อัฟกานิสถาน : ทีมนักประดิษฐ์หุ่นยนต์หญิงอัฟกันหนีตาลีบันเพื่อตามความฝันด้านวิทยาศาสตร์

1 ก.ย. 2564 - 18:11 น.

ครั้งหนึ่งทีมนักประดิษฐ์หุ่นยนต์หญิงล้วนที่มีชื่อว่า “อัฟกันดรีมเมอร์” (Afghan Dreamers) หรือ “นักฝันแห่งอัฟกัน” เคยเป็นดั่งประทีปแห่งความหวังสำหรับผู้หญิงในอัฟกานิสถาน

เกาะติดข่าว กดติดตาม ข่าวสด

พวกเธอเป็นกลุ่มวัยรุ่นหญิงอายุ 13-18 ปี จำนวน 20 คนที่รวมตัวกันก่อตั้งทีมนักประดิษฐ์หุ่นยนต์หญิงทีมแรกของประเทศ ที่การพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์ไม่เคยเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรก และยิ่งน้อยลงไปอีกสำหรับผู้หญิง

ทว่าการกลับเข้ายึดอำนาจของกลุ่มติดอาวุธตาลีบัน เมื่อวันที่ 15 ส.ค. ก็ทำให้ความก้าวหน้าที่พวกเธอทุ่มเททำมาต้องตกอยู่ในอันตราย เพราะตาลีบันได้เคยจำกัดสิทธิของสตรีในการทำงานและการเรียนหนังสือเมื่อครั้งที่กลุ่มเคยปกครองอัฟกานิสถาน ในช่วงทศวรรษที่ 1990

The "Afghan Dreamers" with Mexico's Foreign Minister
AFP
ทีมนักประดิษฐ์หุ่นยนต์หญิง “อัฟกันดรีมเมอร์” ได้รับสิทธิให้ลี้ภัยในเม็กซิโกหลังหลบหนีออกจากอัฟกานิสถาน

หลังจากตาลีบันเข้ายึดอำนาจในอัฟกานิสถานครั้งล่าสุด นักประดิษฐ์หุ่นยนต์หญิงเหล่านี้จึงตัดสินใจเดินทางออกนอกประเทศ เพื่อขอลี้ภัยในต่างแดน เช่นเดียวกันชาวอัฟกันนับพันนับหมื่นคนที่หวาดกลัวการถูกกดขี่และการล้างแค้นของกลุ่มตาลีบัน

หลังจากเดินทางผ่าน 6 ประเทศและผ่านขั้นตอนทางราชการต่าง ๆ ในที่สุด สมาชิก 5 คนของกลุ่ม ได้แก่ ฟาตีมา กาเดอเรียน, ลิดา อาซิซี, คอว์ซาร์ โรชาน, มาเรียม โรชาน และซาการ์ ซาเลฮี ก็ได้สิทธิลี้ภัยชั่วคราวในประเทศเม็กซิโก เมื่อวันที่ 24 ส.ค.ที่ผ่านมา

โลกแห่งความเสมอภาคทางเพศ

เด็กสาวกลุ่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันที่จะเดินทางถึงเม็กซิโก และชาติลาตินอเมริกาอื่น ๆ ในอีกไม่กี่วันข้างหน้า

นายมาร์เซโล เอ็บราร์ด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศเม็กซิโกโพสต์ข้อความทางทวิตเตอร์ว่า “พวกเธอเป็นส่วนหนึ่งของทีมหุ่นยนต์อัฟกานิสถาน และพวกเธอยืนหยัดเพื่อความฝันที่โลกจะมีความเสมอภาคทางเพศ ยินดีต้อนรับ”

Afghan asylum seekers at their arrival in Mexico
Getty Images
ทีมอัฟกันดรีมเมอร์เป็นส่วนหนึ่งของผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันที่จะเดินทางถึงเม็กซิโก และชาติลาตินอเมริกาอื่น ๆ ในอีกไม่กี่วันข้างหน้า

รัฐบาลเม็กซิโกระบุว่า เด็กสาวกลุ่มนี้ได้รับวีซ่าด้านมนุษยธรรม ซึ่งจะอนุญาตให้สามารถพำนักในประเทศได้อย่างน้อย 6 เดือน และมีสิทธิขอขยายเวลาออกไปได้

พวกเธอยังจะได้ที่พักและอาหารฟรี จากความช่วยเหลือขององค์กรต่าง ๆ

แม้รัฐบาลเม็กซิโกจะได้รับเสียงชื่นชมในเรื่องนี้ แต่กลุ่มเพื่อสิทธิมนุษยชนต่างวิจารณ์รัฐบาลที่ให้การต้อนรับเด็กสาวชาวอัฟกันกลุ่มนี้อย่างอบอุ่น ต่างจากการปฏิบัติต่อกลุ่มผู้อพยพที่พรมแดนเม็กซิโก-สหรัฐฯ ซึ่งรัฐบาลเม็กซิโกมักส่งตัวผู้อพยพกลับประเทศต้นทาง และหลายคนรายงานว่าตกเป็นเยื่อการล่วงละเมิด การทารุณ และความรุนแรง

เด็กสาวกลุ่มนี้คือใคร

อัฟกันดรีมเมอร์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อ 4 ปีก่อน โดย โรยา มาห์บูบ นักธุรกิจด้านเทคโนโลยีที่ทำองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร “ดิจิทัล ซิติเซน ฟันด์” (Digital Citizen Fund) ที่มีสำนักงานในสหรัฐฯ

องค์กรนี้ ให้ความช่วยเหลือเด็กหญิงและผู้หญิงในประเทศกำลังพัฒนาให้เข้าถึงเทคโนโลยี และให้การอบรมความรู้ในสาขาต่าง ๆ เช่น วิทยาศาสตร์, วิศวกรรมศาสตร์, คณิตศาสตร์ และวิทยาการหุ่นยนต์

The "Afghan Dreamers" during the 2017 International Robotics Championship
Getty Images
“อัฟกันดรีมเมอร์” ก่อตั้งขึ้นในปี 2017

ในอัฟกานิสถาน โครงการนี้ตั้งอยู่ในเมืองเฮรัต เพื่อส่งเสริมด้านวิทยาศาสตร์และส่งเสริมความสำเร็จของเด็กหญิงในประเทศนี้ที่บทบาทของผู้หญิงเคยถูกจำกัดให้อยู่แต่ในบ้านในยุคที่ตาลีบันเรืองอำนาจ (ช่วง ค.ศ. 1996-2001)

หลังจากกลุ่มก่อตั้งขึ้นในปี 2017 ได้ไม่นาน เด็กสาวกลุ่มนี้ก็ได้รับความสนใจจากทั่วโลก จากการชนะรางวัลพิเศษในการแข่งขันหุ่นยนต์นานาชาติที่กรุงวอชิงตัน ดีซี

การคว้ารางวัลดังกล่าวสร้างความประหลาดใจให้หลายคน เพราะไม่เพียงพวกเธอจะเป็นวัยรุ่นหญิงจากประเทศที่ผู้หญิงและเด็กหญิงแทบจะไม่มีสิทธิขั้นพื้นฐาน แต่ยังเป็นเพราะพวกเธอต้องเอาชนะอุปสรรคนานัปการเพื่อเดินทางไปยังสหรัฐฯ

โดยหลังจากได้รับคัดเลือกให้เข้าร่วมการแข่งขัน ซึ่งถือเป็นชาวอัฟกันกลุ่มแรกที่ทำได้ พวกเธอก็เดินทางกว่า 800 กม.จากบ้านเกิดในเมืองเฮรัตไปยังสถานทูตสหรัฐฯ ในกรุงคาบูล

One of the Afghan team members at the 2017 International Robotics Championship shows her medal
Getty Images
พวกเธอได้รับความสนใจจากทั่วโลก จากการชนะรางวัลพิเศษในการแข่งขันหุ่นยนต์นานาชาติที่กรุงวอชิงตัน ดีซี เมื่อปี 2017

ทว่าเมื่อไปถึงที่นั่น สถานทูตกลับปฏิเสธการออกวีซ่าให้ พวกเธอพยายามยื่นเรื่องอีกครั้งแต่ก็ถูกปฏิเสธอีก จนกระทั่งได้รับการอนุมัติให้เดินทางเข้าประเทศเป็นกรณีพิเศษจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำในขณะนั้น


แต่อุปสรรคของพวกเธอยังไม่จบเพียงเท่านี้

เพราะก่อนหน้าการเดินทางสู่กรุงวอชิงตัน ดีซี เพียงไม่นาน รัฐบาลอัฟกานิสถานได้สั่งยึดวัสดุที่พวกเธอวางแผนจะใช้ในการแข่งขัน

แต่ในท้ายที่สุด ทีมนักประดิษฐ์กลุ่มนี้ก็เดินทางถึงสหรัฐฯ สำเร็จ และได้รับความสนใจจากสื่อมวลชนอเมริกันที่ได้ทราบเรื่องราวการเดินทางที่เต็มไปด้วยอุปสรรคของพวกเธอ

ต่อสู้โควิด-19

หลังการแข่งขันที่สร้างชื่อในครั้งนั้น ทีมนักประดิษฐ์หญิงล้วนกลุ่มนี้ก็ได้รับความนิยมในอัฟกานิสถาน

ตอนที่โควิด-19 แพร่ระบาดเข้าไปในอัฟกานิสถานเมื่อปีที่แล้ว พวกเธอได้ร่วมงานกับกลุ่มแพทย์ วิศวกร และนักวิชาการเพื่อหาทางออกในวิกฤตโรคระบาดที่เกิดขึ้น ซึ่งตอนนั้นเมืองเฮรัตกำลังเผชิญปัญหาขาดแคลนเครื่องช่วยหายใจ

ทีมอัฟกันดรีมเมอร์ เสนอโครงการสร้างเครื่องช่วยหายใจโดยใช้ต้นแบบจากเครื่องช่วยหายใจของวิศวกรสถาบันเทคโนโลยีแห่งแมสซาชูเซตส์ (MIT) และใช้ชิ้นส่วนจากรถยนต์ในการผลิต

หลังจากได้รับอนุญาตจากผู้เชี่ยวชาญชาวอเมริกันให้ใช้ต้นแบบดังกล่าวได้ พวกเธอก็เริ่มการผลิต ตอนนั้นเด็กสาวหลายคนต้องทำงานโดยที่อดอาหาร เพราะตรงกับช่วงถือศีลอดของชาวมุสลิมพอดี

นอกจากนี้ มาตรการเว้นระยะห่างทางสังคมเพื่อป้องกันโควิดก็ทำให้พวกเธอต้องแยกกันทำงาน และพบกันเฉพาะตอนที่ต้องนำชิ้นส่วนที่แต่ละคนสร้างขึ้นมาประกอบกัน ช่วงนั้นเองสมาชิกทีมหลายคนได้ล้มป่วยด้วยโควิด

การหลบหนี

ในขณะที่อัฟกันดรีมเมอร์เป็นที่ยอมรับทั้งในระดับนานาชาติและภายในประเทศ กลุ่มก็เริ่มมีสมาชิกเพิ่มขึ้นด้วย ในจำนวนนี้รวมถึงสมาชิกที่เกิดหลังจากปี 2001 ซึ่งกลุ่มตาลีบันถูกกองทัพสหรัฐฯ และชาติพันธมิตรโค่นลงจากอำนาจหลังเกิดเหตุวินาศกรรม 9/11

An "Afghan Dreamer" is seen during a press conference in Mexico City
AFP
นักประดิษฐ์หญิงกลุ่มนี้บอกว่า ภายใต้กฎหมายอิสลามที่ตีความโดยตาลีบัน จะเป็นเรื่องยากมากที่พวกเธอจะสามารถทุ่มเทชีวิตเพื่อวิทยาศาสตร์ได้ต่อไป

การที่กลุ่มอิสลามสายแข็งกร้าวอย่างตาลีบันกลับขึ้นสู่อำนาจอีกครั้ง ทำให้เด็กสาวกลุ่มนี้หวาดกลัวว่าจะถูกตามล้างแค้น

หลังพยายามหลบหนีออกนอกประเทศแต่ต้องล้มเหลวหลายครั้ง ในที่สุดพวกเธอก็สามารถเดินทางด้วยเครื่องบินไปยังประเทศกาตาร์ด้วยความช่วยเหลือจากองค์กรดิจิทัล ซิติเซน ฟันด์

ตอนนั้นเองที่พวกเธอได้ทราบว่าเม็กซิโกได้อนุมัติคำร้องขอลี้ภัย

“พวกเขา [ทางการเม็กซิโก] ไม่ได้แค่ช่วยชีวิตเรา แต่ยังช่วยความฝันของพวกเรา ความฝันที่เรากำลังพยายามทำให้เป็นจริง” เด็กสาวกล่าวระหว่างการแถลงข่าวเมื่อเดินทางถึงกรุงเม็กซิโกซิตี

“เรื่องราวของพวกเราจะไม่มีจุดจบที่น่าเศร้า”

เด็กสาวกลุ่มนี้อธิบายว่า นับแต่ตาลีบันยึดอำนาจ สถานการณ์ก็ไม่ “เข้าข้างพวกเรา”

“ภายใต้การปกครองนี้ เด็กผู้หญิงแบบพวกเราต้องเผชิญความยากลำบากต่าง ๆ…นี่จึงเป็นเหตุผลที่เรารู้สึกซาบซึ้งใจที่ได้มาอยู่ที่นี่”

พวกเธออธิบายต่อว่า ภายใต้กฎหมายอิสลามที่ตีความโดยตาลีบัน จะเป็นเรื่องยากมากที่พวกเธอจะสามารถทุ่มเทชีวิตเพื่อวิทยาศาสตร์ได้ต่อไป

“เรื่องราวของพวกเราจะไม่มีจุดจบที่น่าเศร้าเพราะตาลีบัน” นักประดิษฐ์หุ่นยนต์กลุ่มนี้กล่าว

สื่อหลายสำนักรายงานว่า ปัจจุบันเด็กสาวกลุ่มนี้ต่างได้รับการเสนอทุนการศึกษาจากมหาวิทยาลัยหลายแห่งในสหรัฐฯ

…….

ข่าว BBCไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ข่าวสด เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน












ภาพที่



อัลบั้มภาพ อัฟกานิสถาน : ทีมนักประดิษฐ์หุ่นยนต์หญิงอัฟกันหนีตาลีบันเพื่อตามความฝันด้านวิทยาศาสตร์
ข่าวที่เกี่ยวข้อง