ตาลีบัน : จีนมีความสำคัญต่ออนาคตของอัฟกานิสถานอย่างไร

14 ก.ย. 2564 - 11:21 น.

ไคเบอร์ พาส (Khyber Pass) เป็นหนึ่งในเส้นทางที่มีการโจมตีกันมากที่สุดในโลก เป็นพื้นที่ต้องห้าม ภูมิประเทศสูงชันและอันตราย ทอดตัวจากพรมแดนอัฟกานิสถานไปยังหุบเขาเปชวาร์ที่อยู่เบื้องล่าง 20 ไมล์ (32 กม.) ในอัฟกานิสถาน

เกาะติดข่าว กดติดตาม ข่าวสด

เป็นเวลา 3,000 ปีแล้วที่กองทัพต่าง ๆ ได้ต่อสู้กันบริเวณแถบช่องแคบที่เป็นหินนี้ และตั้งค่ายพักแรมอยู่ในหุบเขาต่าง ๆ คุณอาจยังคงเห็นตราสัญลักษณ์ของกรมทหารต่าง ๆ ทั้งจากกองทัพอังกฤษและกองทัพอังกฤษอินเดีย ซึ่งได้รับการรักษาไว้อย่างดีตลอดแนวสองข้างทาง พร้อมกับป้อมปราการที่พวกเขาเคยสร้างและคุ้มกัน ชนเผ่าปัชตุนซึ่งใช้ปืนเจเซล อาวุธโบราณ หรือปืนยาวคาบศิลา คอยดักซุ่มยิงทหารที่ผ่านมาอย่างแม่นยำจากหินที่อยู่ด้านบน

นักรบตาลีบันและทหารปากีสถานคุ้มกันด่านพรมแดนทัวร์แคมในฝั่งของตัวเอง
BBC
นักรบตาลีบันและทหารปากีสถานคุ้มกันด่านพรมแดนทัวร์แคมในฝั่งของตัวเอง

ปัจจุบัน เต็มไปด้วยรถบรรทุกพืชผลการเกษตรจากแรงงานอัฟกานิสถานวิ่งผ่าน บางครั้งก็มีผู้ชายทั้งเด็กและผู้ใหญ่เกาะอยู่ด้านข้างรถบรรทุกเหล่านั้นโดยสารมาด้วย ริมถนนมีกลุ่มชายชรา เดินแบกกล่องสินค้าที่ลักลอบนำมาขาย

“บรรยากาศแห่งความน่ากลัวและความเร่งรีบ”

ไคเบอร์ พาส สิ้นสุดที่ทัวร์แคม พรมแดนที่พลุกพล่านที่สุดของอัฟกานิสถานที่ติดกับปากีสถาน

หลายปีก่อนหน้านี้ ทางการปากีสถานได้พัฒนาปรับปรุงพื้นที่นี้ ปัจจุบันมีการบริหารจัดการผู้คนจำนวนมากที่รอผ่านแดนได้ดีกว่าเดิม แต่ยังมีบรรยากาศของความหวาดกลัวและเร่งรีบ เพราะผู้คนพยายามที่จะหนีกลุ่มตาลีบัน ผู้ปกครองใหม่ของอัฟกานิสถาน ถ้ามองจากฝั่งปากีสถานคุณจะเห็นพวกเขายืนออกันอยู่หลังแนวลวดหนามท่ามกลางแดดร้อนระอุ โบกเอกสารไปมา และวิงวอนขอผ่านแดน ส่วนใหญ่แล้ว คนที่มีเอกสารในการเดินทางออกจากอัฟกานิสถานด้วยเหตุผลทางการแพทย์จะได้รับอนุญาตให้ข้ามแดนได้พร้อมกับครอบครัวของพวกเขา

คนต่อแถวยาว มีรถเข็นและกระเป๋าเดินทางวางอยู่ระเกะระกะ ขยับไปข้างหน้าอย่างช้า ๆ ผ่านด่านตรวจหลายแห่ง

เจ้าหน้าที่คุ้มกันของตาลีบันและปากีสถาน อาจจะทำงานกันอย่างสันติที่พรมแดน แต่พวกเขาไม่ใช่มิตร
BBC
เจ้าหน้าที่คุ้มกันของตาลีบันและปากีสถาน อาจจะทำงานกันอย่างสันติที่พรมแดน แต่พวกเขาไม่ใช่มิตร

บนถนนซึ่งเป็นพรมแดนจริง ๆ ทหารปากีสถาน 2-3 นาย ยืนเผชิญหน้ากับเจ้าหน้าที่คุ้มกันของตาลีบันที่สวมเครื่องแบบชั่วคราว

ตาลีบันไม่ปฏิเสธที่จะพูดคุยกับผม ผมถามหนึ่งในสมาชิกตาลีบันที่เป็นผู้ชายตัวใหญ่มีเคราเฟิ้มสวมหน้ากากอนามัยคนหนึ่งว่า ทำไมถึงไม่มีธงชาติสีเขียวดำของอัฟกานิสถานอยู่ที่ด่านชายแดน แต่กลับถูกแทนที่ด้วยธงสีขาวของตาลีบัน ซึ่งมีคำว่าข้อความตามความเชื่อของชาวมุสลิมเขียนไว้

“ตอนนี้ประเทศของเราเป็นรัฐอิสลามแล้ว” เจ้าหน้าที่คุ้มกันชายแดนคนดังกล่าวตอบอย่างภาคภูมิใจ “และนี่คือธงที่ถูกต้องของประเทศนี้”

มีช่วงเวลาที่ตึงเครียดเกิดขึ้นบ้างเป็นบางครั้ง แต่ส่วนใหญ่เจ้าหน้าที่ชายแดนของตาลีบันและปากีสถานเผชิญหน้ากันโดยไม่ได้มีท่าทีมุ่งร้ายต่อกัน

ชาวอัฟกันกล่าวหาปากีสถานว่ามีส่วนทำให้ตาลีบันเข้ายึดครองประเทศได้สำเร็จ พวกเขาเชื่ออย่างสนิทใจว่า ปากีสถานส่งเสริมและก่อตั้งสมาชิกกลุ่มติดอาวุธตาลีบัน โดยเฉพาะ ISI หน่วยงานสอดแนมอันฉาวโฉ่ของปากีสถาน ความจริงแล้ว ความสัมพันธ์ของปากีสถานกับตาลีบันไม่อาจเรียกได้ว่าใกล้ชิดกัน นับตั้งแต่อิมราน ข่าน ได้เป็นนายกรัฐมนตรีปากีสถานในปี 2018 อิทธิพลที่มีต่อตาลีบันก็เริ่มลดลงอย่างเห็นได้ชัด

จอห์น ซิมป์สัน และทีมงานสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่คุ้มกันพรมแดนของตาลีบัน
BBC
จอห์น ซิมป์สัน และทีมงานสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่คุ้มกันพรมแดนของตาลีบัน

อิทธิพลของจีน

ส่วนใหญ่แล้ว รัฐบาลประเทศต่าง ๆ มองว่าการมีความสัมพันธ์กับตาลีบันในตอนนี้ถือเป็นความน่าอับอาย กลุ่มตาลีบันมีความสัมพันธ์กับซาอุดีอาระเบียและประเทศในอ่าวเปอร์เซียหลายประเทศ แต่ก็ไม่ได้ใกล้ชิดกัน

ประเทศที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับตาลีบันมากที่สุดคือ จีน ซึ่งไม่ได้แสดงท่าทีของความอับอายใด ๆ เลย ชาวอัฟกันจำนวนมากกำลังอพยพออกจากประเทศ เศรษฐกิจของอัฟกานิสถานดูเหมือนจะพังทลาย เช่นเดียวกับตอนที่ตาลีบันขึ้นมามีอำนาจครั้งก่อนหน้านี้ตั้งแต่ปี 1996-2001 ดังนั้น จำเป็นต้องได้การสนับสนุนทางเศรษฐกิจจากจีนเพื่อรักษาอัฟกานิสถานให้อยู่รอดได้ นั่นจึงทำให้รัฐบาลจีนมีอำนาจในการควบคุมนโยบายของอัฟกานิสถานอยู่ในระดับหนึ่ง

เรามั่นใจได้ว่า ตาลีบันจะไม่ท้าทายจีนในประเด็นปัญหาต่าง ๆ อย่างการปฏิบัติต่อชาวมุสลิมและประชากรชาวอุยกูร์ของจีน

การที่ตาลีบันขึ้นมามีอำนาจได้สร้างความเสียหายอย่างใหญ่หลวงต่อสหรัฐฯ อังกฤษ เยอรมนี ฝรั่งเศส และหลายประเทศที่ได้ช่วยเหลืออัฟกานิสถานตลอดช่วง 20 ปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ยังทำให้นโยบายของอินเดียหยุดชะงักไปด้วย อินเดียได้อัดฉีดเงินมหาศาลและผู้เชี่ยวชาญให้แก่อัฟกานิสถาน มีข้อตกลงที่ดีกับรัฐบาลนายฮามิด คาไซ และนายอัชราฟ กานี ซึ่งทั้งคู่ต้องการให้อินเดียช่วยถ่วงดุลกับปากีสถาน ตอนนี้ทุกอย่างจบลงแล้ว

รถเข็นขายรองเท้า
BBC
ร้านค้าที่เมืองทัวร์แคมในปากีสถาน จุดที่มีการผ่านแดนที่พลุกพล่านที่สุดที่ติดกับอัฟกานิสถาน

ครั้งสุดท้ายที่ครองอำนาจ ตาลีบันได้รับการปฏิบัติในฐานะพวกนอกคอก เศรษฐกิจเลวร้ายลงจนกระทั่งปี 2001 ไม่มีเงินซื้อเชื้อเพลิง รถราที่ยังเหลืออยู่ก็ต้องหยุดวิ่ง คนส่วนใหญ่ไม่มีเงินซื้อเครื่องปั่นไฟ และเกิดไฟฟ้าดับเป็นบริเวณกว้าง ท้องถนนมืดมิดและเงียบสงัดในช่วงกลางคืน ส่วนในช่วงกลางวัน คนส่วนใหญ่ก็ชอบที่อยู่ในบ้านมากเท่าที่จะทำได้ เพราะกลัวการใช้อำนาจตามอำเภอใจของกลุ่มตาลีบัน

ครั้งนี้จะเป็นเหมือนเดิมไหม

สิ่งที่ไม่เหมือนเดิมคือจีน ถ้ารัฐบาลจีนตัดสินใจว่า ต้องการจะหาประโยชน์ทางการเมืองและเศรษฐกิจ จีนก็จะเข้ามาช่วยตาลีบันให้รอดพ้นจากการล้มละลาย แต่ถ้าไม่ พวกตาลีบันก็จะต้องดูแลตัวเอง

……

ข่าว BBCไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ข่าวสด เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน












ภาพที่



อัลบั้มภาพ ตาลีบัน : จีนมีความสำคัญต่ออนาคตของอัฟกานิสถานอย่างไร
ข่าวที่เกี่ยวข้อง