งานวิจัยชี้สารหลอนประสาทใน "เห็ดวิเศษ" อาจบรรเทาอาการซึมเศร้าได้

15 เม.ย. 2564 - 19:17 น.

งานวิจัยชี้สารหลอนประสาทใน “เห็ดวิเศษ” อาจบรรเทาอาการซึมเศร้าได้ – BBCไทย

เกาะติดข่าว กดติดตาม ข่าวสด

ผลที่ได้จากงานวิจัยขั้นต้นชี้ว่าสารที่ออกฤทธิ์หลอนประสาทไซโลไซบิน (psilocybin) ซึ่งพบในเห็ดขี้ควาย หรือ “เห็ดวิเศษ” ช่วยลดอาการซึมเศร้าได้ดีพอ ๆ กับตัวยาที่แพทย์แผนปัจจุบันใช้กันอยู่

แต่เมื่อพิจารณาถึงเรื่องของการมีชีวิตที่ดีขึ้นและความสามารถที่จะรู้สึกถึงความสุข งานวิจัยซึ่งยังทดลองกับคนจำนวนไม่มากนี้ ชี้ว่าสารที่ออกฤทธิ์หลอนประสาทจากเห็ดให้ผลที่ทรงพลังกว่า

ในปัจจุบันมีการศึกษาว่าสารหลอนประสาทจะมีผลต่อสุขภาพจิตในรูปแบบต่าง ๆ อย่างไรบ้าง แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าผลการวิจัยนี้ได้จากการทดลองขนาดเล็ก ๆ และยังต้องทำการวิจัยต่อไปอีก

ตั้งแต่ยาโพรแซค (Prozac) ออกวางตลาดเมื่อ 30 ปีที่แล้ว ยารักษาอาการซึมเศร้าและภาวะวิตกกังวลตัวใหม่ ๆ ที่ออกตามมานั้นไม่ได้ปรับเปลี่ยนแนวคิดในการรักษาไปจากเดิมมากนัก

อย่างไรก็ดี ผู้ใช้ยาหลายคนต้องเผชิญกับอาการข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์ เช่น ยาหมดประสิทธิภาพเมื่อเวลาผ่านไปสักพัก หรือไม่ได้ผลเลยตั้งแต่เริ่มใช้

Liberty cap mushrooms on the forest floor.
Getty Images

สำหรับการทดลองล่าสุดนี้มีผู้เข้าร่วม 59 คน นักวิจัยแบ่งอาสาสมัครออกเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งได้รับสารหลอนประสาทไซโลไซบิน อีกกลุ่มหนึ่งได้รับยารักษาอาการซึมเศร้าที่ใช้กันทั่วไปที่เรียกว่าเอสเอสอาร์ไอ (selective serotonin reuptake inhibitor – SSRI)

นักวิทยาศาสตร์จากศูนย์วิจัยเกี่ยวกับสารที่มีฤทธิ์หลอนประสาท อิมพีเรียล คอลเลจ ลอนดอน (Imperial College London) ได้ตรวจสอบสภาวะทางอารมณ์และการทำงานของร่างกายของผู้เข้าร่วมการทดลองโดยใช้เกณฑ์หลายอย่างด้วยกัน

สำหรับเกณฑ์ที่ใช้วัดอาการซึมเศร้านั้นจะเน้นไปที่เรื่องของการนอนหลับ ความกระตือรือร้น อารมณ์ และความคิดอยากฆ่าตัวตาย โดยคำถามที่ใช้ถามอาสาสมัครจะเป็นไปในเชิงลบ เช่น รู้สึกเศร้าหรือไม่ ไม่ใช่คำถามว่ามีความสุขหรือไม่ ซี่งหากวัดกันตามเกณฑ์นี้ สารหลอนประสาทไซโลไซบินทำงานได้ดีพอ ๆ กับยารักษาอาการซึมเศร้าทั่วไปที่ชื่อว่าเอสซิตาโลแพรม

โดยผู้เข้าร่วมวิจัยทั้ง 59 คน มีความรู้สึกหดหู่ลดลงในระดับที่ใกล้เคียงกัน

แต่หากพิจารณาตามเกณฑ์อื่น ๆ ซึ่งไม่ใช่ประเด็นหลักของงานวิจัยชื้นนี้ นักวิจัยพบว่าสารหลอนประสาทไซโลไซบินมีประสิทธิผลดีกว่ามาก ไม่ว่าจะเป็นในแง่ของการทำงาน การมีปฏิสัมพันธ์ในสังคม สุขภาพจิต และความสามารถที่จะรู้สึกมีความสุข

งานวิจัยนี้เป็นหนึ่งในงานวิจัยแรก ๆ ที่เปรียบเทียบประสิทธิผลของสารที่ออกฤทธิ์หลอนประสาท กับยารักษาอาการซึมเศร้าทั่วไป และผู้ที่เข้าร่วมการทดลองไม่ได้มีเพียงมีผู้ที่รักษาด้วยวิธีอื่น ๆ แล้วไม่หายเท่านั้น แต่ยังรวมผู้ที่มีอาการหดหู่ปานกลางไปจนถึงหนักด้วย


อย่างไรก็ดี กาย กู้ดวิน ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตวิทยาจากมหาวิทยาลัยอ็อกซ์ฟอร์ด บอกว่า งานวิจัยนี้ไม่ได้ถือเป็นผลสำเร็จอย่างก้าวกระโดด เพราะยังไม่ได้มีการทดลองแบบเต็มรูปแบบ และก็ไม่ได้พิสูจน์ว่าสารหลอนประสาทไซโลไซบินรักษาภาวะซึมเศร้าได้ดีกว่า

“อย่างไรก็ดี มันให้ข้อมูลที่น่าสนใจว่า [สารหลอนประสาทไซโลไซบิน] อาจจะดีกว่าก็ได้”

งานวิจัยชิ้นนี้ชี้ว่าสารออกฤทธิ์หลอนประสาทอาจเป็นทางเลือกในการรักษาอาการหดหู่ กลัดกลุ้มกังวล อาการติดสุราหรือสารเสพติด และอาการร่วมอื่น ๆ

ศ.กู้ดวิน เสริมด้วยว่างานวิจัยนี้เน้นย้ำให้เห็นประเด็นที่กว้างออกไปในการศึกษาเรื่องภาวะซึมเศร้า ซึ่งมักจะวัดกันที่อาการบางชนิด แทนที่จะวัดสภาวะทางอารมณ์ที่เป็นบวก และความเป็นอยู่ที่ดีของคนไข้

ด้านชา

Man in hospital
Getty Images

กลุ่มยาเอสเอสอาร์ไอ อย่างโพรแซค เป็นตัวเลือกแรกที่แพทย์จะให้เมื่อรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวล

ดร.โรบิน คาร์ฮาร์ต-แฮร์ริส ผู้ทำการวิจัยในครั้งนี้ บอกว่า คิดกันว่ายาเหล่านั้นไประงับการตอบสนองของระบบความเครียดสมอง ซึ่งช่วยบรรเทาและทำให้รับมือกับความรู้สึกเจ็บปวดได้ง่ายขึ้น แต่ยาเหล่านั้นไม่ได้ทำให้คนไข้ “รู้สึกดี” และยาบางตัวกลับทำให้เกิดความรู้สึกด้านชาไม่ว่าจะเป็นในเชิงบวกและลบ ซึ่งถือเป็นผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์

ในทางกลับกัน ดูเหมือนสารหลอนประสาทไซโลไซบินจะมีผลกับตัวรับของสมองในส่วนที่เกี่ยวกับ “การสั่งการใหม่” ในวิธีที่เราคิดถึงสิ่งต่าง ๆ

ดร.คาร์ฮาร์ต-แฮร์ริส บอกว่า หลังจากได้รับสารหลอนประสาทไซโลไซบิน ผู้เข้าร่วมการทดลองบอกว่ารู้สึก “เหมือนร่างกายปรับระบบใหม่อย่างที่ไม่เคยรู้สึกมานานหลายปี และก็ “มีความสุขกับชีวิต”

ผู้เข้าร่วมการทดลองยังบอกด้วยว่ามีผลข้างเคียงน้อยกว่าด้วย โดยอาการอย่างเซื่องซึม มีความผิดปกติทางเพศ และปากแห้ง ซึ่งมักเกิดกับผู้ใช้ยารักษาอาการซึมเศร้านั้นเกิดขึ้นน้อยกว่า แต่กลับมีอาการอย่างปวดศีรษะในวันถัดมาหลังรับยาเกิดขึ้นมากกว่า

นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมการทดลองทั้งสองกลุ่มต่างได้รับการบำบัดควบคู่ไปด้วย โดย ศ.เดวิด นัตต์ หนึ่งในคณะนักวิจัย บอกว่าการบำบัดมีความสำคัญพอ ๆ กับการรักษาด้วยยา และผู้เชี่ยวชาญหลายคนเตือนว่าอย่าซื้อยามารับประทานเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน












ภาพที่



อัลบั้มภาพ งานวิจัยชี้สารหลอนประสาทใน "เห็ดวิเศษ" อาจบรรเทาอาการซึมเศร้าได้
ข่าวที่เกี่ยวข้อง