ฝุ่นละออง : วิธีแก้ปัญหามลพิษทางอากาศของเมืองใหญ่ทั่วโลก

Getty Images อังกฤษประสบปัญหาฝุ่นละอองพิษเช่นกัน

ฝุ่นละออง : วิธีแก้ปัญหามลพิษทางอากาศของเมืองใหญ่ทั่วโลก – BBCไทย

ปัญหามลพิษทางอากาศกำลังเป็นภัยคุกคามผู้คนทั่วโลก โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ตามเมืองใหญ่รวมทั้งกรุงเทพฯ ซึ่งมีกิจกรรมที่ก่อให้เกิดมลพิษที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพมากมาย ด้วยเหตุนี้เมืองต่าง ๆ ทั่วโลกจึงพยายามหาทางออกในการแก้ปัญหามลพิษทางอากาศที่กำลังคุกคามสุขภาพของชาวเมือง

เมืองผู้ดีก็เจออากาศสกปรก

ที่อังกฤษ รัฐบาลเพิ่งประกาศยุทธศาสตร์อากาศสะอาด (Clean Air Strategy) วันที่ 14 ม.ค. 2561 ให้คำมั่นว่าจะกำหนดเป้าหมายใหม่ที่ชัดเจนเพื่อลดฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน หรือ พีเอ็ม 2.5 ที่ปัจจุบันเมืองกว่า 40 แห่งในสหราชอาณาจักร มีค่าพีเอ็ม 2.5 ในระดับเดียวกับที่องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนด หรือสูงกว่า

รัฐบาลอังกฤษตั้งเป้าว่าจะเป็น “แกนนำโลก” ในการควบคุมพีเอ็ม 2.5 อย่างไรก็ดี ไม่ได้ให้รายละเอียดที่ชัดเจนหรือลำดับแผนงานที่จะทำให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ว่าภายในปี 2030 เมืองต่าง ๆ ทั่วอังกฤษจะมีค่าพีเอ็ม 2.5 ต่ำกว่าที่ดับเบิลยูทีโอกำหนดดังนั้นกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมหลายแห่งจึงไม่มั่นใจและไม่เชื่อว่ายุทธศาสตร์อากาศสะอาดจะเป็นทางออกสำหรับการแก้ปัญหามลพิษในเมือง

ฝุ่นละออง

Getty Images
ช่วงเช้าในลอนดอน ต่างจาก กทม. ไหม

อังกฤษจะบรรลุเป้าหมายได้อย่างไร ?

กิจกรรมสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งที่ทำให้เกิดฝุ่นละอองขนาดเล็กคือการเผาเชื้อเพลิงทั้งไม้และถ่านหินทั้งกลางแจ้งและที่ใช้ในครัวเรือน นอกจากนี้การทำเกษตรยังเป็นอีกปัญหาหลัก เนื่องจากการระเหยของก๊าซแอมโมเนียที่เกิดจากการใช้ปุ๋ยเพิ่มมากขึ้น ก๊าซชนิดนี้ทำปฏิกิริยากับสารเคมีชนิดอื่นในชั้นบรรยากาศและก่อให้เกิดอนุภาคมลพิษที่ถูกลมพัดพาไปยังบริเวณที่มีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่นได้

ดังนั้นรัฐบาลอังกฤษจะห้ามขายเชื้อเพลิงที่ก่อให้เกิดมลพิษสำหรับใช้ในครัวเรือน และตั้งแต่ปี 2022 เป็นต้นไป เตาหุงหาอาหารที่ใช้จะเป็นประเภทที่ไม่ก่อเกิดมลพิษ นอกจากนี้รัฐบาลยังอยู่ระหว่างปรึกษาหารือว่าจะค่อย ๆ เลิกขายเชื้อเพลิงถ่านหินที่ใช้ในบ้านและจำกัดการขายไม้เปียก ที่ถูกนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงด้วย

สำหรับเกษตรกรนั้น รัฐบาลจะออกมาตรการกำหนดให้ใช้วิธีทำเกษตรที่ส่งผลให้มีการปลดปล่อยก๊าซแอมโมเนียน้อยลง โดยรัฐบาลจะช่วยเหลือในการลงทุนในเทคโนโลยีที่จะจำกัดการปลดปล่อยก๊าซแอมโมเนียได้

เกาหลีใต้ใช้มาตรการฉุกเฉินแก้ปัญหามลพิษในกรุงโซล ด้วยการจัดให้บริการขนส่งมวลชนฟรีในช่วงเวลาเร่งด่วน

AFP
เกาหลีใต้ใช้มาตรการฉุกเฉินแก้ปัญหามลพิษในกรุงโซล โดยจัดให้บริการขนส่งมวลชนฟรีในช่วงเวลาเร่งด่วน

เกาหลีใต้ ให้บริการขนส่งมวลชนฟรีและเทคโนโลยี

เมื่อต้นปี 2017 ทางการเกาหลีใต้ใช้มาตรการฉุกเฉินแก้ปัญหามลพิษในกรุงโซล ด้วยการจัดให้บริการขนส่งมวลชนฟรีในช่วงเวลาเร่งด่วน เพื่อช่วยลดปริมาณการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล

ปัญหามลพิษทางอากาศของกรุงโซลเชื่อว่าเป็นผลมาจากการใช้ถ่านหินและน้ำมันดีเซล ประกอบกับการได้รับหมอกควันจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างจีน

นอกจากมาตรการดังกล่าวแล้ว ทางการเกาหลีใต้ยังใช้วิธีแก้ปัญหามลพิษทางอากาศอื่น ๆ เช่น การจำกัดการใช้รถยนต์รุ่นเก่า การจำกัดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลของลูกจ้างรัฐ การปิดลานจอดรถตามหน่วยงานรัฐ 360 แห่ง และการลดการก่อสร้างของโครงการที่ได้รับงบประมาณจากภาครัฐ

นอกจากนี้ เมื่อปี 2018 กระทรวงสิ่งแวดล้อมเกาหลีใต้ได้ประกาศใช้โครงการนำร่อง โดยใช้โดรนติดกล้องบินตรวจตราพื้นที่แถบชานกรุงโซล เพื่อตรวจสอบว่าโรงงานอุตสาหกรรมต่าง ๆ ไม่ได้ลักลอบปล่อยควันเสียที่มาของฝุ่นละอองขนาดเล็กและก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งเจ้าหน้าที่กระทรวงฯ เชื่อว่ามาตรการนี้จะช่วยให้ตรวจพบผู้ลักลอบปล่อยควันเสียได้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพกว่าการตรวจสอบของเจ้าหน้าที่ภาคพื้นดิน

มาตรการแก้ปัญหามลพิษทางอากาศในยุโรป

กรุงมาดริด

เมื่อปลายปี 2018 ทางการสเปนเริ่มใช้มาตรการจำกัดรถยนต์ที่จะวิ่งเข้าไปในเขตควบคุมคุณภาพอากาศย่านใจกลางกรุงมาดริด ซึ่งทางการหวังว่าจะช่วยลดมลพิษทางอากาศได้ถึง 40% ช่วยลดมลพิษทางเสียง และกระตุ้นให้ผู้คนใช้รถจักรยาน และระบบขนส่งสาธารณะมากขึ้น

มาตรการนี้ ผู้ใช้รถจะต้องนำรถไปตรวจวัดการปล่อยไอเสีย ซึ่งรถยนต์รุ่นเก่าที่ก่อมลพิษมากที่สุดจะถูกห้ามขับเข้าไปในเขตควบคุมที่อยู่ใจกลางกรุงมาดริด ขณะที่รถยนต์ไฮบริดที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมจะได้รับอนุญาตให้สัญจรได้อย่างเสรี เป็นต้น

กรุงปารีส

ทางการห้ามรถที่ผลิตก่อนปี 1997 ขับเข้าไปในย่านใจกลางเมืองช่วงวันจันทร์-ศุกร์ ระหว่างเวลา 08.00-20.00 รวมทั้งห้ามรถยนต์ดีเซลทั้งหมดที่ขึ้นทะเบียนก่อนปี 2001 ขับเข้าพื้นที่ดังกล่าว

นอกจากนี้ ทางการฝรั่งเศสยังใช้กลยุทธ์เพื่อห้ามรถรุ่นเก่าและรถดีเซลขับเข้าย่านใจกลางเมืองหลวงอย่างสิ้นเชิง ขณะเดียวกันก็ใช้มาตรการอุดหนุนให้ประชาชนเดินทางด้วยวิธีอื่นที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และวางแผนให้ย่านใจกลางเมืองเป็นเขตถนนคนเดิน

สวีเดนแก้ปัญหามลพิษในเมืองด้วยการลงทุนในระบบรถโดยสารประจำทาง รถราง และรถไฟใต้ดิน

Getty Images
สวีเดนแก้ปัญหามลพิษในเมืองด้วยการลงทุนในระบบรถโดยสารประจำทาง รถราง และรถไฟใต้ดิน

กรุงสตอกโฮล์ม

ทางการสวีเดนใช้มาตรการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมรถที่ขับรถเข้าไปในพื้นที่การจราจรหนาแน่นย่านใจกลางเมืองหลวง รวมทั้งจัดจุดให้ประชาชนจอดรถส่วนบุคคลในย่านชานเมืองแล้วขึ้นรถโดยสารเข้าเมืองแทน

นอกจากนี้ทางการยังใช้แผนการคมนาคมในเขตเมือง Urban Mobility Strategy โดยเพิ่มการลงทุนในระบบรถโดยสารประจำทาง รถราง และรถไฟใต้ดิน

ภัยของฝุ่นละอองพิษ

แคเธอรีน เบเซลล์ บรรณารักษ์ที่เกษียณแล้วชาวอังกฤษเป็นอีกคนที่เป็นโรคหอบหืด รวมถึงอาการที่เรียกว่า โรคหลอดลมพอง (Bronchiectasis)

โรคหลอดลมพอง หรือที่บางครั้งเรียกว่า โรคมองคร่อ คืออาการที่หลอดลมภายในปอดขยายตัวถาวรอย่างผิดปกติ ทำให้เกิดการสั่งสมของมูกมากขึ้น ทำให้ปอดเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่าย

Air pollution

BBC
แคเธอรีน เบเซลล์ ป่วยด้วยโรคหลอดลมพอง (Bronchiectasis)

“คนเราไม่ได้รับอากาศสกปรกตลอดเวลา แต่มันก็มีอยู่” เธอกล่าว

“มันน่าผิดหวังมาก ฉันเหนื่อยง่ายมาก หน้าอกมันบีบรัด หายใจยาก มันทำให้คุณต้องหยุดทำทุกอย่างที่คุณอยากทำ”

“คุณเห็นประกาศเตือน และประกาศมันก็บอกว่าวันนี้อากาศเป็นพิษมาก คุณจำเป็นต้องอยู่ให้ห่างมลพิษ มันทำให้ฉันโกรธ เพราะทำเราเราต้องอยู่แต่ในบ้าน”

“เราจำเป็นต้องทำอะไรบางอย่างกับมลพิษทางอากาศ เพื่อให้ผู้คนใช้ชีวิตได้ตามปกติ”

ชีวิตที่ต้องใส่หน้ากากอนามัย

Getty Images
ชีวิตที่ต้องใส่หน้ากากอนามัย

5 วิธีหลีกเลี่ยงมลพิษทางอากาศ

  • หลีกเลี่ยงการเดินทางในถนนที่มีการจราจรคับคั่ง เพราะระดับความเข้มข้นของมลพิษมักพบอยู่โดยรอบพื้นที่เหล่านี้
  • ใช้ถนนที่ไม่ใช่เส้นหลัก เพราะมีรถสัญจรน้อยกว่าจึงทำให้มีมลพิษน้อยกว่า
  • หลีกเลี่ยงแหล่งกระจุกตัวของอากาศเป็นพิษ ซึ่งหมายถึงบริเวณที่รถจอดนิ่งโดยที่ติดเครื่องยนต์ไว้ โดยเฉพาะบริเวณรถติด หรือจุดที่รถจอดติดไฟแดง ส่งผลให้บริเวณนี้มีมลพิษทางอากาศหนาแน่น ดังนั้นหากต้องรอข้ามถนนในแถบนี้ จึงควรกดสัญญาณไฟคนข้าม แล้วถอยให้ห่างจากถนนจนกว่าสัญญาณไฟให้ข้ามถนนจะปรากฏขึ้น
  • เมื่อเดินขึ้นเขา ให้เลือกเดินฝั่งที่รถวิ่งลงเขา เพื่อหลีกเลี่ยงการรับควันจากท่อไอเสียในปริมาณมาก
  • หน้ากากกันฝุ่นละอองแบบธรรมดาไม่สามารถป้องกันฝุ่นละอองเป็นพิษได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่หน้ากากป้องกันมลพิษแบบเต็มประสิทธิภาพก็มักเทอะทะไม่สะดวกในการใช้งาน นักวิทยาศาสตร์จึงแนะนำให้หลีกเลี่ยงถนนที่มีการจราจรคับคั่งแทน
บทความก่อนหน้านี้เร่งล่า ปุ๊5ศพ ไขปมแค้น โอนเงินยกสมบัติ20ล้านให้เมีย ทายาทตระกูลดัง-สนิทคนมีสี(คลิป)
บทความถัดไป‘หญิงหน่อย’ เผย ก่อสร้างอาคาร-รถไฟฟ้า สาเหตุหลัก ฝุ่นควัน จี้ ‘รัฐบาล’ บังคับใช้กม.