ประท้วงฮ่องกง: "แอปเปิลเดลี" นสพ.ฮ่องกงที่ขยับ "เพดาน" การวิพากษ์วิจารณ์ทางการจีน

14 ส.ค. 2563 - 08:43 น.

ประท้วงฮ่องกง: “แอปเปิลเดลี” นสพ.ฮ่องกงที่ขยับ “เพดาน” การวิพากษ์วิจารณ์ทางการจีน – BBCไทย

เกาะติดข่าว กดติดตาม ข่าวสด

พวกเขาเริ่มต้นด้วยการเป็นหนังสือพิมพ์ข่าวชาวบ้าน พาดหัวข่าวให้น่าตื่นตาตื่นใจหรือไม่ก็ลงภาพแอบถ่ายดารา

แต่ 25 ปีผ่านไป แอปเปิลเดลี (Apple Daily) ได้กลายมาเป็นของหายาก ในฐานะหนังสือพิมพ์ที่กล้าวิพากษ์วิจารณ์ทางการจีน และคอยเคียงข้างขบวนการเรียกร้องประชาธิปไตยในฮ่องกง

แต่ตอนนี้ เดือนกว่าหลังจีนประกาศใช้กฎหมายความมั่นคงแห่งชาติ แอปเปิลเดลีได้ตกเป็นเป้า

เมื่อ10 ส.ค. ตำรวจบุกเข้าไปจับกุมนายจิมมี ไหล มหาเศรษฐีผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์และเจ้าของแบรนด์เสื้อผ้าจิออร์ดาโน (Giordano) พร้อมทั้งพนักงานอีก 9 คน ด้วยข้อกล่าวหาว่าสมรู้ร่วมคิดกับกองกำลังต่างชาติ

การบุกจับกุมนี้ทำให้เกิดความกังวลต่อเสรีภาพของสื่อในฮ่องกงในการรายงานข่าว และอนาคตของหนังสือพิมพ์เพียงไม่กี่ฉบับที่กล้าที่จะขยับ “เพดาน” ในการวิพากษ์วิจารณ์จีน

Pro-democracy district councillor Lam Chun holds a copy of the Apple Daily newspaper
Getty Images

ชาวฮ่องกงหนุน

ข่าวการจับกุมตัวนายไหล เมื่อ 10 ส.ค. ทำให้ราคาหุ้นของ บริษัทเน็กซ์ดิจิทัล (Next Digital) ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ นสพ.แอปเปิลเดลี ตกลงไปอย่างหนักในวันนั้น แต่ในวันรุ่งขึ้น เมื่อตลาดเปิด ราคาหุ้นของบริษัทก็เพิ่มสูงขึ้น 4 เท่า จาก 0.255 ดอลลาร์ฮ่องกงต่อหุ้น เป็น 1.10 ดอลลาร์ฮ่องกง ท่ามกลางเสียงเรียกร้องของนักเคลื่อนไหวให้ช่วยกันสนับสนุนหนังสือพิมพ์ฉบับนี้

นสพ.เซาท์ไชน่ามอร์นิ่งโพสต์รายงานว่า ในช่วงสองวันหลังจากนายไหลถูกจับ ราคาหุ้นของบริษัทเพิ่มขึ้น 1,200% ทำให้มูลค่ารวมของตัว นสพ.แอปเปิลเดลี เพิ่มขึ้นเป็น 2.7 พันล้านดอลลาร์ฮ่องกง หรือ 226 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

อย่างไรก็ดี ก็มีความกังวลว่าผู้ที่มาลงทุนซื้อหุ้นนั้นอาจมีสายสัมพันธ์เชื่อมโยงกับทางจีนแผ่นดินใหญ่ก็เป็นได้

แอปเปิลเดลีบอกว่า หลังการจับกุม พวกเขาตีพิมพ์หนังสือพิมพ์มากกว่า 5 แสนฉบับ ซึ่งมากกว่าช่วงเวลาปกติถึง 5 เท่า และมีรายงานว่ามีผู้สมัครสมาชิกแบบออนไลน์เพิ่มอีก 2 หมื่นรายในสัปดาห์นี้

ในช่วงเช้ามืดของวันที่ 11 ส.ค. ในบางพื้นที่ของฮ่องกง มีคนต่อคิวซื้อ นสพ.แอปเปิลเดลีตั้งแต่ช่วงเช้ามืด

“(ฉันซื้อหนังสือพิมพ์เหล่านี้) ก็เพื่อเอาไปแจกให้คนอื่น เพราะกลัวว่าพวกเขาจะไปต่อไม่ได้” ผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งบอกชื่อแค่ว่า ชาน บอกกับบีบีซีขณะซื้อหนังสือพิมพ์ไป 16 ฉบับ

ต่อมา นายไหลได้รับการประกันตัวออกมาในช่วงเช้าวันที่ 12 ส.ค. โดยเขาบอกกับผู้ประท้วงว่า “ต้องระวังตัวและใช้ความคิดสร้างสรรค์มากขึ้นในการเคลื่อนไหวต่อต้าน”

เขาบอกกับบีบีซีว่านี่เป็น “แค่จุดเริ่มต้น” และจะต้องเป็น “การต่อสู้อันยาวนาน” ก่อนที่ฮ่องกงจะได้รับเสรีภาพ

ผลไม้ต้องห้าม

Interview with Jimmy Lai Chee-ying of Apple Daily, 1995
Getty Images
นายไหลที่สำนักงาน นสพ. เมื่อปี 1995

มีรายงานว่านายไหลตั้งชื่อหนังสือพิมพ์ว่าแอปเปิลจากที่เป็นผลไม้ต้องห้ามในคัมภีร์ไบเบิล

“หากอีฟไม่ได้กัดผลไม้ต้องห้ามนั้น จะไม่มีบาป ไม่มีผิด ไม่มีถูก และแน่นอน ไม่มีข่าว” นายไหลเคยกล่าวกับ เหลียนเหอ หนังสือพิมพ์ฉบับค่ำ

แอปเปิลเดลี ตั้งตัวได้จากการตีพิมพ์บทความที่กระตุ้นอารมณ์ความรู้สึก พาดหัวให้ดึงดูด มุ่งทำข่าวอาชญากรรมและบันเทิง อย่างไรก็ดี ก็เคยทำข่าวที่เป็น “พื้นที่สีเทา” ทางจรรยาบรรณเช่นกัน อย่างในปี 1998 ที่ตีพิมพ์เรื่องและรูปของชายฮ่องกงคนหนึ่งไปซื้อบริการทางเพศที่จีนแผ่นดินใหญ่ไม่นานหลังจากภรรยาเขาเพิ่งฆ่าตัวตาย

ต่อมามีการเปิดเผยว่านักข่าวแอปเปิลเดลี เป็นผู้จ่ายเงินจ้างให้ชายคนนั้นยืนให้ถ่ายรูป

แต่หลายปีผ่านไป หนังสือพิมพ์เขียนเรื่องการเมืองมากขึ้นขณะที่ฮ่องกงเริ่มมีการเคลื่อนไหวในช่วงปี 2000 ที่คนบางกลุ่มเริ่มไม่โอนอ่อนตามจีนแผ่นดินใหญ่

ดร.จอยส์ นิป อาจารย์ด้านสื่อสารมวลชนจีนจากมหาวิทยาลัยซิดนีย์ บอกว่า กระแสต่อต้านกลายเป็นช่องทางทางการตลาดสำหรับแอปเปิลเดลี

แม้ว่าหนังสือพิมพ์ยังจะรายงานข่าวเบา ๆ อย่างเช่นข่าวบันเทิงอยู่ แต่ข่าวการเมืองที่มีมากขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้พวกเขากลายเป็นสื่อสนับสนุนประชาธิปไตยอย่างชัดเจน

เมื่อวันที่ 1 ก.ค. ปี 2003 ซึ่งเป็นวันครบรอบสหราชอาณาจักรส่งคืนเกาะฮ่องกงให้จีน และมีการประท้วงใหญ่ต่อต้าน ต่ง เจี้ยนหัว ผู้ว่าการเขตบริหารพิเศษฮ่องกงในตอนนั้น แอปเปิลเดลีก็พาดหัวหน้าหนึ่งให้การสนับสนุนว่า “No to Tung Chee-hwa” หรือ “ไม่เอา ต่ง เจี้ยนหัว”

นักข่าวหนังสือพิมพ์นี้ถูกห้ามทำข่าวในจีนแผ่นดินใหญ่เป็นปกติ และก็ไม่ได้รับอนุญาตให้ทำข่าวการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่กรุงปักกิ่งเมื่อปี 2008

ตอน อ้าย เว่ยเว่ย ศิลปินชาวจีน โดนทางการจีนจับกุมตัวเมื่อปี 2011 แอปเปิลเดลี พาดหัวหน้าหนึ่งว่า “ฝ่ายการเมืองในปักกิ่งข่มขืน อ้าย เว่ยเว่ย”

เมื่อปี 2019 แอปเปิลเดลี ชนะรางวัลสื่อเพื่อสิทธิมนุษยชน สำหรับการรายงานข่าวเรื่อง หลิว เซีย ภรรยาของ หลิว เสี่ยวโป นักเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชนจีนชื่อดัง ผู้เสียชีวิตขณะอยู่ระหว่างโทษจำคุก 11 ปี จากความผิดฐาน “บ่อนทำลาย”

Jimmy Lai arrest
Getty Images
เมื่อวันจันทร์(10 ส.ค.) ตำรวจบุกเข้าไปจับกุมนายไหล พร้อมทั้งพนักงานอีก 9 คน

เชือดไก่ให้ลิงดู

ศ.คีธ ริชเบิร์ก ผู้อำนวยการศูนย์วารสารและสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยฮ่องกง บอกว่า นี่เป็นการ “เชือดไก่ให้ลิงดู” ทำให้สื่ออื่น ๆ เกรงกลัว

อย่างไรก็ดี แอปเปิลเดลี ก็ไม่มีทีท่าจะถอย โดยเนื้อหาในหนังสือพิมพ์เมื่อวันที่ 11 ส.ค. ยิ่งวิพากษ์วิจารณ์ทางการหนักเข้าไปอีก กล่าวหาว่าตำรวจไม่สนใจกฎหมายและใช้อำนาจในทางที่ผิด

ตอนนี้ อนาคตของหนังสือพิมพ์เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน

ดร.นิป จากมหาวิทยาลัยซิดนีย์ บอกว่าการจับกุมบรรณาธิการและตัวนายไหลไปจะทำให้หนังสือพิมพ์ดำเนินการต่อไปได้ยาก

“เสรีภาพสื่อฮ่องกงกำลังแขวนอยู่บนเส้นด้าย แต่ทีมของเราจะยืนหยัดทำหน้าที่ปกป้องเสรีภาพของสื่อต่อไป” แถลงการณ์ของแอปเปิลเดลี ระบุ

“แอปเปิลเดลี จะสู้ต่อไป”

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน












ภาพที่



อัลบั้มภาพ ประท้วงฮ่องกง: "แอปเปิลเดลี" นสพ.ฮ่องกงที่ขยับ "เพดาน" การวิพากษ์วิจารณ์ทางการจีน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง