ขอนแก่น ศาลปกครองสูงสุด แก้คำสั่ง ศาลชั้นต้น ให้ กรมอุทยานฯ เคลื่อนย้ายช้างป่า 3 ตัว ด้วยวิธีที่เหมาะสม ยึดหลักวิชาการเคร่งครัด คำนึงถึงความปลอดภัยทุกฝ่าย รายงานคืบหน้าต่อศาลทุก30วัน
11 พ.ย. 69 – ศาลปกครองขอนแก่น อ่านคำสั่งศาลปกครองสูงสุด คำสั่งที่ 1119/2569 ในคดีระหว่างนางสาววรรณศิริ สีนามบุรี กับพวกรวม 6 คน เป็นผู้ฟ้องคดี และกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เป็นผู้ถูกฟ้องคดี
กรณีกรมอุทยานฯ ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำสั่ง ศาลปกครองขอนแก่น ที่กำหนดมาตรการคุ้มครองเพื่อบรรเทาทุกข์ชั่วคราวก่อนการพิพากษา
โดยศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งแก้คำสั่งของศาลชั้นต้น ให้กรมอุทยานฯ ดำเนินการเคลื่อนย้ายผลักดันช้างป่าที่เหลือจำนวน 3 ตัว ได้แก่ งาจิ๋ว คุถัง และสีดอน้อย ตามรูปแบบและขั้นตอนที่เหมาะสม
ภายใต้อำนาจหน้าที่และหลักวิชาการอย่างเคร่งครัด โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของช้างป่า เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน และประชาชน พร้อมให้รายงานผลต่อศาลปกครองชั้นต้นทุก 30 วัน จนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นอย่างอื่น
สำหรับคดีดังกล่าว สืบเนื่องจากนางสาววรรณศิริ พร้อมพวกรวม 6 คน ยื่นฟ้องกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยกล่าวหาว่าละเลยต่อหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนด หรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินสมควรในการควบคุมดูแลสัตว์ป่า ไม่ให้ออกนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์มารบกวนและทำอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนในพื้นที่ใกล้เคียง
พร้อมขอให้ศาลมีคำสั่งให้กรมอุทยานฯ ดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ และกำหนดมาตรการคุ้มครองชั่วคราว ด้วยการจับและเคลื่อนย้ายช้างป่าไปปล่อยในพื้นที่อุทยานแห่งชาติอื่นที่ห่างไกลจากพื้นที่พิพาท หรือพื้นที่อื่นที่เหมาะสม
ก่อนหน้านี้ ศาลปกครองขอนแก่นมีคำสั่งกำหนดมาตรการคุ้มครองชั่วคราว ให้กรมอุทยานฯ โดยอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ดำเนินการจับและเคลื่อนย้ายช้างป่า 4 ตัว ได้แก่ งาจิ๋ว คุถัง หูพับ และสีดอน้อย ไปไว้ในพื้นที่อื่นที่เหมาะสมให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน
นับแต่วันที่ได้รับคำสั่งศาล พร้อมรายงานผลต่อศาลเมื่อเคลื่อนย้ายช้างป่าแต่ละตัวสำเร็จ แต่กรมอุทยานฯ ได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำสั่งดังกล่าวต่อศาลปกครองสูงสุด
ศาลปกครองสูงสุด วินิจฉัยว่า ช้างเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองที่กรมอุทยานฯ มีภารกิจตามกฎหมายในการอนุรักษ์ คุ้มครอง ดูแล และบริหารจัดการ รวมถึงกำหนดมาตรการให้ประชาชนที่อาศัยอยู่โดยรอบพื้นที่อนุรักษ์สามารถอยู่ร่วมกับสัตว์ป่าได้โดยไม่เกิดอันตรายต่อกัน
ศาลจึงมีอำนาจกำหนดมาตรการคุ้มครองชั่วคราวก่อนการพิพากษาได้ แต่ต้องพิจารณาความเหมาะสมตามข้อเท็จจริงและความจำเป็นของคดี รวมถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับทุกฝ่าย โดยไม่จำเป็นต้องกำหนดมาตรการตามที่ผู้ฟ้องคดีร้องขอทั้งหมด
ทั้งนี้ ศาลปกครองสูงสุด พิจารณาว่า การจับและเคลื่อนย้ายช้างป่ามีความซับซ้อน เนื่องจากช้างแต่ละตัวมีพฤติกรรมและลักษณะเฉพาะแตกต่างกัน บางตัวมีพฤติกรรมก้าวร้าวดุร้าย
ขณะที่บางตัวอาจไม่มีพฤติกรรมดังกล่าว การเลือกวิธีดำเนินการจึงต้องพิจารณาเป็นรายกรณี ทั้งพฤติกรรม สภาพร่างกาย ระดับความเสี่ยงของช้างแต่ละตัว สภาพพื้นที่ สภาพอากาศ ตลอดจนความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ ประชาชน และช้างป่า
สำหรับ มาตรการที่สามารถนำมาใช้ได้ มีทั้งการผลักดันช้างป่าออกจากพื้นที่ การเฝ้าระวังและติดตามพฤติกรรม การควบคุมพื้นที่ หรือการจับและเคลื่อนย้าย
ซึ่งควรอยู่ภายใต้ดุลพินิจของกรมอุทยานฯ ในฐานะหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่โดยตรง มีบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ และมีข้อมูลทางวิชาการที่จำเป็นต่อการบริหารจัดการสัตว์ป่า เพื่อให้การดำเนินงานเหมาะสมกับสถานการณ์และเกิดความปลอดภัยแก่ทุกฝ่าย
ศาลปกครองสูงสุด เห็นว่า การที่ศาลปกครองชั้นต้น กำหนดให้จับและเคลื่อนย้ายช้างป่าทั้งหมดภายใน 30 วัน นับแต่ได้รับคำสั่งศาล เป็นการกำหนดมาตรการและกรอบระยะเวลาที่เคร่งครัดเกินไป ไม่เพียงพอต่อการเตรียมความพร้อม และดำเนินการตามหลักวิชาการ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อชีวิตและความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ ประชาชน และช้างป่า อีกทั้งอาจทำให้การดำเนินงานไม่บรรลุผลอย่างมีประสิทธิภาพ
ศาลปกครองสูงสุด จึงแก้คำสั่ง ศาลปกครองขอนแก่น โดยให้กรมอุทยานฯ ดำเนินการเคลื่อนย้ายผลักดันช้างป่าที่เหลือ 3 ตัว คือ งาจิ๋ว คุถัง และสีดอน้อย ตามรูปแบบและขั้นตอนที่เหมาะสมตามอำนาจหน้าที่และหลักวิชาการอย่างเคร่งครัด โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของช้างป่า เจ้าหน้าที่ และประชาชน
พร้อมกำหนดให้รายงานผลการดำเนินงานต่อ ศาลปกครองชั้นต้นทุก 30 วัน จนกว่า ศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นอย่างอื่น
