มติชน | มติชนสุดสัปดาห์ | ข่าวสด | ประชาชาติธุรกิจ | ศิลปวัฒนธรรม | เทคโนโลยีชาวบ้าน | เส้นทางเศรษฐี | สำนักพิมพ์ | พิมพ์สี | งานดี | ข้อมูลบริษัท | มติชนอคาเดมี | khaosod-english |
   [Home] หน้าแรก-ข่าวสด
 
จำนวนคนอ่านล่าสุด 3776 คน
วันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2555 ปีที่ 22 ฉบับที่ 7938 ข่าวสดรายวัน


ขัด รีด ร่ำ ดูแลผ้าแบบชาววัง





อ.เผ่าทองสาธิตการอัดผ้า

เดินผ่านกลิ่นหอมอ่อนๆ ของน้ำปรุงที่ติดอยู่ตามดอกกุหลาบหลายสิบดอกซึ่งเรียงร้อยห้อยลงมาจากเพดานเป็นแนวสวย เข้าสู่ห้องโถงสีนวลสะอาดตา จะพบกับผู้ดูแลนิทรรศการนุ่งโจงกระเบนคอยต้อนรับและอธิบายเรื่องราวให้ผู้รับชมฟังด้วยใบหน้ายิ้มแย้ม จึงไม่ขัดเขินนักหากจะรับชมนิทรรศการ 'ขัด รีด ร่ำ การดูแลผ้าแบบชาววัง' ด้วยความเพลิดเพลิน



เนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษา 80 พรรษา ในวันที่ 12 สิงหาคม 2555 พิพิธภัณฑ์ผ้า ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ จัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ เพื่อเผยแพร่พระราชกรณียกิจของพระองค์ ในการช่วยเหลือพสกนิกรให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี และเพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงมีต่อการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทย



นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษาในครั้งนี้ ประกอบด้วย 2 นิทรรศการย่อย ได้แก่ นิทรรศการ 'ขัด รีด ร่ำ การดูแลผ้าแบบชาววัง' ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 9 สิงหาคม - 30 กันยายน 2555 ณ ห้องกิจกรรม ชั้น 1 พิพิธภัณฑ์ผ้าฯ หอรัษฎากรพิพัฒน์ ในพระบรมมหาราชวัง และนิทรรศการ 'เป็น อยู่ คือ สมเด็จพระบรมราชินีนาถ' จัดขึ้นระหว่างวันที่ 25-30 กันยายน 2555 ณ รอยัล พารากอนฮอลล์ ชั้น 5 ศูนย์การค้าสยามพารากอน



ท่านผู้หญิงอรนุช อิศรางกูร ณ อยุธยา คณะกรรมการบริหารพิพิธภัณฑ์ผ้าฯ กล่าวว่า นิทรรศการ 'ขัด รีด ร่ำ การดูแลผ้าแบบชาววัง' เป็นการเผยแพร่เรื่องราวการดูแลรักษาผ้าอย่างชาววัง ตั้งแต่ขั้นตอนการซักไปจนถึงขั้นตอนการอบร่ำด้วยเครื่องหอมนานาชนิด พร้อมทั้งสาธิตขั้นตอนการนุ่งโจง นุ่งจีบ ห่มสไบ อย่างถูกวิธี เป็นเรื่องราวและความรู้ที่หาชมยากในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีการบรรยายในหัวข้อต่างๆ จากผู้ทรงคุณวุฒิทุกสัปดาห์ อยากให้ผู้ที่สนใจมาชมกันมากๆ เปิดให้เข้าชมโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ



ขั้นตอนแรกสำหรับการดูแลผ้าไทยแบบชาววังคือ การซัก คนไทยโบราณจะนำผ้าไปต้มในน้ำชะลูดเพื่อให้มีกลิ่นหอมและใส่ลูกซัดที่มีคุณสมบัติเป็นเมือก เมื่อแช่น้ำเข้าไปเพื่อเคลือบเส้นใยของผ้าเอาไว้จะทำให้ผ้านั้นคงรูปทรง เมื่อนำไปขัดจะขึ้นเงา สำหรับผ้าที่หนาและมีการสอดด้ายทองเข้าไปในเนื้อผ้าจะไม่นิยมขัด จึงไม่แช่ในน้ำลูกซัดแต่จะแช่ในน้ำมะพร้าวแทนเพื่อให้เนื้อผ้านุ่ม ก่อนนำไปล้างน้ำให้สะอาด

ซ้าย-สาธิตการอัดจีบสไบ



ขวา-สาธิตการแต่งกายแบบชาววัง





เมื่อซักผ้าเสร็จแล้วจะเข้าสู่ขั้นตอนการขัด ซึ่งจะใช้หอยเบี้ยโดยนำด้านกลมมนของหอยมาขัดไปตามแนวของเนื้อผ้า เพื่อให้เนื้อผ้าเงางาม ถือเป็นภูมิปัญญาของไทยโบราณโดยแท้จริง บางครั้งอาจใช้หอยโมรา กระสุนปืนโบราณ หรือขวดแก้ว เพราะยิ่งอุปกรณ์การขัดมีขนาดใหญ่มากเท่าไรงานขัดผ้าก็ยิ่งเสร็จเร็วมากขึ้นเท่านั้น



'การแสดงฐานะของคนไทยในสมัยก่อนจะดูจากรอยพับของผ้า หรือจีบของผ้า ถ้าผ้าที่ใครใส่มีรอยพับหรือสไบที่ใส่มีรอยจีบที่สวยงามแสดงว่าบ้านนั้นมีฐานะดี เพราะการจับจีบผ้าต้องใช้เวลานานและใช้กำลังคนทำมาก ผู้ดีไทยโบราณจึงต้องมีคนรับใช้เอาไว้เพื่อทำเรื่องเหล่านี้ให้' อาจารย์เผ่าทอง ทองเจือ ผู้เชี่ยวชาญด้านผ้าไทย กล่าวบรรยายขณะวิทยากรสาธิตวิธีการอัดผ้า ขั้นตอนที่ทำให้ผ้าเป็นรอยพับหรือรอยจีบ ถ้าเป็นสไบจะใช้รางจีบผ้าที่มีลิ้นเป็นชั้นๆ อยู่ในราง ผู้จีบจะต้องพันผ้าไว้กับไม้ไผ่หลายชั้นมัดหัวท้ายใส่ลงในราง แล้วใช้ไม้ทับลงไปให้ผ้าอยู่ทรง



ส่วนผ้านุ่งทั่วไปจะใช้เครื่องอัดผ้าที่ทำจากไม้หนาสองแผ่น ใส่ผ้าลงไประหว่างไม้สองแผ่นนั้น ตรงกลางมีแท่นหมุนเพื่อหมุนอัดให้ไม้สองแผ่นมาประกบกัน ทำให้ได้รอยพับผ้าที่สวยงาม



สาวชาววังมีวิธีทำให้ผ้า 'หอมติดกระดาน' โดยการนำผ้าไปร่ำในดอกไม้หอมชนิดต่างๆ อาทิ กฤษณา จันทน์เทศ สารภี ประยงค์ จันทน์กะพ้อ กระดังงา มะลิลา



การร่ำ คือการอบหรือปรุงผ้าให้มีกลิ่นหอม โดยนำผ้าใส่โถหรือหีบทึบปิดสนิทแล้วร่ำ ซึ่งทำได้หลายวิธี ทั้งร่ำควันเทียน ร่ำดอกไม้สด และร่ำด้วยน้ำปรุง จนกลิ่นติดเนื้อผ้าแล้วจึงนำไปรีดหรืออัดจีบให้สวยงาม



ภายในนิทรรศการยังสาธิตการจับจีบหน้านาง การนุ่งโจงกระเบน และการห่มสไบ ทั้งยังสามารถทดลองแต่งกายสีตามวันโดยมีผู้ดูแลนิทรรศการช่วยเหลือในการแต่งกาย



ปิยะมน โพธิ์ชุม นักอนุรักษ์ผ้าของพิพิธภัณฑ์ผ้าฯ เล่าถึงจุดเด่นของนิทรรศการนี้ว่า 'เน้นให้ผู้เข้าชมได้ลองปฏิบัติจริง โดยแต่งตัวตามแบบชาววังโบราณ พร้อมจัดทำเป็นภาพลายเส้นการ์ตูนที่เข้าใจง่ายโดยเฉพาะกลุ่มเด็กๆ'


หน้า 25




 
Copyright © by Matichon Public Co.,Ltd. All Rights Reserved.