สหประชาชาติ ประจำประเทศไทย ร่วมกับ UNFPA – UN Women เผย ความเสมอภาค ระหว่างเพศในไทย ยังมีความรุนแรง ด้วยเหตุแห่งเพศ-ความไม่เท่าเทียม เป็นความท้าทายสำคัญ ต้องแก้ปัญหา

แม้ประเทศไทย จะมีความก้าวหน้าอย่างโดดเด่นในการส่งเสริมโอกาสทางการศึกษาของเด็กหญิงและสุขภาพของผู้หญิง แต่ความเหลื่อมล้ำที่ยังคงมีอยู่ในด้านการจ้างงาน

การมีส่วนร่วมในตำแหน่งผู้นำ และความปลอดภัยในชีวิต ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญต่อโอกาสและการพัฒนาศักยภาพของผู้หญิง ตามข้อค้นพบจาก รายงานข้อมูลสถานการณ์ความเสมอภาคระหว่างเพศระดับประเทศของไทย พ.ศ. 2569 ฉบับล่าสุดของสหประชาชาติ

รายงานฉบับนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายที่เชื่อมโยงกันหลายมิติ ทั้งภาระงานดูแลและงานบ้านที่ไม่ได้รับค่าตอบแทน ซึ่งผู้หญิงต้องแบกรับอย่างไม่เท่าเทียม ความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศ และการมีส่วนร่วมที่จำกัดของผู้หญิงในกระบวนการตัดสินใจ

พร้อมเสนอให้เพิ่มการลงทุนในระบบบริการดูแล เสริมสร้างมาตรการป้องกันและตอบสนองต่อความรุนแรง และขยายโอกาสให้ผู้หญิงมีบทบาทในการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจที่ส่งผลต่อชีวิตของตนเอง

ในด้านการศึกษา อัตราการเข้าเรียนของเด็กหญิงอยู่ในระดับเทียบเท่าหรือสูงกว่าเด็กชาย ทั้งในระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา และอุดมศึกษา โดยได้รับการสนับสนุนจากระบบการศึกษาที่เปิดโอกาสให้ทุกคนเข้าถึงได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ประเทศไทยยังมีความก้าวหน้าอย่างมากด้านสุขภาพมารดา โดยร้อยละ 99.6 ของการคลอดบุตรในช่วงที่ผ่านมาได้รับการดูแลจากบุคลากรสาธารณสุขที่มีทักษะ

อย่างไรก็ตาม อัตราการมีส่วนร่วมในกำลังแรงงานของผู้หญิงอยู่ที่ร้อยละ 58.9 เทียบกับร้อยละ 74.7 ของผู้ชาย โดยในกลุ่มผู้หญิงวัยทำงานที่ออกจากตลาดแรงงาน ร้อยละ 87.3 ระบุว่ามีสาเหตุจากภาระงานบ้านที่ไม่ได้รับค่าตอบแทน เทียบกับร้อยละ 16.3 ของผู้ชาย

ยังมีข้อจำกัดด้านบริการดูแลเด็ก โดยเฉพาะเด็กอายุต่ำกว่า 3 ปี การขาดแคลนบริการดูแลผู้สูงอายุที่เพียงพอ ตลอดจนความแตกต่างด้านคุณภาพและค่าใช้จ่ายของบริการดูแล ล้วนส่งผลต่อทางเลือกในการดำเนินชีวิตและการประกอบอาชีพของผู้หญิง

รายงานจึงเน้นย้ำความสำคัญของการลงทุนในบริการดูแลที่มีคุณภาพ เข้าถึงได้ และมีค่าใช้จ่ายที่เหมาะสม ควบคู่กับการส่งเสริมการแบ่งปันความรับผิดชอบในงานดูแลที่ไม่ได้รับค่าตอบแทนอย่างเท่าเทียม เพื่อขยายโอกาสทางเศรษฐกิจของผู้หญิง

ความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศยังคงเป็นความท้าทายที่สำคัญ โดยรายงานระบุว่า ร้อยละ 32.9 ของผู้หญิงอายุ 15–49 ปีที่เคยมีคู่ เคยเผชิญกับความรุนแรงทางร่างกายและ/หรือทางเพศจากคู่ครองตลอดช่วงชีวิต และร้อยละ 14.3 ประสบกับความรุนแรงดังกล่าวในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา

แม้ประเทศไทยจะมีกฎหมายและกลไกคุ้มครองผู้ถูกกระทำ แต่ช่องว่างทางกฎหมาย การจัดสรรทรัพยากรที่ไม่ทั่วถึง และการบังคับใช้กฎหมายที่ยังขาดความต่อเนื่อง ยังคงเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมและการเยียวยา

รายงานจึงเสนอแนะให้ยกระดับบริการช่วยเหลือที่ยึดผู้ก้าวผ่านความรุนแรงเป็นศูนย์กลาง (Survivor-Centred Services) ร่วมแก้ไขทัศนคติที่มักตำหนิหรือตีตราผู้ก้าวผ่านความรุนแรง และสร้างเกราะคุ้มครองรับมือกับความรุนแรงในรูปแบบใหม่ ๆ โดยเฉพาะความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศที่ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือ(Technology-Facilitated Gender-Based Violence)

ขณะเดียวกัน การมีส่วนร่วมของผู้หญิงในกระบวนการสร้างสันติภาพและการเป็นผู้นำทางการเมืองยังอยู่ในระดับจำกัด โดยผู้หญิงมีสัดส่วนเพียงร้อยละ 19.8 ของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

รายงานเสนอให้ขยายโอกาสในการเข้าถึงตำแหน่งที่มีอำนาจตัดสินใจของผู้หญิง ทั้งในระดับชาติ ระดับท้องถิ่น และกระบวนการสันติภาพ เพื่อให้การกำหนดนโยบายสามารถตอบสนองต่อความต้องการและประสบการณ์ของประชากรทุกกลุ่มได้อย่างครอบคลุม

รายงานสถานการณ์ความเสมอภาคระหว่างเพศในประเทศไทย ฉบับนี้ จัดทำขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างสหประชาชาติประจำประเทศไทย (United Nations in Thailand) กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ (UNFPA) และองค์การเพื่อการส่งเสริมความเสมอภาคระหว่างเพศ และเพิ่มพลังของผู้หญิงแห่งสหประชาชาติ (UN Women)

โดยรวบรวมข้อมูลผ่านการหารือร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ องค์กรสิทธิสตรี ภาคประชาสังคม องค์กรระดับภูมิภาค สถาบันการศึกษา และภาคเอกชน

นางมิเกลล่า ฟิลแบรย์-สตอเร่ (Michaela Friberg-Storey) ผู้แทนเลขาธิการสหประชาชาติประจำประเทศไทย กล่าวว่า:“ความสำเร็จของประเทศไทยในด้านการศึกษาของเด็กหญิงและสุขภาพของผู้หญิงสะท้อนให้เห็นถึงผลลัพธ์ที่เกิดจากการลงทุนในบริการสาธารณะอย่างต่อเนื่อง

ก้าวต่อไปคือการทำให้ความสำเร็จเหล่านี้นำไปสู่โอกาสที่เท่าเทียมกันในการประกอบอาชีพ การก้าวขึ้นสู่บทบาทผู้นำ และการดำเนินชีวิตโดยปราศจากความรุนแรง ซึ่งจำเป็นต้องขจัดอุปสรรคที่ผู้หญิงเผชิญทั้งในครอบครัว สถานที่ทำงาน และการมีส่วนร่วมในสังคม”

รายงานยังชี้ให้เห็นว่า ปัจจัยด้านถิ่นที่อยู่ รายได้ ชาติพันธุ์ สถานะการย้ายถิ่น ความพิการ รวมถึงเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศ ล้วนเป็นตัวกำหนดโอกาสและการเข้าถึงบริการของแต่ละบุคคล โดยผู้หญิงในพื้นที่ชนบท ผู้หญิงพิการ ผู้หญิงข้ามชาติ บุคคลไร้สัญชาติ ผู้ลี้ภัย และกลุ่มเปราะบางอื่นๆ มักต้องเผชิญกับอุปสรรคที่ซับซ้อนทับซ้อนกัน ทั้งเรื่องระยะทาง ภาษา ค่าใช้จ่าย และการถูกตีตราทางสังคม

เพื่อขับเคลื่อนภารกิจด้านความเสมอภาคทางเพศของไทยให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมและยั่งยืน รายงานได้เสนอแนวทางสำคัญเร่งด่วน ได้แก่ การเสริมสร้างประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมายและนโยบาย การลงทุนในระบบบริการดูแลและบริการช่วยเหลือผู้ประสบความรุนแรง การขยายบทบาทผู้นำสตรี และการพัฒนาระบบข้อมูลเพื่อค้นหาและแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำได้อย่างตรงจุด

นางนยารัดซายี กุมบอนจานดา (Nyaradzayi Gumbonzvanda) ผู้ช่วยเลขาธิการสหประชาชาติและรองผู้อำนวยการบริหาร UN Women กล่าวเสริมว่า: “รายงานฉบับนี้ถือเป็นฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ร่วมกันที่จะนำไปสู่การลงมือปฏิบัติจริง

การนำข้อค้นพบเหล่านี้ไปใช้วางทิศทางนโยบาย จัดสรรงบประมาณ และออกแบบบริการ จะช่วยให้เราสามารถแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำที่ฝังรากลึกได้อย่างตรงจุด และสร้างหลักประกันว่าความก้าวหน้าและการพัฒนาจะเข้าถึงกลุ่มผู้หญิง และเด็กผู้หญิงที่ต้องเผชิญกับอุปสรรคมากที่สุดได้อย่างแท้จริง”

อ่านรายงานฉบับเต็มที่: https://thailand.unfpa.org/en/CGEF_2026

รูปภาพจาก UN Women/Pathumporn Thongking

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน