มติชน | มติชนสุดสัปดาห์ | ข่าวสด | ประชาชาติธุรกิจ | ศิลปวัฒนธรรม | เทคโนโลยีชาวบ้าน | เส้นทางเศรษฐี | สำนักพิมพ์ | พิมพ์สี | งานดี | ข้อมูลบริษัท | มติชนอคาเดมี | khaosod-english |
   [Home] หน้าแรก-ข่าวสด
 
จำนวนคนอ่านล่าสุด 2304 คน
วันที่ 05 กรกฎาคม พ.ศ. 2555 ปีที่ 22 ฉบับที่ 7889 ข่าวสดรายวัน


"อีสาน"หลังปฎิวัติ2475 ประชาธิปไตยนอกพระนคร




ในวาระครบรอบ 80 ปี ′ก้าวแรก′ ของประชาธิปไตยในไทย สืบเนื่องมาจากการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครอง เมื่อเช้าตรู่วันที่ 24 มิ.ย.2475 จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ มาเป็นการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข



จากนั้นมาอำนาจการปกครองประเทศเปลี่ยนมาเป็นแบบผู้แทนราษฎรในรัฐสภา ดังคำประกาศของคณะผู้ก่อการ 2475 ที่ว่า ′จงพึงระลึกไว้ว่าประเทศนี้เป็นของราษฎร′



ในปีนี้มีการรำลึกเหตุการณ์ครบรอบ 80 ปี ′ปฏิวัติสยาม′ อย่างคึกคัก ไม่ว่าจะเป็นกิจ กรรมของ ′คณะราษฎรที่ 2′ ซึ่งเป็นการรวมตัวของนิสิตจากจุฬาฯ และนักศึกษาจากธรรมศาสตร์กลุ่มหนึ่ง นอกจากนี้ ยังมีงานเสวนาวิชาการเพื่อตีความ ′มรดก′ ของคณะราษฎร ต่อสังคมไทยปัจจุบันอีกหลายเวทีอีกด้วย



หนึ่งในนั้นเป็นการนำเสนองานวิชาการเรื่อง ′การเผยแพร่ประชาธิปไตยในภาคอีสาน หลังการปฏิวัติ 2475′ ในการสัมมนา ′จาก 100 ปี ร.ศ.130 ถึง 80 ปี ประชาธิปไตย′ โดย กันย์ ชโลธรรังษี นิสิตปริญญาโท ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ อันเป็นส่วนหนึ่งของการสัมมนา ′จาก 100 ปี ร.ศ.130 ถึง 80 ปี ประชาธิปไตย′ ที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ เมื่อวันที่ 22 มิ.ย.



นักวิชาการอิสระท่านนี้นำเสนอแง่มุมหนึ่งที่มิค่อยได้รับการพูดถึงกันมากนักในประวัติศาสตร์ประชา ธิปไตย คือ บทบาทของ ′ภาคอีสาน′ ต่อยุคประชา ธิปไตยเริ่มต้น

1.ส.ส.เลียง ไชยกาล และ4รัฐมนตรีอีสาน

2.บรรยากาศการยึดอำนาจที่ลานพระบรมรูปทรงม้า วันที่ 24 มิ.ย. พ.ศ.2475

3.ทหารฝ่ายรัฐบาลขณะเคลื่อนพลเข้าปราบปรามกบฎบวรเดช พ.ศ.2476

4.แจกจ่าย ประกาศคณะราษฎร ให้แก่ประชาชนที่ดูเหตุการณ์





งานชิ้นนี้เท้าความถึงผลพวงของการศึกษาสมัยใหม่จากการปฏิรูปสมัยรัชกาลที่ 5 มีความสำคัญต่อการปฏิรูปการศึกษาในมณฑลภาคอีสาน ทำให้เกิด ′ปัญญาชนอีสาน′ ประกอบด้วย กลุ่มข้าราชการท้องถิ่น ครู พระสงฆ์ นักกฎหมาย คหบดี ตลอดจนถึงชาวบ้านผู้มีภูมิความรู้ ซึ่งพัฒนาตัวเองผ่านการศึกษาสมัยใหม่ที่มีลักษณะ ′เปิดกว้าง′ มากขึ้น ต่อมาคนกลุ่มนี้เองกลายเป็นผู้ส่งต่อแนวคิดประชาธิปไตยที่สำคัญในท้องถิ่น



ตัวอย่างชาวอีสานที่ตื่นตัวทางการเมืองเหล่านี้เห็นได้จากทัศนคติที่มีต่อเหตุการณ์ปฏิวัติ 2475 เริ่มจาก รองอำมาตย์โทขุนพรมประศาสน์ (วรรณ พรหมกสิกร) ข้าราชการท้องถิ่น จาก จ.อุบลราชธานี ในขณะนั้น (ปัจจุบันคือ จ.อำนาจเจริญ) ซึ่งได้เขียนบทกลอนชิ้นหนึ่งในเดือนธันวาคม 2475 ชื่อ ′เหตุการณ์เปลี่ยน แปลงการปกครองแผ่นดินสยาม′



ต่อมาก็มี นายอ่ำ บุญไทย อดีตข้าราชการครูที่ผันตัวเองมาเป็นนักการเมือง โดยเสนอตัวเป็น ส.ส.อุบลราชธานี ในการเลือกตั้งครั้งแรกใน พ.ศ.2476 ซึ่งนายอ่ำ ′หาเสียง′ ให้แก่ตนเอง บวกกับอภิปรายความหมายของการปฏิวัติ 2475 ผ่านการนิพนธ์หนังสือเรื่อง ′กฤดาการบนที่ราบสูง′ มีเนื้อหาโดยสรุปว่า ผู้ปกครองในยุคก่อนใช้หลักของผีหรือพระเจ้าเข้ากับแนวความคิดและประเพณีนิยมเป็นหลักกฎหมาย ปกครองโดยมีข้าราชการแบ่งแยกงานไปช่วยทำแทนหูแทนตา แต่ต่อมาเมื่อประชาชนฉลาดขึ้น จึงช่วยคิดอ่านจัดการบ้านเมืองตามความต้องการของประชาชน โดยเลือกตั้งผู้แทนออกเสียงแทนตน

1.เตียง ศิริขันธ์ หัวหน้าเสรีไทยอีสาน

2.หมุดคณะราษฎร

3.หนังสือกฤดาการบนที่ราบสูง





′บัดนี้เราเดินทางมาถึงอำนาจประชาชน และท่านจะใช้เสียงเลือกผู้เป็นปากเสียงแทนท่าน′



กันย์บรรยายต่อว่า การเลือกตั้งปี 2476 ยังเป็นจุดเริ่มต้นของบรรดา ′ส.ส. อีสาน′ ซึ่งเป็นกลุ่มการเมืองในรัฐสภาที่ผลักดันแนวคิดประชาธิปไตยและตรวจสอบผู้มีอำนาจอย่างแข็งขัน ส่วนใหญ่เป็นเรื่องเศรษฐกิจที่กระทบต่อปากท้องของชาวอีสานโดยตรง เช่น คือเงินรัชชูปการ และการจัดเก็บอากรค่านา เป็นต้น



เป็นเครื่องยืนยันว่าการปฏิวัติ 2475 มิได้จำกัดอยู่เพียงแค่ ′นักเรียนหัวนอก′ ไม่กี่คน หากแต่ส่งผลกระทบทางความคิดต่อชาวสยามจำนวนมาก



เมื่อประเทศไทยถูกกองทัพญี่ปุ่นยึดครองระหว่าง ′สงครามมหาเอเชียบูรพา′ ชาวอีสานจำนวนมากก็เคลื่อนไหวในขบวนการต่อต้านทหารญี่ปุ่นด้วยวิธีต่างๆ เช่น สร้างสนามบินลับในอีสานให้แก่ฝ่ายสัมพันธมิตร หรือลอบฝึกอาวุธสำหรับการต่อต้านญี่ปุ่น



ในจุดนี้ กันย์อธิบายว่าเป็นเพราะอิทธิพล ′ชาตินิยมประชาธิปไตย′ นั่นคือการผนวกแนวคิดกอบกู้เอกราช กู้ชาติไทย เข้ากับกระแสต่อต้านรัฐบาลของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ในขณะนั้นที่ปัญญาชนเหล่านี้มองว่าเป็นเผด็จการ



นอกจากนี้ การช่วยเหลือชาติสัมพันธมิตรยังอาจมีความรู้สึกว่ากำลังช่วยเหลือชาติประชาธิปไตยเจือปนอยู่ด้วย



ที่น่าสังเกตคือ เมื่อถึงพ.ศ.2489 ที่มีการอนุญาตให้ตั้งพรรคการเมืองอย่างเปิดกว้าง เครือข่ายปัญญาชนอีสานแบ่งเป็นสองส่วนใหญ่ๆ ฝ่ายหนึ่งเข้าร่วมกับพรรคสหชีพ ที่มีแนวทางทางการเมืองแบบเสรีนิยมและมีแนวทางทางเศรษฐกิจค่อนไปทางสังคมนิยม คล้ายแนวคิดของหลวงประดิษฐ์มนูธรรม (นายปรีดี พนมยงค์) ที่นำเสนอผ่าน ′เค้าโครงเศรษฐกิจ′



ขณะที่กลุ่มปัญญาชนอีสานอีกกลุ่ม เข้าร่วมกับพรรคฝ่ายอนุรักษนิยม และสนับสนุนการหวนคืนระบอบสมบูรณาญา สิทธิราชย์



หลังการรัฐประหารในปี 2490 ของคณะทหารที่ร่วมมือกับฝ่ายอนุรักษนิยม ′ส.ส.อีสาน′ ฝ่ายเสรีนิยมก็ยังเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการคัดค้านร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับพ.ศ.2492 ซึ่งมีการเพิ่มเติมอำนาจให้แก่พระมหากษัตริย์ ขณะที่ฝ่ายผู้มีอำนาจหาช่องทางสกัดกั้นปัญญาชนอีสานเหล่านี้



เช่น กรณียิง ′4 รัฐมนตรีอีสาน′ (นายทองอินทร์ ภูริพัฒน์ นายถวิล อุดล นายจำลอง ดาวเรือง และดร.ทองเปลว ชลภูมิ) ข้างถนนพหลโยธิน ย่านบางเขน หรือลอบสังหารนายเตียง ศิริขันธ์ ส.ส.สกลนครชื่อดัง



สรุปได้ว่า ถึงแม้การปฏิวัติ 2475 จะสร้างวิถีสู่ประชาธิปไตยในพระนคร ภาคอีสานก็มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ประชาธิปไตยเช่นกัน


หน้า 21




 
Copyright © by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved.