สะตอ

สะตอ

สะตอ

คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

โดย…น้าชาติ ประชาชื่น

สะตอ – สะตอรสขม มีกลิ่น มีประโยชน์ไหม

แก้ม

ตอบ แก้ม

สะตอ – สะตอ ชื่อสามัญ Bitter bean, Twisted cluster bean, Stink bean ชื่อวิทยาศาสตร์ Parkia speciosa เป็นไม้ยืนต้นในวงศ์ถั่ว (Fabaceae) ความสูงประมาณ 30 เมตร ลำต้นตั้งตรง ออกกิ่งก้านบริเวณส่วนบนของลำต้น ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ดอกออกเป็นช่อรวมกันเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง มีขนาดเล็ก ช่อหนึ่งมี 3-16 ดอก ฝักมีทั้งลักษณะตรงและบิดเบี้ยว สีเขียว ห้อยจากตุ่มดอก ดอกหนึ่งๆ จะมีฝักตั้งแต่ 2-24 ฝัก

สะตอ : รู้ไปโม้ด

ฝักยาว 36-45 เซนติเมตร กว้าง 3-5 เซนติเมตร ริมฝักหนา 0.2 เซนติเมตร ฝักแก่เปลือกฝักจะเปราะและหักง่าย เมื่อสุกเปลือกนอกจะเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีน้ำตาลไหม้เกือบดำ ฝักหนึ่งมีเมล็ด 6-32 เมล็ด สีเขียว

สะตอ : รู้ไปโม้ด

เมล็ดสะตอมีกลิ่นเหม็นเขียวรุนแรง แต่นิยมรับประทานกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอาหารไทยปักษ์ใต้ มีเคล็ดแนะนำ หลังจากรับประทานสะตอเข้าไปจะมีกลิ่นปาก ดับกลิ่นได้ดีระดับหนึ่งด้วยการรับประทานมะเขือเปราะตามสัก 2-3 ลูก หรือกินแตงกวา หรือเคี้ยวใบอ่อนฝรั่ง และก่อนนำไปปรุงอาหาร ให้ลวกสะตอด้วยน้ำร้อน ล้างน้ำอีกรอบ จะช่วยดับกลิ่นเหม็นเขียวได้

สะตออุดมไปด้วย คาร์โบไฮเดรต โปรตีน ธาตุแคลเซียม ธาตุฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก วิตามินบี 1 วิตามินบี 2 วิตามินบี 3 และวิตามินซี

สะตอ : รู้ไปโม้ด

ตามตำราแพทย์แผนไทย ใช้เมล็ดขับลมในลำไส้ แก้ปัสสาวะพิการ ไตพิการ ขณะที่ชาวโอรังอัสลีในรัฐเป ระ ประเทศมาเลเซีย รับประทานเมล็ดสด แก้อาการผิดปกติของไต

เว็บไซต์ medthai.com รวบรวมประโยชน์และสรรพคุณของสะตอไว้ดังนี้ สรรพคุณ ช่วยบำรุงสายตา ทำให้เจริญอาหาร ป้องกันหลอดเลือดอุดตัน ลดความดันโลหิต ช่วยทำให้เม็ดเลือดแดงเกาะกลุ่มกันได้ดีขึ้น มีผลต่อการแบ่งตัวของเซลล์ ลดระดับน้ำตาลในเลือด (เชื่อว่าการรับประทานเป็นประจำจะช่วยป้องกันการเกิดโรคเบาหวานได้)

ขับลมในลำไส้ ช่วยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ ช่วยในการขับปัสสาวะ มีฤทธิ์เป็นยาระบาย ช่วยการขับถ่าย แก้ปัสสาวะพิการ แก้ไตพิการ ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา

สะตอ : รู้ไปโม้ด

ประโยชน์ ใช้ประกอบอาหาร เช่น สะตอผัดกุ้ง แกงป่าใส่สะตอ สะตอผัดกะปิกุ้งสด เป็นต้น ใช้แปรรูปเป็นสะตอดอง ส่วนยอดนำมารับประทานเป็นผักเหนาะ ใบของสะตอใช้ทำปุ๋ยบำรุงดิน และลำต้นใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ตกแต่งบ้าน

ข้อควรระวัง เนื่องจากสะตอมีกรดยูริกสูง สำหรับผู้ที่เป็นโรคเกาต์ หรือผู้ที่มีกรดยูริกในร่างกายสูงเกินค่ามาตรฐาน ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานสะตอ เพราะอาจจะทำให้โรคกำเริบได้ และกรดยูริกในร่างกายที่สูงยังมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคนิ่ว โรคไตอักเสบ และมีอาการหูอื้อ

ทั้งนี้ นอกจากอาหารไทยปักษ์ใต้ สะตอยังเป็นที่นิยมนำมาทำอาหารในอินเดีย อินโดนีเซีย มาเลเซีย ลาว พม่า และสิงคโปร์

nachart@yahoo.com

บทความก่อนหน้านี้วาดรูปเล่น..ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ ห้องเรียน ‘คิด เห็น เป็นภาพ’
บทความถัดไปตูบน้อยเพื่อนโรฮิงยา