เดือนพฤศจิกายนของทุกปี ทั่วโลกมีการรณรงค์ด้านสุขภาพผู้ชายภายใต้แคมเปญ MOVEMBER เพื่อสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับโรคสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อผู้ชาย โดยเฉพาะมะเร็งต่อมลูกหมาก ซึ่งเป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบบ่อยในผู้ชาย และตอกย้ำความสำคัญของการตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อเพิ่มโอกาสในการวางแผนการดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม

มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับ 4 ของมะเร็งที่พบในผู้ชายไทย (1) และอันดับ 2 ของผู้ชายทั่วโลก (2) อีกทั้งยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในประเทศไทย (3) โดยผู้ป่วยจำนวนมากไม่แสดงอาการในระยะแรก ทำให้อาจได้รับการวินิจฉัยเมื่อโรคลุกลามแล้ว (4) ด้วยเหตุนี้ การตระหนักรู้ถึงปัจจัยเสี่ยง การสังเกตอาการผิดปกติ และการตรวจวินิจฉัยตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จึงมีความสำคัญต่อการเพิ่มโอกาสในการรักษา ขณะเดียวกัน แม้จำนวนผู้ป่วยจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แต่ความก้าวหน้าทางการแพทย์ได้ช่วยขยายทางเลือกในการรักษาอย่างต่อเนื่อง ทั้งการควบคุมโรคที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น การลดภาระจากการรักษา และการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีขึ้นในระยะยาว

เพื่อร่วมรณรงค์ให้สังคมไทยตระหนักรู้เกี่ยวกับมะเร็งต่อมลูกหมากมากยิ่งขึ้น บริษัท ไบเออร์ไทย จำกัด จัดงานเสวนา “มะเร็งต่อมลูกหมาก รู้ไว้ รักษาทัน เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคนที่เรารัก” โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญมาร่วมแลกเปลี่ยนความรู้ ได้แก่ รศ.นพ.อภิรักษ์ สันติงามกุล ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ พญ.ณัฏยา ภู่วรวรรณ อายุรแพทย์มะเร็งวิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ครอบคลุมเนื้อหาตั้งแต่ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับมะเร็งต่อมลูกหมาก ปัจจัยเสี่ยงและกลุ่มที่ควรเฝ้าระวัง ภาระที่ผู้ป่วยต้องเผชิญ ตลอดจนความก้าวหน้าของนวัตกรรมยาต้านฮอร์โมน ที่ช่วยเพิ่มทางเลือกในการดูแลผู้ป่วย และส่งเสริมคุณภาพชีวิตในระยะยาว

มะเร็งต่อมลูกหมาก ภัยเงียบที่ผู้ชายไม่ควรมองข้าม

มะเร็งต่อมลูกหมากมักไม่แสดงอาการในระยะแรก ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากไม่ทราบว่าตนเองกำลังป่วยจนกว่าจะตรวจสุขภาพหรือเข้ารับการคัดกรอง ผู้ป่วยบางรายอาจเริ่มมีอาการผิดปกติ เช่น ปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะไม่ออก หรือปัสสาวะเป็นเลือด (5) หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที เซลล์มะเร็งอาจลุกลามไปยังกระดูก ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พบบ่อยที่สุดของการแพร่กระจาย นอกจากนี้ ยังมักแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง และอวัยวะภายในที่สำคัญอื่นๆ เช่น ตับและปอด เป็นต้น (6) ในด้านสถานการณ์โรค ปัจจุบันมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งที่พบบ่อยอันดับ 4 ในประเทศไทย (1) และเป็นอันดับ 2 ของโลกในผู้ชาย รองจากมะเร็งปอด (2) ข้อมูลระหว่างปี พ.ศ. 2533–2560 พบว่าประเทศไทยมีผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากรายใหม่กว่า 18,000 ราย โดยอัตราอุบัติการณ์เพิ่มขึ้นมากกว่า 2 เท่า จาก 3.84 เป็น 7.72 รายต่อประชากร 100,000 คนต่อปี และคาดว่าในกลุ่มชายอายุ 50 ปีขึ้นไป อัตราอุบัติการณ์จะเพิ่มขึ้นเป็น 15.4 รายต่อประชากร 100,000 คนต่อปี ภายในปี พ.ศ. 2583 (3)

ใครบ้างที่ควรเฝ้าระวังมะเร็งต่อมลูกหมาก?

มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นโรคที่มีความสัมพันธ์กับปัจจัยเสี่ยงหลายประการ ทั้งอายุที่เพิ่มขึ้น พันธุกรรม เชื้อชาติ และพฤติกรรมการดำเนินชีวิต (5) โดยเฉพาะในผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป ซึ่งจัดเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเพิ่มขึ้น (3) นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยที่ควรเฝ้าระวังเพิ่มเติม ได้แก่ ภาวะต่อมลูกหมากโต (benign prostatic hyperplasia; BPH) ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ชายสูงอายุ แม้ว่าภาวะดังกล่าวจะไม่ใช่มะเร็ง แต่การศึกษาจากประเทศอังกฤษในปี พ.ศ. 2568 ชี้ให้เห็นว่า ผู้ที่มีภาวะต่อมลูกหมากโตมีความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากสูงกว่าผู้ที่ไม่มีภาวะดังกล่าว (7) ขณะเดียวกัน พฤติกรรมเนือยนิ่งหรือการนั่งติดต่อกันเป็นเวลานาน ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ชายวัยทำงาน โดยเฉพาะผู้ที่ปฏิบัติงานในสำนักงาน อาจเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคมะเร็งหลายชนิด รวมถึงมะเร็งต่อมลูกหมาก (8) ด้วยเหตุนี้ การสังเกตอาการผิดปกติ การดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม และการเข้ารับการตรวจตามความเหมาะสม จึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุมากขึ้นหรือมีปัจจัยเสี่ยงร่วม

เมื่อโรคลุกลาม…การรักษายิ่งท้าทาย

หากมะเร็งต่อมลูกหมากแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น โดยเฉพาะกระดูก ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดกระดูก กระดูกหัก หรือเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การอุดกั้นของทางเดินปัสสาวะ ซึ่งส่งผลต่อการเคลื่อนไหวและคุณภาพชีวิต หากโรคลุกลามต่อไปจนมะเร็งดื้อต่อการรักษาด้วยฮอร์โมน (castration-resistant prostate cancer; CRPC) การควบคุมโรคจะมีความท้าทายมากขึ้น และอาจส่งผลให้ผลลัพธ์การรักษาไม่ดีเท่าที่ควร รวมถึงมีโอกาสรอดชีวิตลดลง ดังนั้น การเริ่มรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะที่มะเร็งยังไวต่อฮอร์โมน และการติดตามผลการรักษาอย่างต่อเนื่อง จึงมีความสำคัญในการชะลอการลุกลามของโรคและยืดระยะเวลาการมีชีวิตอยู่ของผู้ป่วย

อย่างไรก็ตาม แม้จะตรวจพบโรคในระยะแพร่กระจายแล้ว ก็ยังมีทางเลือกในการรักษา ผู้ป่วยควรพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อประเมินระยะของโรค สภาพร่างกาย และเลือกการรักษาที่เหมาะสม โดยเฉพาะมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจายที่ยังตอบสนองต่อการรักษาด้วยฮอร์โมน (metastatic hormone-sensitive prostate cancer; mHSPC) ซึ่งปัจจุบันมีแนวทางการรักษาที่สามารถช่วยควบคุมโรค ชะลอการลุกลาม และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนได้ การเริ่มรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัย รวมถึงการติดตามผลการรักษาอย่างสม่ำเสมอ จึงมีความสำคัญต่อการควบคุมโรคและการรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย (9)

การรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมากในปัจจุบัน

แนวทางการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากขึ้นอยู่กับระยะของโรค ความเสี่ยงที่มะเร็งจะลุกลาม และสภาพร่างกายของผู้ป่วยแต่ละราย ในระยะเริ่มต้นที่มีความเสี่ยงต่ำ แพทย์อาจพิจารณาการเฝ้าระวังเชิงรุก (active surveillance) โดยติดตามโรคอย่างใกล้ชิด และเริ่มรักษาเมื่อมีข้อบ่งชี้ หรืออาจเลือกการผ่าตัดต่อมลูกหมากหรือการฉายรังสีตามความเหมาะสม สำหรับผู้ป่วยที่มะเร็งแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นแล้ว เป้าหมายสำคัญคือการควบคุมโรค ชะลอการลุกลาม และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน โดยเฉพาะในผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจายที่ยังตอบสนองต่อการลดระดับฮอร์โมนเพศชาย (metastatic hormone-sensitive prostate cancer; mHSPC) ซึ่งการรักษาหลักคือการลดระดับฮอร์โมนเพศชาย (androgen deprivation therapy; ADT) ร่วมกับยาต้านตัวรับฮอร์โมนเพศชายรุ่นใหม่ (androgen receptor pathway inhibitors; ARPIs) เคมีบำบัด หรือทั้งสองวิธีร่วมกันในผู้ป่วยที่เหมาะสม ทั้งนี้ แพทย์จะพิจารณาเลือกแนวทางการรักษาจากปัจจัยต่างๆ ได้แก่ สภาพร่างกาย อายุ โรคประจำตัว ความรุนแรงและการแพร่กระจายของโรค ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ และผลข้างเคียงจากการรักษา เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่เหมาะสม ช่วยควบคุมโรคและชะลอการลุกลาม พร้อมทั้งรักษาคุณภาพชีวิตในระยะยาว (10)

มากกว่าการรักษา คือภาระที่ผู้ป่วยต้องเผชิญ

สำหรับผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจายที่ยังไวต่อฮอร์โมน เคมีบำบัดยังเป็นหนึ่งในทางเลือกในการรักษา แม้สามารถช่วยควบคุมโรคได้ แต่ผู้ป่วยต้องเดินทางมารับการรักษาที่โรงพยาบาลอย่างต่อเนื่องหลายรอบ และอาจเผชิญผลข้างเคียง เช่น ผมร่วง คลื่นไส้ อาเจียน ภาวะเม็ดเลือดต่ำ และความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต การทำงาน และเพิ่มภาระให้แก่ครอบครัว

ด้วยความก้าวหน้าของการรักษา ปัจจุบันผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากมีทางเลือกในการรักษาด้วยยาต้านฮอร์โมนหลายรูปแบบ ซึ่งช่วยควบคุมโรคและชะลอการลุกลาม โดยการเลือกวิธีรักษาจะพิจารณาจากประสิทธิภาพและความเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย รวมถึงผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น ยาต้านฮอร์โมนบางชนิดจำเป็นต้องใช้ร่วมกับยาสเตียรอยด์อย่างต่อเนื่อง ซึ่งการใช้สเตียรอยด์เป็นเวลานานอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อกระดูกพรุน ระดับน้ำตาลในเลือดสูง และความดันโลหิตสูง ขณะเดียวกัน ยาต้านฮอร์โมนบางชนิดอาจมีผลข้างเคียง เช่น อาการอ่อนเพลีย ความผิดปกติด้านความจำและการรับรู้ รวมถึงความเสี่ยงต่อการหกล้มและกระดูกหัก ซึ่งอาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัวร่วม ดังนั้น การเลือกแนวทางการรักษาจึงควรพิจารณาทั้งประสิทธิภาพในการควบคุมโรค ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น สภาพร่างกาย และการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อให้ได้รับประโยชน์จากการรักษาอย่างเหมาะสมควบคู่กับการดูแลคุณภาพชีวิต (11) (12)

นวัตกรรมการรักษา เปิดโอกาสสู่คุณภาพชีวิตที่ดีกว่า

ด้วยความก้าวหน้าทางการแพทย์ทำให้ผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากระยะแพร่กระจายที่ยังไวต่อฮอร์โมนมีทางเลือกในการรักษาเพิ่มขึ้น โดยการใช้ยาต้านฮอร์โมนรุ่นใหม่ร่วมกับการลดระดับฮอร์โมนเพศชาย ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมโรคเมื่อเทียบกับการลดระดับฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว หลักฐานจากการศึกษาในผู้ป่วยมากกว่า 600 ราย พบว่า แนวทางการรักษาร่วมดังกล่าวช่วยลดความเสี่ยงของการลุกลามของโรคหรือการเสียชีวิต และช่วยชะลอการดำเนินของโรค (13)

นอกจากประสิทธิภาพในการรักษาแล้ว ความปลอดภัยและความสะดวกในการใช้ยาก็เป็นปัจจัยสำคัญ ยาต้านฮอร์โมนรุ่นใหม่บางชนิดไม่จำเป็นต้องใช้ร่วมกับยาสเตียรอยด์ จึงอาจช่วยลดความเสี่ยงจากผลข้างเคียงที่เกี่ยวข้องกับการใช้สเตียรอยด์ในระยะยาว และลดภาระในการใช้ยา (10) ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากการวิเคราะห์ผลการทดลองทางคลินิก 26 การศึกษา ซึ่งครอบคลุมผู้ป่วยมากกว่า 20,000 ราย ชี้ให้เห็นว่ายาต้านฮอร์โมนแต่ละชนิดอาจมีผลต่อระบบประสาทส่วนกลางแตกต่างกัน ทั้งในด้านการรู้คิด การชัก และการหกล้ม โดยยาบางชนิดอาจมีผลกระทบในด้านเหล่านี้น้อยกว่า ซึ่งเป็นประเด็นที่ควรพิจารณา โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ (12) เนื่องจากผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่อยู่ในวัยสูงอายุและอาจมีโรคประจำตัวร่วม การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันจึงเป็นสิ่งที่ต้องคำนึงถึง ยาต้านฮอร์โมนบางชนิดอาจเกิดปฏิกิริยากับยาอื่น ส่งผลต่อประสิทธิภาพหรือความปลอดภัยของการรักษา การเลือกยาที่มีโอกาสเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาน้อยจึงอาจเป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยที่ต้องใช้ยาหลายชนิด ทั้งนี้ ควรประเมินยาที่ใช้อยู่ร่วมกันเป็นรายบุคคล (14)

ดังนั้น การเลือกยาต้านฮอร์โมนรุ่นใหม่จึงควรพิจารณาทั้งประสิทธิภาพในการควบคุมโรค ความเสี่ยงจากผลข้างเคียง ปฏิกิริยาระหว่างยา และความเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อให้การรักษาสอดคล้องกับสภาพร่างกายและช่วยคงคุณภาพชีวิตในระยะยาว

รู้ทันโรค ตรวจพบเร็ว เพิ่มโอกาสการรักษา

แพทย์รณรงค์ให้ผู้ชายทุกคนเข้ารับการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เพราะมะเร็งต่อมลูกหมากเป็นโรคที่สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และยิ่งได้รับการวินิจฉัยเร็วเท่าใด ก็ยิ่งเพิ่มโอกาสในการรักษาและควบคุมโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ การตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะในผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง (เช่น มีบิดาหรือพี่น้องที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก) รวมถึงการปรึกษาแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ ล้วนเป็นก้าวสำคัญในการลดผลกระทบของโรค

ในขณะเดียวกัน ความก้าวหน้าของการรักษาได้ช่วยเพิ่มทางเลือกให้แก่ผู้ป่วยมากขึ้น การเลือกใช้แนวทางการรักษาและยาที่เหมาะสม ควรอยู่ภายใต้การประเมินของแพทย์ โดยคำนึงถึงระยะของโรค สภาพร่างกาย และความต้องการของผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งในด้านประสิทธิภาพการรักษาและคุณภาพชีวิต พร้อมส่งเสริมให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจในระยะยาว

References

  1. Global Cancer Observatory: Age-Standardized Rate (Th) per 100 000, Incidence, Males, in 2024. [cited on 2026 Oct 16]. Available at https://gco.iarc.who.int/today/en/dataviz/bars?mode=cancer&group_populations=1&sexes=1
  2. Global Cancer Observatory: Age-Standardized Rate (World) per 100 000, Incidence, Males, in 2024. [cited on 2026 Oct 16]. Available at https://gco.iarc.who.int/today/en/dataviz/bars?mode=cancer&group_populations=1&sexes=1&populations=764
  3. Manorom D. Trends and projections in prostate cancer epidemiology in Thailand: a population-based cancer registry analysis. Asian Journal of Urology. 2026 Jan;13(1):37–44.
  4. The Urology Group. Prostate Cancer Booklet [Internet]. 2025 Oct 17 [cited 2026 Aug 10]. Available from: https://www.urologygroup.com/wp-content/uploads/Prostate-Cancer-Booklet_WEB_10.17.2025.pdf
  5. Research PC. Signs and symptoms. In [cited 2026 Aug 10]. Available from: https://www.prostate-cancer-research.org.uk/wp-content/uploads/2022/11/Signs-Symptoms-Risk-Factors-.pdf
  6. Mattana F, Muraglia L, Rajwa P, Zattoni F, Marra G, Chiu PKF, et al. Metastatic sites’ location and impact on patient management after the introduction of prostate-specific membrane antigen positron emission tomography in newly diagnosed and biochemically recurrent prostate cancer: A critical review. European Urology Oncology. 2023 Apr;6(2):128–36.
  7. Guo J, Zhou L, He J, Pan X, Liu D, Li J, et al. Benign prostatic hyperplasia and risk of urological cancers: a prospective cohort study based on the UK Biobank. Discov Oncol. 2025;16. doi:10.1007/s12672-025-03564-2.
  8. Park JH, Moon JH, Kim HJ, Kong MH, Oh YH. Sedentary lifestyle: overview of updated evidence of potential health risks. Korean J Fam Med. 2020;41(6):365-73.
  9. Potaya S, Thongcharoen V, Raungratanaamporn S, Klaewklong N, Jirachatchawanwit T. A scenario for a model of excellence in comprehensive cancer care. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2024 Jan 1;25(1):273–9.
  10. National Comprehensive Cancer Network. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Prostate Cancer. Version 6.2026 [Internet]. Plymouth Meeting (PA): National Comprehensive Cancer Network; 2026 [cited 2026 Aug 10]. Available from: https://www.nccn.org/professionals/physician_gls/pdf/prostate.pdf
  11. Dorff TB, Crawford ED. Management and challenges of corticosteroid therapy in men with metastatic castrate-resistant prostate cancer. Ann Oncol. 2013;24(1):31-8. doi:10.1093/annonc/mds216.
  12. Matsukawa A, Yanagisawa T, Rajwa P, Fazekas T, Miszczyk M, Tsuboi I, et al. Central nervous system toxicity in prostate cancer patients treated with androgen receptor signaling inhibitors: A systematic review, meta-analysis, and network meta-analysis. Clinical Genitourinary Cancer. 2025 Feb;23(1):102251.
  13. Saad F, Vjaters E, Shore N, Olmos D, Xing N, Pereira de Santana Gomes AJ, et al. Darolutamide in combination with androgen-deprivation therapy in patients with metastatic hormone-sensitive prostate cancer from the phase III trial. Journal of Clinical Oncology. 2024 Sept 16;42(36):4271-4281.
  14. Bolek H, Yazgan SC, Yekedüz E, et al. ESMO Open. 2024 Nov;9(11):103736.

COR-NUB-TH-0014-1 (11/2026)

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน