โควิดกับขยะติดเชื้อ 5 เรื่องของการจัดการโดย กทม.

8 ส.ค. 2564 - 20:23 น.

ในขณะที่จำนวนผู้ติดเชื้อและเสียชีวิตจากโรคโควิด-19 เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะในเมืองหลวงที่เป็นใจกลางการระบาด ปริมาณขยะติดเชื้อก็เพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก ต้องได้รับการจัดการอย่างถูกต้อง รวดเร็ว เพื่อลดการแพร่กระจายของโรค

เกาะติดข่าว กดติดตาม ข่าวสด

บีบีซีไทยรวบรวม 5 เรื่องควรรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะติดเชื้อ และขยะอื่น ๆ โดย กรุงเทพมหานคร (กทม.) รวมถึงการป้องกัน “คนด่านหน้า” ของสมรภูมิขยะนี้

1. สถานการณ์ขยะติดเชื้อ

“99,770 กก. 107,880 กก. 98,570 กก. 98,570 กก. 96,270 กก. 106,720 กก.” ตัวเลขรายวันระหว่าง 28 ก.ค. ถึง 1 ส.ค. ของปริมาณขยะติดเชื้อที่มีการจัดเก็บและรายงานโดยสำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร

กฎกระทรวงว่าด้วยการกำจัดขยะมูลฝอยติดเชื้อ พ.ศ. 2545 ให้นิยาม “ขยะติดเชื้อ” ว่า คือมูลฝอยที่มีเชื้อโรคปะปนอยู่ในปริมาณหรือมีความเข้มข้น ซึ่งถ้ามีการสัมผัสหรือใกล้ชิดกับมูลฝอยนั้นแล้วสามารถทำให้เกิดโรคได้

ที่ผ่านมาขยะเหล่านี้มาจากหลายสถานที่ ทั้งที่เป็นซากชิ้นส่วนมนุษย์หรือสัตว์ วัสดุที่สัมผัสกับเลือด สารที่สัมผัสกับมนุษย์ สัตว์ หรือเชื้อโรค เช่น เข็มฉีดยา ผ้าก๊อซ สำลี เป็นต้น

ขยะติดเชื้อ มีทั้งที่เป็นขยะมูลฝอยติดเชื้อทั่วไป รวมไปถึงขยะติดเชื้อโควิด-19 ประมาณ 37,000 กก.- 41,000 กก. ในแต่ละวัน โดยเฉพาะในกรณีหน้ากากอนามัย รวมไปถึงชุดตรวจ Antigen Test Kit (ATK) ที่กำลังเพิ่มขึ้นในขณะนี้

“การกำจัดไม่ว่ามูลฝอยติดเชื้อทั่วไป หรือมูลฝอยติดเชื้อโควิดเราก็ต้องกำจัดด้วยการเผาเหมือนกัน” นายวิรัตน์ มนุสสนิทวงศ์ ผอ.สำนักสิ่งแวดล้อม กทม. ให้ข้อมูลกับบีบีซีไทย

เขาเสริมว่านับตั้งแต่เกิดโรคระบาด หัวเผาเชื้อเพลิงสลับเปลี่ยนทำงานระหว่างวันอยู่ตลอด ทำให้เตาเผาขยะติดเชื้อเดินเครื่องทำงานตลอด 24 ชม. ไม่มีวันหยุดเพื่อรองรับขยะติดเชื้อที่มีการจัดเก็บมาจากทุกหน่วยงานทั้งโรงพยาบาล หน่วยงานสาธารณสุข คลินิก สถานพักคอย ตลอดจนถึงการกักตัวอยู่บ้าน (Home Isolation หรือ HI) ปริมาณขยะติดเชื้อที่เก็บมาได้ในขณะนี้ยังไม่เกินอัตรากำลังของเตาเผาที่มีความสามารถกำจัดขยะติดเชื้อได้สูงสุด 70 ตันหรือ 70,000 กก. ต่อวัน

หากขยะติดเชื้อเพิ่มเกินขีดความสามารถ แผนสำรองก็คือนำขยะติดเชื้อส่วนเกินเหล่านั้นไปยังเตาเผาขยะมูลฝอยทั่วไป ที่สามารถรองรับได้ 500 ตันต่อวัน หรือ 500,000 กก.

ขยะติดเชื้อ
Getty Images

ด้านกรมควบคุมโรคให้ข้อมูลรับรองไว้ว่า การกำจัดลักษณะนี้ไม่ส่งผลกระทบต่อการแพร่เชื้อ ด้วยเป็นการเผาในเตาที่มีอุณหภูมิสูงกว่า 1,000 องศาเซลเซียล

ขณะเดียวกันขยะติดเชื้อก็ยังสามารถผ่านกระบวณการฆ่าเชื้อ เพื่อให้สามารถฝังกลบเสมือนขยะทั่วไปได้ อย่างในต่างจังหวัดที่ไม่มีเตาเผารองรับได้เพียงพอ ก็ใช้วิธีการนี้

“อย่าง Rapid Test หลังใช้งานเรียบร้อย กรมควบคุมโรคแนะนำว่าสามารถฆ่าเชื้อเป็นขยะทั่วไปได้ แต่กทม.เองเพื่อความสบายใจก็ทำการจัดเก็บรวมเป็นขยะติดเชื้อทั้งหมด”

2. เฝ้าระวังขยะจาก HI

“เราก็ไม่แนะนำให้เอามาวางหน้าบ้านนะ เพราะเป็นกังวลว่าจะมีสุนัขหรือแมวจะมาขุดคุ้ย หรือประชาชนที่ไม่รู้จะมาแยกไปขาย…ถ้าเป็น HI ซึ่งเขาเป็นผู้ติดเชื้อแล้ว ก็ต้องห้ามออกจากบ้าน จะมีการจัดเก็บที่บ้านซึ่งสำนักเขตก็จะจัดการ”

ขยะติดเชื้อ
Getty Images

ผอ.สำนักสิ่งแวดล้อม ย้ำถึงประเด็นสำคัญของขยะติดเชื้อ นั่นคือการแยกและทิ้งให้ถูกต้อง โดยเฉพาะขยะที่มาจากการกักตัวที่บ้าน

ปกติกรุงเทพฯ จัดจ้างบริษัทเอกชนที่อยู่ในกำกับสำหรับจัดการขยะติดเชื้อ เมื่อมีโรคโควิด-19 ที่ทำให้ปริมาณเพิ่มขึ้น จึงมีการทำสัญญาเฉพาะเพิ่มเติมไปแล้ว

“ตรงศูนย์พักคอยไม่มีปัญหาอยู่แล้วในการเข้าไปจัดเก็บ…แต่ใน HI ตามบ้านตามชุมชน เราก็รณรงค์ให้ประชาชนที่ติดเชื้อแล้วต้องจัด HI เนี่ย เรามีการแจกถุงแดงไปให้เขาวันต่อวันเก็บไว้”


ทั้งหมดเป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ ต้องทำความเข้าใจกับประชาชน และแต่ละเขตจำเป็นต้องรู้ข้อมูลว่าบ้านใดบ้างจัดเป็นพื้นที่ HI เพื่อให้สามารถเข้าไปจัดเก็บได้ถูกต้อง ซึ่งที่ผ่านมาได้รับความร่วมมือค่อนข้างดี

3. รู้จักถังแดงและถังส้ม

หลายคนคงพบเห็นอยู่บ้างสำหรับถังขยะ “สีแดง” ซึ่งเป็นถังที่ กทม. จัดวางในจุดสำคัญ และในชุมชนต่าง ๆ สำหรับให้ประชาชนทิ้งขยะติดเชื้อ

ขณะเดียวกันก็มีถังขยะ “สีส้ม” สำหรับรองรับหน้ากากอนามัยโดยเฉพาะ กว่า 1,000 จุด ทั้งที่สำนักงานเขต ศูนย์บริการสาธารณสุข กทม. โรงพยาบาล ศาลาว่าการ กทม. ทั้งที่ เสาชิงช้า และดินแดง รวมไปถึงตามโรงเรียนสังกัด กทม. ศูนย์กีฬา ศูนย์เยาวชน สถานีดับเพลิง สวนสาธารณะ ตลาด วัด ชุมชน หน้าห้างสรรพสินค้า และอาคารสำนักงานต่าง ๆ

นายวิรัตน์ ขอความร่วมมือประชาชนให้ทิ้งอย่างถูกต้อง ทั้งแนะนำว่าหากพื้นที่ใดไม่มีถังขยะเหล่านี้ ก็สามารถแยกใส่ถุงที่มีอยู่เขียนกำกับว่าขยะติดเชื้อ แล้วทิ้งกับรถขยะจัดเก็บทั่วไป ซึ่งเจ้าหน้าที่จะมีการคัดแยกอยู่เช่นกัน

“การจัดเก็บต้องเพิ่มความถี่มากขึ้น ตอนนี้พยายามสร้าง KT (ถังขยะติดเชื้อ) มากขึ้น ไว้เก็บเฉพาะขยะติดเชื้อจากโควิดอย่างเดียวแยกออกมาต่างหาก”

จากการสังเกตของเจ้าหน้าที่ ที่ผ่านมาประชาชนให้ความร่วมมือค่อนข้างดี บางครอบครัวยังมีการฆ่าเชื้อขยะบ้างส่วนมาแล้วเช่นกัน

4. คนเก็บขยะหนึ่งในบุคลากรด่านหน้า

หนึ่งในกลุ่มคนที่ต้องปฏิบัติหน้าที่อยู่บนความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในสถานการณ์เช่นนี้ คือ พนักงานเก็บขยะ ปัจจุบัน กทม.ได้จัดตั้งทีมเฉพาะกิจในแต่ละเขต เพื่อจัดการขยะติดเชื้อโดยเฉพาะ

ในขณะเดียวกันปฏิเสธไม่ได้ว่า ยังมีขยะติดเชื้ออีกจำนวนหนึ่ง โดยเฉพาะหน้ากากอนามัยที่ยังปะปนมากับขยะมูลฝอยทั่วไป

นั่นจึงทำให้พนักงานเก็บขยะทุกคน ต้องปฏิบัติตัวตามมาตรการ และสวมใส่อุปกรณ์ป้องกัน เสมือนเป็นการเก็บขยะติดเชื้อในทุกกรณี

“ตอนนี้อัตรากำลังการเข้าไปจัดเก็บยังไม่พบปัญหา แต่ผมเป็นห่วงด่านหน้าที่เก็บถ้าเกิดเขาติดเชื้อแล้ว กำลังก็น้อยลงเรื่อย ๆ ไม่ต่างกับแพทย์ พยาบาล”

การสนับสนุนให้พวกเขาเข้าถึงการรับวัคซีน จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีการที่ ผอ.สำนักสิ่งแวดล้อม ชี้ว่าให้ความสำคัญและพยายามดำเนินการให้มากที่สุด

ขยะติดเชื้อ
Getty Images

อย่างไรก็ตามข้อมูลเบื้องต้น ยังไม่มีเจ้าหน้าที่ติดเชื้อจากการปฏิบัติหน้าที่ เนื่องมาจากทุกคนตระหนักดีถึงความเสี่ยงระหว่างการทำงาน จึงมีการสวมอุปกรณ์ป้องกันและระมัดระวังเป็นพิเศษอยู่แล้ว แต่ที่พบเป็นการติดเชื้อในครอบครัวเช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป

นอกจากนี้พนักงานเก็บก็จะประเมินพื้นที่แต่ละจุด หากพื้นที่ใดมีการติดเชื้อสูง ก็จะปรับเปลี่ยนแผนการจัดเก็บ เพื่อเป้าหมายคือให้มีขยะคงค้างในการจัดเก็บให้น้อยที่สุด เข้าถึงการกำจัดเร็วที่สุด และไม่นำมาซึ่งการติดเชื้อของผู้ปฏิบัติงาน

5. ขยะมูลฝอยลดลง 2 ปีต่อเนื่อง

ตามข้อมูลแสดงปริมาณขยะมูลฝอยโดยเฉลี่ย ย้อนกลับไปในช่วง 2 ปีนับตั้งแต่มีโรคระบาดพบว่า กรุงเทพฯ มีปริมาณขยะมูลฝอยลดลง โดยปี 2564 ถึงเดือน มิ.ย. มีปริมาณเฉลี่ยอยู่ที่ 8,704.87 ตันต่อวัน เทียบกับ ค่าเฉลี่ยก่อนเกิดโรคระบาดที่อยู่ที่ 10,500 ตันต่อวัน

ขยะที่ลดลงนี้ก็สืบเนื่องมาขยะในภาคธุรกิจที่ลดลง จากการปิดกิจการชั่วคราว แม้ว่าขยะจากบรรจุภัณฑ์เดลิเวอรีในครัวเรือนเพิ่มมากขึ้นก็ตาม

“การเข้ามาทำงานของคนจากปริมณฑล คนต่างจังหวัด รวมถึงนักท่องเที่ยว ซึ่งหายไปเยอะ ปริมาณขยะก็หายตาม ที่เหลืออยู่ก็ยอกอยู่เท่าเดิม คือคนที่ใช้ชีวิตอยู่ในกรุงเทพฯ จริง ๆ”

…………….

ข่าว BBCไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ข่าวสด เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน












ภาพที่



อัลบั้มภาพ โควิดกับขยะติดเชื้อ 5 เรื่องของการจัดการโดย กทม.
ข่าวที่เกี่ยวข้อง