สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง เพื่อ‘นครพนม’อยู่เย็นเป็นสุข

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง เพื่อ‘นครพนม’อยู่เย็นเป็นสุข 

ชนะ วสุรักคะ

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง เพื่อ‘นครพนม’อยู่เย็นเป็นสุข – งานบุญเดือน 7 “ฮีตสิบสองคองสิบสี่” ตามประเพณีที่มีมาแต่โบราณกาลของชาว จ.นครพนม ที่สืบทอดกันมายาวนาน จัดงาน “บุญซำฮะเมือง” วันที่ 30 มิ.ย. ที่ผ่านมา ตรงกับวันแรม 13 ค่ำ เดือน 7 ปีกุน ซึ่งจัดขึ้นที่วัดโอกาส ริมฝั่งแม่น้ำโขง ถนนสุนทรวิจิตร อ.เมือง จ.นครพนม

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

งานดังกล่าวทางเทศบาลเมืองนครพนมได้อนุรักษ์สืบสานประเพณีดั้งเดิม มี นายสยาม ศิริมงคล ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม เป็นประธานฝ่ายฆราวาส, พระครูพิชิตพัฒนคุณ รองเจ้าคณะอำเภอเมืองนครพนม เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ พร้อมข้าราชการ พ่อค้า ประชาชน คณะครู-อาจารย์ ร่วมงานกว่า 300 คน

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

“บุญซำฮะ” หรือ “บุญเบิกบ้าน” เป็นการทำบุญเพื่อชำระล้างสิ่งที่ไม่ดี เสนียดจัญไรอันจะทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่บ้านเมือง เป็นการปัดเป่าความชั่วร้ายให้ออกไปจากหมู่บ้านหรือเมือง

มูลเหตุที่มีการทำบุญซำฮะ มีความเชื่อว่าสืบเนื่องมาจากสมัยพุทธกาล มีโรคห่า (อหิวาตกโรค) ระบาด มีผู้คนล้มตายกันเป็นจำนวนมาก ณ เมืองไพศาลี พระพุทธเจ้าจึงได้เสด็จมาโปรดทำให้เกิดฝนห่าใหญ่มาชำระบ้านเมือง พร้อมมีการสวดปัดรังควานและประพรมน้ำมนต์ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมืองสานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

ส่วนคำว่า “ซำฮะ” เป็นภาษาอีสาน ซึ่งตรงกับภาษาไทยว่า “ชำระ” หมายถึง ทำให้สะอาด ปราศจากมลทิน โดยชาวอีสานถือเป็นพิธีกรรมก่อนการทำนา เซ่นสรวงหลักเมือง เพื่อให้บ้านเมืองสงบสุข

ก่อนเริ่มพิธีเวลา 13.30 น. จะนิมนต์พระสงฆ์ 4 รูป สวดทักทิศทั้ง 4 ทิศ ทิศเหนือ ที่บริเวณสุดเขตเทศบาล (ตรงข้ามกับปากทางเข้าบ้านไผ่ล้อม) ทิศใต้ บริเวณหน้าโรงเรียนเทคโนโลยีอินโดจีน ทิศตะวันออก บริเวณหน้าวัดโอกาสจุดทำพิธี และทิศตะวันตก บริเวณเชิงสะพานห้วยฮ่องฮอ

ผู้ร่วมพิธีต้องแต่งกายนุ่งขาวห่มขาว หรือชุดปฏิบัติธรรม พร้อมกับเตรียมนำเอาเทียนขี้ผึ้ง ความยาวขนาดรอบศีรษะ จากคอถึงสะดือและข้อมือถึงศอก พร้อมเงิน 4 ตำลึง หรือ 16 บาท มาใส่ในขันสาครทั้ง 4 ทิศด้วย

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมืองสานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

พบว่ามีผู้เข้าร่วมพิธีจำนวนมาก ตัดเล็บและเส้นผมใส่กระทงดังกล่าว ทั้งนี้ หากผู้เข้าร่วมพิธีไม่สามารถนำเครื่องประกอบพิธีดังกล่าวข้างต้น ทางวัดได้จัดเตรียมไว้ให้ในราคาชุดละ 50 บาท เพื่อเป็นการทำบุญ

หลังจากผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนม จุดธูปเทียนบูชาสักการะพระติ้ว-พระเทียม พระคู่บ้านคู่เมืองศักดิ์สิทธิ์ภายในวิหารหอแก้ว พระสงฆ์ 9 รูปเจริญพระพุทธมนต์เสร็จ จากนั้นประธานในพิธีจุดธูปเทียนบูชาเครื่องสืบชะตาเมือง บวงสรวงเทพาอารักษ์ ก่อนที่จะนำผู้เข้าร่วมพิธีปักธงเท่าอายุที่กองทราย จึงจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัยและจุดเทียนส่องธรรม

พระครูพิชิตพัฒนคุณ ประธานพิธีฝ่ายสงฆ์ ได้แสดงธรรมเรื่อง “อานิสงส์บุญชำระเมือง” ประธานฝ่ายฆราวาส ถวายไทยธรรมและกัณฑ์เทศน์ องค์ธรรมกถึกอนุโมทนา พระสงฆ์ 9 รูปสวดพระปริตรจบแล้ว จึงนิมนต์พระสงฆ์ 4 รูปขึ้นธรรมาสน์ประจำจุด เทศน์ซำฮะเมือง 5 กัณฑ์ใหญ่ ถวายจตุปัจจัยไทยธรรม พระสงฆ์อนุโมทนา กรวดน้ำ ประพรมน้ำพระพุทธมนต์ตามลำดับ

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

ต่อจากนั้น พิธีกรให้เชิญหัวหน้าส่วนราชการนั่งประจำจุด ตามพิธีที่จัดเตรียมไว้ อาทิ ราชครู อุปฮาด เมืองซ้าย เมืองขวา ราชวงศ์ กวนขุน ทะแกล้ว ทหาร หูเมือง และตาเมือง เป็นต้น

ด้านนายสยามกล่าวว่า ทางจังหวัดได้เล็งเห็นความสำคัญของบุญเดือน 7 หรือ “บุญซำฮะเมือง” นอกจากเป็นพิธีกรรมที่ขับไล่สิ่งชั่วร้ายแล้ว ยังมีพิธีบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อให้ชาวพุทธศาสนิกชนชาวพุทธ และลูกหลานเยาวชนได้มาร่วมกิจกรรมครั้งนี้ เพื่อสืบสานประเพณีอันดีงามของชาว จ.นครพนมต่อไป

สานบุญเดือน7 ซำฮะเมือง

นายนิวัต เจียวิริยบุญญา นายกเทศมนตรีเมืองนครพนม กล่าวว่า ประเพณีนี้ได้ยึดถือปฏิบัติเคร่งครัดกันมาแต่ยาวนาน ตามความเชื่อของประเพณีชาวอีสาน เพื่อชำระจิตใจให้สะอาด อีกทั้งยังเป็นการปัดเป่าสิ่งที่ไม่เป็นมงคลออกจากหมู่บ้าน ตามความเชื่อในท้องถิ่น พร้อมขับไล่สิ่งชั่วร้ายออกไปจากเมืองทั้ง 4 ทิศ

ตามความเชื่อ นอกจากชำระจิตใจ ทั้งภายนอกและภายใน ไม่ให้เกิดความโลภ โกรธ หลงแล้ว ยังเป็นการบูชาเทวดา มเหศักดิ์หลักเมือง ปู่ตา และขอความคุ้มครองจากเทวดาอารักษ์

ทั้งยังเชื่อว่าบ้านเมืองจะสงบสุข อยู่เย็นเป็นสุข ไม่มีภยันตรายมากล้ำกราย

บทความก่อนหน้านี้ที่ระลึกหลวงพ่อรุ่ง วัดหนองสีนวล นครสวรรค์ ๒๔๘๙
บทความถัดไปเหรียญนั่งพาน หลวงปาบัวเกตุปทุมสิโร