทศเทพขึ้น เพื่อให้ศาสนสถานแห่งองค์พระผู้มีพระภาคเจ้าได้เสร็จสิ้นบริบูรณ์เรียบร้อยตามพิธีแบบโบราณ

การยกช่อฟ้าของวัดตรีทศเทพ กทม.นี้ จะเปิดโอกาสให้สาธุชนร่วมบุญบริจาคบูชาจองเหรียญและพระพิมพ์พระพุทธนวราชบพิตร และโดยเสด็จพระราชกุศล นับเป็นโอกาสที่หาไม่ได้ในพิธีมหาพุทธาภิเษก วันอังคารที่ 15 กุมภาพันธ์ศกนี้ ซึ่งคนโบราณเชื่อว่าอานิสงส์ผลบุญแห่งการยกช่อฟ้าพระอารามหลวงอันหากระทำได้ยากยิ่งนี้ จะส่งผลให้ประสบความสุขความเจริญอย่างยากจะหาบุญใดเทียบเท่าทีเดียวครับผม


หน้า 31




Copyright © by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved.