Khaosod
Online

วันอาทิตย์ ที่ 5 เม.ย. 2563

ภูเขาไฟ : ทำไมตาอัลของฟิลิปปินส์จึงมีอันตรายสูง แม้ขนาดไม่ใหญ่

16 ม.ค. 2563 - 11:30 น.

ภูเขาไฟ : ทำไมตาอัลของฟิลิปปินส์จึงมีอันตรายสูง แม้ขนาดไม่ใหญ่ - BBCไทย

ตาอัล คือหนึ่งในภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นที่สุดในฟิลิปปินส์

ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา ภูเขาไฟลูกนี้เริ่มปะทุและพ่นลาวา ทำให้เกิดแผ่นดินไหว รวมทั้งพ่นกลุ่มเถ้าถ่านขนาดใหญ่ที่แผ่ปกคลุมไปทั่วเกาะลูซอน ซึ่งเป็นเกาะใหญ่ที่สุดและมีความสำคัญทางเศรษฐกิจและการเมืองมากที่สุดของฟิลิปปินส์ ผลกระทบนี้ยังแผ่ไปยังบริเวณอื่น ๆ ด้วย

บรรดานักวิทยาศาสตร์เกรงว่า "การปะทุที่อันตราย" ครั้งใหญ่กว่ากำลังใกล้เข้ามาทุกขณะ

Residents look at the erupting Taal Volcano in Tagaytay City, Philippines, January 13
Reuters

ภูเขาไฟตาอัล ถือว่ามีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับภูเขาไฟลูกอื่น ๆ แต่เคยปะทุรุนแรงจนคร่าชีวิตผู้คนมาแล้วหลายครั้ง

นายเรนาโต โซลิดัม หัวหน้าสถาบันภูเขาไฟและแผ่นดินไหววิทยาแห่งชาติของฟิลิปปินส์ (Philvolcs) กล่าวว่า "มันเป็นภูเขาไฟขนาดเล็กมากแต่ก็อันตรายมาก"

อะไรทำให้ภูเขาไฟตาอัลสร้างความวิตกกังวลให้ผู้คนมากถึงเพียงนี้

Tourists sail past the volcanic crater locally known as Binintiang Malaki (big extended leg), part of the Taal volcano islan
Getty Images
ภูเขาไฟตาอัลเคยปะทุขึ้นหลายครั้งในอดีต และมีระบบภูเขาไฟใต้ดินที่ซับซ้อน

ภูเขาไฟที่ซับซ้อน

ตาอัล ถูกนิยามว่าเป็น "ภูเขาไฟที่มีความซับซ้อน" เนื่องจากมันไม่ได้มีช่องเปิดหลัก (vent) หรือปล่องรูปกรวย (cone) เพียงที่เดียว แต่มีตำแหน่งที่สามารถปะทุได้หลายจุด ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง

รองศาสตราจารย์ เบน เคนเนดี ผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพวิทยาภูเขาไฟจากมหาวิทยาลัยแคนเทอร์เบอรีในนิวซีแลนด์ ระบุว่า "ภูเขาไฟตาอัลเป็นภูเขาไฟแบเบาะที่ตั้งอยู่บนแอ่งภูเขาไฟรูปกระจาด (caldera) ที่มีขนาดใหญ่กว่ามาก"

การปะทุครั้งล่าสุดนี้เกิดขึ้นที่เกาะภูเขาไฟ (Volcano Island) ซึ่งตั้งอยู่ในทะเลสาบตาอัล ซึ่งเป็นทะเลสาบขนาด 234 ตารางกิโลเมตรที่ก่อตัวขึ้นในแอ่งภูเขาไฟรูปกระจาดที่เกิดจากการปะทุครั้งใหญ่ก่อนหน้านี้

โดยที่เกาะภูเขาไฟเพียงแห่งเดียวมีปากปล่องภูเขาไฟ 47 จุด และปล่องภูเขาไฟที่เรียกว่า maar ซึ่งเป็นปากปล่องภูเขาไฟที่ก่อตัวเมื่อหินหนืด (magma) สัมผัสกับแหล่งน้ำบาดาลตื้น ๆ อีก 4 จุด ซึ่งทำให้บริเวณนี้มีไอร้อนพวยพุ่งขึ้นอย่างรุนแรง

นอกจากนี้ก็ยังมีช่องเปิดและจุดปะทุอื่น ๆ อยู่ใต้ทะเลสาบตาอัลด้วย

ด้วยเหตุนี้ Philvolcs จึงกำหนดให้เกาะภูเขาไฟเป็นเขตอันตรายถาวร

An ash column from erupting Taal Volcano looms over Tagaytay city, Philippines, 12 January
EPA
ภูเขาไฟตาอัลพ่นเถ้าถ่านและไอร้อนสีเทาเข้มขึ้นสู่ท้องฟ้า

ไม่สามารถคาดการณ์ได้

ในช่วงไม่กี่ร้อยปีที่ผ่านมามีการปะทุที่นี่อย่างน้อย 35 ครั้ง โดยครั้งล่าสุดคือในปี 1977

เว็บไซต์ข่าว Rappler ของฟิลิปปินส์ระบุว่า การปะทุครั้งใหญ่ที่ปากปล่องหลักของภูเขาไฟในปี 1911 ได้พ่นเอาก้อนหินและเศษชิ้นส่วนต่าง ๆ ออกจากภูเขาไฟ ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 1,300 คน

เจสส์ ฟีนิกซ์ นักภูเขาไฟวิทยาของสหรัฐฯ บอกว่า ภูเขาไฟตาอัลมี "ประวัติการระเบิดหลายรูปแบบ" ดังนั้นมีภัยคุกคามต่อผู้คนเบื้องล่าง ทั้งจากลาวา และเถ้าถ่านที่พ่นขึ้นสู่อากาศ

นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงที่จะก่อให้เกิด "คลื่นสึนามิจากภูเขาไฟ" ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดเศษซากต่าง ๆ จากการระเบิดของภูเขาไฟได้ตกลงไปในทะเลและทำให้เกิดคลื่นขนาดใหญ่ขึ้น

"ภัยคุกคามเหล่านี้ล้วนเป็นอันตรายต่อผู้คนที่อยู่ใกล้เคียง" น.ส.ฟีนิกซ์ กล่าว

ขณะเดียวกัน ทะเลสาบตาอัลก็อาจมีอันตราย เพราะน้ำอาจไปทำปฏิกิริยากับหินหนืด ซึ่งจะกระตุ้นให้มีโอกาสเสี่ยงที่จะเกิดการระเบิดได้มากขึ้น รองศาสตราจารย์เคนเนดี กล่าว

Residents living near the errupting Taal Volcano evacuate in Agoncillo, Batangas City
Reuters
หมู่บ้านใกล้เคียงถูกปกคลุมไปด้วยเถ้าถ่านที่ภูเขาไฟตาอัลพ่นออกมา

อยู่ใกล้ผู้คนจำนวนมาก

หนึ่งในสาเหตุที่หลายฝ่ายวิตกกังวลเกี่ยวกับภูเขาไฟตาอัล ก็คือการที่ภูเขาไฟลูกนี้ตั้งอยู่ใกล้กับเขตที่อยู่อาศัยของประชากรหลายล้านคน

นายเจมส์ ไวต์ หัวหน้าภาควิชาธรณีวิทยามหาวิทยาลัยโอทาโกในนิวซีแลนด์ ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีว่า ภูเขาไฟลูกนี้อยู่ห่างจากมหานครมะนิลา (Metro Manila) ซึ่งเป็นเขตกรุงมะนิลาและปริมณฑล ที่มีประชากรอาศัยอยู่กว่า 10 ล้านคน ออกไปเพียงไม่กี่สิบกิโลเมตร อีกทั้งยังอยู่ภายในรัศมี 30 กิโลเมตรจากเมืองอื่น ๆ ที่มีประชากรในเมืองกว่า 100,000 คน และยังไม่นับรวมเมืองขนาดเล็กอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงด้วย

เจ้าหน้าที่จากสำนักงานเพื่อการประสานงานด้านมนุษยธรรมแห่งสหประชาชาติ (UN OCHA) ประเมินว่า ขณะนี้น่าจะมีประชาชนกว่า 450,000 คนที่ยังเหลืออยู่ในพื้นที่ "เขตอันตราย" ภายในรัศมี 14 กิโลเมตรจากภูเขาไฟที่ประธานาธิบดีโรดริโก ดูแตร์เต ของฟิลิปปินส์ประกาศห้ามสิ่งมีชีวิตทั้งมนุษย์และสัตว์อาศัยและเข้าใกล้จนกว่าสถานการณ์จะกลับคืนสู่ภาวะปกติ

ทางการฟิลิปปินส์ระบุว่าขณะนี้มีประชาชนอพยพออกจากพื้นที่แล้วประมาณ 40,000 คน

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า สาเหตุที่ยังมีผู้คนเลือกตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่บริเวณนี้แม้จะเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยนั้นมีหลายสาเหตุด้วยกัน หนึ่งในนั้นก็เพราะพื้นที่แถบนี้มีดินภูเขาไฟที่มีแร่ธาตุอุดมสมบูรณ์สำหรับการเพาะปลูกนั่นเอง

A map showing Taal volcano south of Manila
BBC
แผนภาพแสดงตำแหน่งภูเขาไฟตาอัลกับเขตที่อยู่อาศัยของประชาชนนับล้าน

สถานการณ์ปัจจุบันเป็นเช่นไร

Philvolcs ระบุเมื่อวันที่ 14 ม.ค.ว่า ภูเขาไฟตาอัล ได้พ่นลาวาสูง 500 เมตร พร้อมกับมีไอร้อนสีเทาเข้มพวยพุ่งขึ้นสูงราว 2 กิโลเมตร

น.ส.ฟีนิกซ์ บอกกับทีมข่าวบีบีซีว่า น้ำพุลาวา (lava fountain) ขนาดนั้นถือว่ามีขนาดใหญ่พอสมควร แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะมีพลังและความรุนแรงมากกว่าปกติ

ขณะที่นายไวต์ ชี้ว่า น้ำพุลาวาสูง 500 เมตรนั้นหมายความว่าจะมีหินหนืดพวยพุ่งออกมาเป็นจำนวนมาก

เศษเถ้าถ่านหนาที่พวยพ่นออกมาจากภูเขาไฟตาอัลได้แผ่ปกคลุมเขตที่อยู่อาศัยของประชาชนโดยรอบหลายแห่ง อีกทั้งยังเกิดแผ่นดินไหวจากแรงปะทุของภูเขาไฟแล้วอย่างน้อย 212 ครั้ง

รองศาสตราจารย์เคนเนดี กล่าวว่า "ปรากฏการณ์แผ่นดินไหวนี้ดูเหมือนจะบ่งชี้ว่ายังมีหินหนืดอยู่ใต้ภูเขาไฟอีกมาก และการปะทุอาจดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง" อย่างไรก็ตามเขาชี้ว่า ธรรมชาติของภูเขาไฟอาจมีสภาพสงบก่อนที่จะเกิดการปะทุขึ้นก็ได้

ปรากฏการณ์แผ่นดินไหวและภูเขาไฟระเบิดไม่ใช่เรื่องผิดปกติสำหรับฟิลิปปินส์ เนื่องจากมีภูมิประเทศตั้งอยู่ในแนว "วงแหวนแห่งไฟ" (Ring of Fire) ในมหาสมุทรแปซิฟิกซึ่งมีรอยเลื่อนอันเกิดจากการเคลื่อนที่และการชนของแผ่นเปลือกโลก

 


ติดตามข่าวสด


ข่าวเด่นประจำวัน













ภาพที่



อัลบั้มภาพ ภูเขาไฟ : ทำไมตาอัลของฟิลิปปินส์จึงมีอันตรายสูง แม้ขนาดไม่ใหญ่
ข่าวที่เกี่ยวข้อง