สมองมีกลไกทำให้มนุษย์ “ลืมตาย” สกัดกั้นความคิดเรื่องมรณกรรมของตนเอง

สมองมีกลไกทำให้มนุษย์ “ลืมตาย” สกัดกั้นความคิดเรื่องมรณกรรมของตนเอง – BBCไทย

ทุกคนจะต้องตาย แต่คนเรามักจะหลงลืมความจริงข้อนี้ไปอยู่เสมอ สาเหตุที่มนุษย์แทบจะไม่เคยจินตนาการถึงจุดจบของตนเองอย่างจริงจังนั้น แม้จะมีคำอธิบายทางศาสนาและศีลธรรมอยู่บ้างแล้ว แต่ล่าสุดนักวิทยาศาสตร์พบว่า กลไกการทำงานของสมองก็มีบทบาทสำคัญ โดยทำให้มนุษย์มองว่าความตายเป็นเรื่องไกลตัวและเป็นเรื่องของคนอื่นเท่านั้น

ทีมนักประสาทวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยบาร์อิลันของอิสราเอล เตรียมตีพิมพ์งานวิจัยข้างต้นลงในวารสาร NeuroImage ฉบับเดือนพฤศจิกายนนี้ โดยระบุว่าสมองมีกลไกปกป้องไม่ให้เราจ่อมจมอยู่กับความกลัวตาย หากมีการรับรู้ข้อมูลที่เชื่อมโยงกับความดับสูญของตนเองเมื่อใด สมองส่วนที่ทำหน้าที่คาดการณ์ถึงอนาคตจะหยุดทำงานทันที และจะจัดประเภทให้ข้อมูลเรื่องความตายนั้นกลายเป็นเรื่องของคนอื่นแทน

ภาพผู้ป่วย

Getty Images

ดร. ยาอีร์ ดอร์-ไซเดอร์มาน ผู้นำทีมวิจัยบอกว่า การทำงานของสมองแบบดังกล่าวเป็นกลไกขั้นพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตและเอาตัวรอดให้ได้ในสถานการณ์ปัจจุบันของมนุษย์ โดยจะทำให้ความคิดเรื่องมรณกรรมของตนเองเป็นสิ่งที่ไม่น่าเชื่อถือและไม่อาจจะเป็นไปได้ เขายังคาดว่ากลไกของสมองนี้เริ่มทำงานตั้งแต่วัยเด็ก เมื่อคนเราเริ่มโตพอที่จะรู้จักว่าความตายคืออะไร

ทีมผู้วิจัยได้ทดลองให้อาสาสมัครกลุ่มหนึ่งดูภาพใบหน้าของคนหลาย ๆ คน โดยในบางภาพจะมีข้อความที่เชื่อมโยงเกี่ยวข้องกับความตาย เช่น “สุสาน” หรือ “พิธีศพ” ปรากฏอยู่ด้วย ซึ่งในระหว่างนั้นจะมีการตรวจวัดสัญญาณความเคลื่อนไหวของสมองอยู่ด้วยตลอดเวลา

สมองมีกลไกทำให้ลืมตาย

Getty Images
สมองส่วนที่ทำหน้าที่คาดการณ์ล่วงหน้าจะหยุดทำงาน หากมีความคิดเรื่องตนเองจะต้องตายผ่านเข้ามา

เมื่อฉายภาพใบหน้าของคนผู้หนึ่งให้ดูซ้ำ ๆ ติดต่อกันหลายครั้ง สมองของอาสาสมัครจะแสดงความแปลกใจออกมา เมื่อภาพใบหน้าสุดท้ายที่ได้เห็นเปลี่ยนไปเป็นของอีกคนหนึ่ง ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ผิดไปจากสิ่งที่สมองคาดการณ์ไว้

แต่เมื่อได้ทดลองแทรกภาพใบหน้าของอาสาสมัครเอง พร้อมกับข้อความที่สื่อถึงความตายลงไปด้วย สมองส่วนที่คาดการณ์ล่วงหน้าของอาสาสมัครกลับหยุดทำงานทันทีเมื่อได้เห็นภาพลักษณะดังกล่าว ทั้งยังไม่มีสัญญาณแสดงความประหลาดใจส่งออกมาอีกด้วย

“ผลการทดลองนี้ชี้ว่า สมองมีกลไกปกป้องเราจากความคิดเรื่องการดับสูญของตัวตน ซึ่งถือเป็นภัยต่อการดำรงอยู่และความพยายามเอาชีวิตรอดของมนุษย์” ดร. ดอร์-ไซเดอร์มานกล่าว

“แน่นอนว่าเราไม่อาจใช้เหตุผลมาปฏิเสธความตายได้ แต่สมองเลือกที่จะหยุดความคิดนั้น หรือทำให้มันกลายเป็นเรื่องของคนอื่นไปเสียได้”

“แต่อย่างไรก็ตาม มีความเป็นไปได้ว่าผู้คนในสังคมสมัยใหม่อาจจะรู้สึกกลัวตายกันมากขึ้นกว่าสมัยก่อน เพราะประสบการณ์ที่ได้สัมผัสใกล้ชิดกับคนป่วยและคนชรามีน้อยลง ทำให้แทบจะไม่มีความรู้เรื่องวาระสุดท้ายของชีวิตเลย จึงไม่น่าแปลกใจหากปัจจุบันผู้คนจะวิตกกังวลเรื่องความตายกันมากขึ้น”

บทความก่อนหน้านี้จยย.จอดติดไฟแดง กระบะพุ่งชนเต็มแรง ร่างกระเด็น วงจรปิดจับภาพชัด
บทความถัดไปเด็ก14 ทะเลาะกับพ่อ บ่นน้อยใจ ดื่มแอลกอฮอล์ล้างแผลประชด หวังลาโลก