วิหารแกลบ

คอลัมน์ คติ-สัญลักษณ์ สถาปัตยกรรม

วิหารแกลบ – เป็นอาคารก่ออิฐถือปูนขนาดเล็ก ที่มักจะมีการสร้างไว้ในเขตพุทธาวาส เช่นในบริเวณกำแพงแก้ว เขตวิหารหรืออุโบสถของวัด

ความหมายตามพจนานุกรมสถาปัตย กรรมและศิลปกรรมต่อเนื่องของ อาจารย์โชติ กัลยาณมิตร อธิบายคำว่า วิหารแกลบไว้ดังนี้

วิหารแกลบ วิหารขนาดเล็กใช้เป็นที่ประดิษฐานรูปประติมากรรมอันเป็นที่เลื่อมใสศรัทธา หรือรูปของพระภิกษุซึ่งทรงคุณธรรมเป็นที่เลื่อมใสแก่มหาชน และได้มรณภาพไปแล้ว วิหารชนิดนี้มิได้ใช้ในการประกอบศาสนกิจของสงฆ์แต่อย่างใด

วิหาร หมายถึงที่อยู่ของพระ ในความหมายของวิหารแกลบหรืออาคารขนาดเล็กที่มีพระพุทธรูปปาง รูปพระภิกษุอันเป็นที่เคารพสักการะของผู้คนในแถบนั้นบ้าง เป็นอาคารขนาดเล็กเพื่อแสดงถึงการจะอยู่เพียงลำพัง เป็นสัปปายะ คือ มีขนาดตามความจำเป็นพอเพียงและเหมาะแก่การเจริญภาวนาศีล สมาธิ และปัญญา เฉพาะตนของพระพุทธรูปหรือรูปเคารพของ ศาสนิกชน

ในบางแห่งเปรียบเทียบว่า วิหารแกลบนั้นหมายถึง ขนาดอาคารที่พระพุทธเจ้า ได้ประทับอยู่ในสมัยพระชนม์ชีพของพระองค์ ซึ่งในลักษณะนี้วิหารแกลบจะประดิษฐานพระพุทธรูปอันเป็นตัวแทน ของพระศาสดาไว้

ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์