เมื่อวันที่ 16 ธ.ค. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่วัดป่าหมากหน่อ หมู่ 9 ต.จันจว้า อ.แม่จ้น จ.เชียงราย ชาวบ้านนำวัตถุโบราณที่มักจะพบในหนองน้ำที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “เวียงหนองหล่ม” ซึ่งมีตำนานว่าคืออาณาจักรโยนกนาคนคร ที่ล่มสลายลงในเหตุแผ่นดินไหวใหญ่เมื่อกว่า 1,000 ปีก่อน ไปเก็บเอาไว้ภายในวัดจำนวนมาก ส่วนใหญ่เป็นภาชนะที่ใช้ในชีวิตประจำวัน อิฐ เป็นต้น แต่มีอยู่ 1 ชิ้นที่แตกต่างจากชิ้นอื่นและทางวัดโดยพระมหาชัยนันต์ โชติปัญโญ เจ้าอาวาสวัด เก็บรักษาเอาไว้เป็นอย่างดีในกรงเหล็กและปิดประตูหลายชั้น คือพระขรรค์ยาวประมาณ 1 เมตร ทำด้วยโลหะสีทองประดับตกแต่งด้วยอัญมณีหลากสีตามฝักและด้ามจับ โดยยังไม่ทราบว่าเป็นโลหะและอัญมณีชนิดใด ปัจจุบันทั้งหมดถูกเก็บเอาไว้ในกุฏิเจ้าอาวาสและอาคารข้างเคียงอย่างแน่นหนา
พระมหาชัยนันต์ กล่าวว่า ในรอบหลายปีที่ผ่านมา มีชาวบ้านที่ออกหาปลาในหนองน้ำที่เรียกว่าเวียงหนองหล่มแห่งนี้ แล้วเก็บข้าวของโบราณได้ แล้วนำไปเก็บเอาไว้ที่วัดอย่างต่อเนื่อง เพราะเชื่อกันว่าหากเก็บเอาไว้ส่วนตัว จะพบกับสิ่งเหนือธรรมชาติไปต่างๆ นานา ทางวัดจึงกลายเป็นสถานที่เก็บรักษาเอาไว้ โดยมีทั้งทอดแหเจอ หาปลาแล้วไปเจอ พบตามจุดต่างๆ สำหรับกรณีของพระขรรค์นี้ชาวบ้านพบมานานหลายปีแล้ว ก่อนที่ตนจะเป็นอาวาสวัดเมื่อประมาณ 2 ปีก่อน จึงถือว่าสมบูรณ์แบบที่สุดกว่าชิ้นอื่นๆ เพราะสภาพสมบูรณ์ เมื่อดูจากลักษณะฝักที่ประดับตกแต่งอย่างล้ำค่าและมีด้ามจับเป็นหัวพญานาคแล้ว น่าจะเป็นของชนชั้นสูงในอดีต ทางวัดจึงเก็บรักษาเอาไว้อย่างดี
“ที่ผ่านมาทางเจ้าหน้าที่กรมศิลปากรเคยเข้าไปตรวจสอบเช่นกัน และขอดูรายละเอียดวัตถุอย่างละเอียด เพื่อจะจดทะเบียนเป็นโบราณวัตถุ อย่างไรก็ตาม ทางวัดก็เกรงว่าหากจดทะเบียนแล้วจะมีการนำออกไปจากวัด ซึ่งทางเจ้าหน้าที่ก็แจ้งว่าจะไม่นำออกไป แต่เมื่อจะเข้าไปตรวจดูในแต่ละครั้งจะต้องเก็บเอาไว้ให้ดูได้ตลอดเวลา ทำให้ทางวัดและชาวบ้านจะหารือกันเพื่อหาข้อยุติต่อไป เชื่อว่าคงจะเก็บรักษาเอาไว้ที่วัด รอเจ้าหน้าที่ไปหารือในรายละเอียดก่อน กระนั้นวันดังกล่าวทางวัดจัดให้มีพิธีพุทธาภิเษกพระพุทธรูปปางมหาจักรพรรดิ์ภายในวันที่ 18-19 ธ.ค.นี้ ซึ่งจะนำพระขรรค์ที่พบออกมาร่วมในพิธีเป็นครั้งแรก และต่อไปจัดทำพระขรรค์จำลอง 46 เล่ม เพราะอาณาจักรโยนกนาคพันธ์ มีกษัตริย์ปกครองจำนวน 46 องค์ ก่อนที่จะล่มสลาย เป็นตำนานเวียงหนองหล่มดังกล่าว” เจ้าอาวาสกล่าว
