การเจริญเติบโตอย่างมีสุขภาวะที่แข็งแรงและสมบูรณ์ของเด็กๆ เป็นเรื่องที่ต้องเอาจริงเอาจังตั้งแต่ยังเป็นแรกเริ่มพื้นที่โรงเรียนจึงเปรียบเสมือนบ้านอีกหลัง ที่คอยบ่มเพาะเรื่องราวของการเติบโต ไม่ว่าจะด้วยเรื่องสุขภาพกาย สุขภาพใจโภชนาการที่ดี รวมถึงเรื่องการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี ล้วนเป็นศาสตร์ที่ช่วยบ่มเพาะการเรียนรู้และสร้างลักษณะนิสัยให้เด็กและเยาวชนเติบโตเป็นผู้ใหญ่อย่างมีคุณภาพได้ในอนาคต
สอดคล้องกับแนวคิดและความเชื่อของโครงการสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี หรือ AIA Healthiest Schools ของ เอไอเอ ประเทศไทย ด้วยการคัดเลือกโรงเรียนที่มีกิจกรรมส่งเสริมและสนับสนุนให้ นักเรียน คุณครู ผู้ปกครอง รวมถึงชุมชน ตื่นตัวต่อการดูแลสุขภาวะครบทุกมิติ ตรงกับเป้าหมาย 4 เสาหลักของโครงการ คือ การรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ การใช้ชีวิตอย่างกระฉับกระเฉง การมีสุขภาพใจที่ดี และการดูแลสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน
โครงการแข่งขันสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี AIA Healthiest Schools ปีที่ 1 เริ่มต้นในปี 2565 โดยโรงเรียนที่ได้รับรางวัลชนะเลิศสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดีในระดับประถมศึกษา คือ โรงเรียนดรุณวิทยา เทศบาลเมืองน่าน (บ้านสวนตาล) จังหวัดน่าน แต่ที่พิเศษไปกว่านั้น นอกจากการคว้ารางวัลระดับประเทศ ยังขึ้นแท่นผู้ชนะเลิศในระดับภูมิภาคอีกด้วย
ต้นแบบสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี
ความสำเร็จของโรงเรียนดรุณวิทยา สะท้อนให้เห็นถึงการขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม ตลอดจนการดำเนินโครงการที่เชื่อมระหว่างนักเรียน ครู ผู้ปกครอง และชุมชนเข้าอันหนึ่งอันเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็น การเลือกเมนูอาหารกลางวันที่ยังคงรสชาติความอร่อยแต่ไม่ทำลายสุขภาพ การนำประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างแข่งเรือประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดน่าน มาประยุกต์เป็นกิจกรรมการละเล่นแข่งเรือสเก็ตบอร์ด เพื่อส่งเสริมให้เด็กนักเรียนมีการละเล่นที่เข้าใจถึงแก่นแท้ของความเป็นจังหวัดน่าน ขณะเดียวกันก็ยังเป็นการสนับสนุนเรื่องการออกกำลังกายได้เป็นอย่างดี
นอกจากนี้ ‘โรงเรียนดรุณวิทยา’ ยังจัดสรรพื้นที่ภายในโรงเรียน เป็นแปลงผักปลอดสารพิษเพื่อนำไปประกอบอาหารกลางวัน ผ่านกระบวนการไม่ทำลายผัก คน และสิ่งแวดล้อม โดยที่นักเรียน คือ แกนหลัก ครู คือ แรงหนุน ผู้ปกครองหรือชุมชน คือ ผู้มีส่วนช่วยให้กิจกรรมเกิดประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ตัวอย่างเช่นภายในโรงเรียนฯ มีการติดตั้งจักรยานสูบน้ำ ระบบสมาร์ตฟาร์มมิ่งดูแลแปลงผัก รวมถึงไฟฟ้าจากแผงโซลาร์เซลล์
ทั้งยังมีการจัดตั้งโรงแยกขยะจากกล่องนม โดยการนำกล่องที่ใช้หมดแล้วในแต่ละวัน มาแยกชิ้นส่วนต่างๆ ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ อาทิ นำชิ้นส่วนที่เป็นกระดาษที่แยกอลูมิเนียมฟอยล์ ทั้ง 6 ชั้น นำมาประดิษฐ์เป็นสิ่งของต่างๆ เช่น กระดาษจากกล่องนม ซึ่งเป็นหนึ่งในโครงการที่เชิญชวนนักเรียนให้มีส่วนร่วมในการจัดการขยะด้วยกิจกรรมรีไซเคิล โดยนำไปทำศิลปะภาพนูนต่ำ งานประดิษฐ์ของเล่นของใช้ และ Eco Bricks จากกล่องนม เป็นต้น
การดำเนินกิจกรรมครบทั้ง 4 เสานี่เอง ทำให้ ‘โรงเรียนดรุณวิทยา’ คว้ารางวัลสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดีในระดับชั้นประถมศึกษา เป็นแห่งแรกของประเทศ ทั้งยังเป็นตัวแทนแห่งความภาคภูมิใจในระดับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกอีกด้วย
นิคฮิล แอดวานี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร เอไอเอ ประเทศไทย พูดถึงความสำเร็จครั้งนี้ ว่า โครงการสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี หรือ AIA Healthiest Schools เป็นหนึ่งในพันธกิจของ ‘เอไอเอ’ ที่มุ่งสนับสนุนให้ผู้คนพันล้านคนทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกมีสุขภาพและชีวิตที่ดีขึ้น ภายในปี 2573 ตามคำมั่นสัญญา Healthier, Longer, Better Lives โดยมีโรงเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาเข้าร่วมโครงการกว่า 213 โรงเรียน ซึ่งครั้งนี้ต้องขอแสดงความยินดีกับโรงเรียนดรุณวิทยา ที่ได้รับรางวัลชนะเลิศ ปีที่ 1 ไปได้
นอกจากการผลักดันและสนับสนุนให้โรงเรียนได้แสดงศักยภาพแล้ว ‘เอไอเอ ประเทศไทย’ ได้ทำการปรับปรุงห้องคอมพิวเตอร์ พร้อมมอบอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ครบชุด จำนวน 30 ชุด แท็บเล็ต 30 เครื่อง และเครื่องปรับอากาศ 24 เครื่อง เพื่อร่วมสนับสนุนโครงการห้องเรียนปลอดฝุ่น รวมถึงมอบทุนการศึกษาแก่นักเรียน จำนวน 10 ทุนให้แก่โรงเรียน
ด้าน รพีพร วงศ์ทองคำ ผู้อำนวยการฝ่ายสื่อสารองค์กรและภาพลักษณ์ เอไอเอ ประเทศไทย เล่าถึงที่มาของโครงการสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี ว่า เกิดขึ้นจากความตั้งใจของกลุ่มบริษัทเอไอเอ ที่อยากพัฒนาเรื่องสุขภาพและชีวิตของผู้คนทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก สำหรับเอไอเอ ประเทศไทย เราภาคภูมิใจอย่างยิ่งที่โรงเรียนดรุณวิทยา เทศบาลเมืองน่าน (บ้านสวนตาล) ได้รับรางวัลชนะเลิศระดับประถมศึกษาทั้งในระดับประเทศ และระดับภูมิภาค ซึ่งแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของโรงเรียนในประเทศไทย
‘เอไอเอ’ เชื่อว่าการทำเรื่องสุขภาพให้ดี ต้องเริ่มต้นตั้งแต่เด็ก โดยการคัดสรรอาหารที่เหมาะสม ตรงตามหลักโภชนาการ การออกกำลังกายอย่างเหมาะสมและเพียงพอ ฝึกจิตใจและสุขภาพภายในให้ดี หากสิ่งเหล่านี้ดีแล้วย่อมส่งผลให้เกิดสุขภาพกายและสุขภาพใจที่ดีและยั่งยืนได้
สำหรับโครงการสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี ‘เอไอเอ ประเทศไทย’ ไม่เพียงเชิญชวนเข้าร่วมแข่งขันเท่านั้น แต่มีการติดตามวัดผลเป็นระยะ อย่างน้อยเดือนละ 3 ครั้ง เพื่อประเมินถึงศักยภาพที่จะสามารถต่อยอดสู่การพัฒนาหรือกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพดีและสุขภาวะให้สูงยิ่งขึ้น อีกทั้งเป็นการคงไว้ซึ่งมาตรฐานของรางวัลให้ดีขึ้นต่อไป
“โรงเรียนดรุณวิทยา ชี้ให้เราเห็นว่า การทำโรงเรียนให้เป็นสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี ไม่ใช่แค่ครูหรือนักเรียนเท่านั้น แต่ผู้ปกครอง องค์กรส่วนท้องถิ่น รวมถึงชุมชนรอบข้าง ควรมีบทบาทสำคัญต่อการขับเคลื่อนเรื่องนี้ด้วย ซึ่งตรงนี้เราแอบหวังว่า ถ้าโรงเรียนอื่นๆ ทำได้เหมือนโรงเรียนดรุณวิทยา จะเป็นเรื่องที่ดีมากๆ”
วิชาการคู่สุขภาพ เติบโตอย่างมีคุณภาพ
นวพรรณ อินต๊ะวงศ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนดรุณวิทยา กล่าวว่า เดิมทีโรงเรียนฯ มีการจัดกิจกรรมด้านการส่งเสริมสุขภาพครบทุกมิติ โดดเด่นทั้งเรื่องความคิดสร้างสรรค์ การประสานพลังระหว่างเด็ก คุณครู ผู้ปกครอง และชุมชน ซึ่งเมื่อย้อนกลับไปดูคอนเซ็ปต์ของโครงการสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดีของ ‘เอไอเอ ประเทศไทย’ จะเห็นได้ว่ามีความสอดคล้องกับโครงการที่ดำเนินอยู่ อาทิ โครงการโรงเรียนสร้างสุข ที่มุ่งเน้นกิจกรรมที่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่นักเรียนและคนในชุมชน เช่น ปลูกผักอินทรีย์ โภชนาการปลอดภัย เก็บขยะ (Zero Waste) ออกกำลังกายอย่างสร้างสรรค์ สวดมนต์ นั่งสมาธิ และธนาคารความดี
กิจกรรมเหล่านี้นับเป็นการเสริมสร้างพฤติกรรมเชิงบวกให้กับนักเรียน และเป็นรากฐานการศึกษาที่นอกเหนือจากแค่ในห้องเรียน ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเลย คือ เมนูอาหารกลางวันของนักเรียน โรงเรียนฯ มีนโยบายสำคัญที่ต้องเตรียมอาหารที่ถูกหลักโภชนาการ คือ ลดหวาน มัน เค็ม แต่ยังคงรสชาติที่อร่อย ซึ่งเมนูแต่ละมื้ออาหาร นักเรียนมีบทบาทสำคัญต่อการเลือกสรรความชอบของตนเอง อธิบายง่ายๆ คือ ทุกครั้งหลังรับประทานอาหารเที่ยงเสร็จเรียบร้อยแล้ว นักเรียนจะช่วยแสดงความคิดเห็นและประเมินความพึงพอใจต่อเมนูนั้นๆ โดยจะส่งผลต่อระดับความต้องการของเมนูนั้น ๆ ด้วย
“เราไม่ได้โฟกัสเฉพาะมื้อกลางวัน เพราะเรามีการเชิญผู้ปกครองมาร่วมทำกิจกรรมเวิร์กชอป แลกเปลี่ยนเรียนรู้ถึงการทำเมนูอาหารต่างๆ ซึ่งเสียงตอบรับล้วนไปในทิศทางที่ดี และให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี นอกจากนั้นเรามีการสำรวจความคิดเห็นว่า เมื่อกลับบ้านไปแล้วกินอาหารเหมือนตอนอยู่โรงเรียนหรือไม่ ส่วนใหญ่ต่างตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า กินเหมือนกัน ทุกอย่างอยู่ในหลักโภชนาการ”
‘ผอ.รร.ดรุณวิทยา’ บอกอีกด้วยว่า การดำเนินกิจกรรมต่างๆ ด้านการส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนยังตรงกับเป้าหมายที่ 3 ของ SDGs คือ สุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี แน่นอนว่าการได้รับการสนับสนุนจาก ‘เอไอเอ ประเทศไทย’ เป็นการช่วยส่งเสริมให้กิจกรรมที่ทำอยู่เข้มข้นมากยิ่งขึ้น เห็นผลลัพธ์เรื่องสุขภาพได้ชัดยิ่งขึ้น
“สิ่งเหล่านี้ ฝังในแนวคิดของโรงเรียนพอสมควร เพราะทุกเรื่องที่เราทำ ไม่ได้ทำแค่วันสองวัน เราทำมาอย่างต่อเนื่อง และเป็นโอกาสดีที่ ‘เอไอเอ ประเทศไทย’ มีโครงการนี้ขึ้นมา มั่นใจว่ากิจกรรมหรือโครงการลักษณะนี้จะคู่กับโรงเรียนดรุณวิทยาตลอดไป เพราะว่าที่ดำเนินมาทำมาเป็นสิบปีแล้ว และหลังจากนี้จะเชื่อมต่อกับชุมชน ขยายขอบเขต และพร้อมเป็นต้นแบบโรงเรียนสุขภาพดีต่อไป”
ขณะที่ สุรพล เธียรสูตร นายกเทศมนตรีเมืองน่าน ร่วมกล่าวด้วยว่า ปัจจุบันจังหวัดน่านมีจำนวนผู้สูงอายุ 30.42% ถือว่าสูงขึ้น แสดงว่ามีเรื่องสุขภาพที่ดีขึ้น แต่เราก็ไม่สามารถที่จะให้ผู้สูงอายุหรือวัยกลางคนมีสุขภาพดีได้ตั้งแต่วัยเด็ก วันนี้เรามีความพยายามที่จะเริ่มต้นจากโรงเรียนคุณภาพ นักเรียนคุณภาพ เพื่อให้ได้พลเมืองคุณภาพที่เติบโตขึ้นมาเป็นคนที่มีสุขภาพดี มีจิตใจเข้มแข็ง เพราะฉะนั้นการพัฒนาคน เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนเมืองเปลี่ยนประเทศให้ดียิ่งขึ้นและยั่งยืนมากขึ้น ตนคิดว่า ‘สุขภาพ’ ของคน คือ หัวใจสำคัญมากที่สุด
สำหรับอาหารกลางวันของโรงเรียนดรุณวิทยา ไม่ได้แจกแค่มื้อเดียวแล้วจบไป แต่พยายามปลูกฝังวิธีคิดแนวคิดและพฤติกรรมให้เด็กรับประทานอาหารที่มีความปลอดภัย ตั้งแต่การซื้อวัตถุดิบ เช่น ผัก เนื้อ ที่มีความปลอดภัยจากสารเคมี มี อย. โดยช่วยกันตรวจสอบ นอกจากนั้นพยายามปลูกฝังให้เด็กและเยาวชนรับประทานอาหารที่มีประโยชน์มากกว่าทานอาหารที่เขาคุ้นเคยหรือชื่นชอบ
“เรามีการปลูกฝังไปยังชุมชน หมู่บ้าน ครอบครัว คิดว่าเด็กที่เติบโตภายใต้กัลยาณมิตรที่ดี ภายใต้การสนับสนุนของภาคีเครือข่าย เพื่อเปลี่ยนเมืองเปลี่ยนประเทศนำไปสู่การสร้างพฤติกรรมใหม่เพื่อสุขภาพดี ทำให้คนมีอายุยืนขึ้น ส่วนตัวคาดหวังว่าโรงเรียนอื่นๆ จะมีการปลูกฝังลักษณะนี้เหมือนๆ กัน” นายกเทศมนตรีเมืองน่าน ทิ้งท้าย
โครงการสุดยอดโรงเรียนสุขภาพดี AIA Healthiest Schools ยังคงจัดอย่างต่อเนื่อง โรงเรียนที่สนใจเข้าร่วมโครงการ สามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติม หรือสมัครตั้งแต่วันนี้ – 8 มี.ค. 67 ที่ ahs.aia.com/th/th/
