มนุษย์มีหน่วยพันธุกรรมที่พร้อมสร้าง "น้ำลายพิษ" เหมือนกับงู

1 เม.ย. 2564 - 01:32 น.

มนุษย์มีหน่วยพันธุกรรมที่พร้อมสร้าง “น้ำลายพิษ” เหมือนกับงู – BBCไทย

เกาะติดข่าว กดติดตาม ข่าวสด

มนุษย์จะสามารถมีวิวัฒนาการ จนสร้างสารพิษขึ้นมาป้องกันตัวได้เหมือนกับงูหรือไม่ ?

คำถามนี้แม้จะฟังดูเหมือนไม่มีทางเป็นไปได้ แต่ล่าสุดทีมนักวิทยาศาสตร์จากญี่ปุ่นและออสเตรเลียค้นพบว่า มนุษย์และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมส่วนใหญ่ มีหน่วยพันธุกรรมหรือยีนที่พร้อมใช้ผลิตโปรตีนแบบเดียวกันกับพิษงูในต่อมน้ำลายอยู่แล้ว

รายงานวิจัยของทีมนักพันธุศาสตร์วิวัฒนาการ จากสถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งโอกินาวาและมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร PNAS ฉบับล่าสุด โดยระบุว่าได้ค้นพบยีนดึกดำบรรพ์ชุดหนึ่งที่เป็นต้นกำเนิดของระบบการสร้างพิษในช่องปาก

ปากของงูหางกระดิ่งที่เพิ่งถูกรีดพิษออก
Getty Images
ปากของงูหางกระดิ่งที่เพิ่งถูกรีดพิษออก

ยีนดึกดำบรรพ์จำพวกนี้สามารถพบได้ในสัตว์หลายชนิด แม้แต่สัตว์ที่ไม่มีพิษ หรือสัตว์ที่ไม่มีความจำเป็นต้องใช้พิษป้องกันตัวหรือล่าเหยื่ออย่างเช่นมนุษย์

ยีนที่เป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษร่วมของสัตว์หลายชนิดดังกล่าว จัดว่าเป็นยีนที่มีความยืดหยุ่นสูง เพราะสามารถควบคุมการสร้างโปรตีนที่เป็นประโยชน์และไม่เป็นพิษ รวมทั้งสามารถสร้างเอนไซม์ที่พับและย่อยสลายโปรตีนชนิดอื่น ๆ ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของพิษงูที่ทำให้เหยื่ออ่อนแรงและตายได้

การรีดพิษงูเพื่อนำไปผลิตเซรุ่ม
Getty Images
การรีดพิษงูเพื่อนำไปผลิตเซรุ่ม

ทีมผู้วิจัยพบยีนสร้างพิษดังกล่าวในต่อมน้ำลายของมนุษย์เป็นจำนวนมาก แต่ในกรณีของคนทั่วไปยีนนี้กลับไม่ทำงานผลิตโปรตีนที่เป็นพิษ เพียงแต่สร้างโปรตีนกลุ่ม Kallikrein ซึ่งมีความเสถียรสูง และทำให้โปรตีนชนิดอื่นสลายตัวได้ขึ้นมาเท่านั้น เพื่อใช้ในการย่อยอาหารเบื้องต้นด้วยน้ำลาย

โปรตีนกลุ่ม Kallikrein เป็นส่วนประกอบพื้นฐานของพิษในสัตว์หลายชนิด แต่ในกรณีของมนุษย์และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมส่วนใหญ่ กลไกการสร้างโปรตีนนี้ในต่อมน้ำลายไม่มีวิวัฒนาการไปในทางที่จะสร้างพิษขึ้นแต่อย่างใด ซึ่งอาจเป็นเพราะมนุษย์และสัตว์อีกหลายชนิดไม่จำเป็นต้องมีพิษเพื่อความอยู่รอด

ทีมผู้วิจัยกล่าวสรุปว่า เส้นทางวิวัฒนาการที่แยกออกไปหลากหลาย ทำให้การแสดงออกของยีนสร้างพิษในสัตว์ชนิดต่าง ๆ ไม่เหมือนกัน แม้แต่สัตว์มีพิษซึ่งเป็นสปีชีส์หรือชนิดพันธุ์เดียวกันเอง ก็ยังสร้างพิษที่เป็นโปรตีนต่างชนิดกันขึ้นมาได้ หากอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ต้องใช้วิธีล่าเหยื่อแตกต่างกัน

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน












ภาพที่



อัลบั้มภาพ มนุษย์มีหน่วยพันธุกรรมที่พร้อมสร้าง "น้ำลายพิษ" เหมือนกับงู
ข่าวที่เกี่ยวข้อง