สธ.ลุยคัดกรองคนอายุ 30 ปีขึ้นไป ตรวจไวรัสตับบี ซี ผ่าน รพ.สต.ใกล้บ้าน หากป่วยรับยาต้านไวรัสให้ผลดี ยาไวรัสซีช่วยหายขาดได้ ลดเกิดตับแข็ง มะเร็งตับ เสียชีวิต ทุกคนทุกสิทธิตรวจฟรี 1 ครั้ง
11 ส.ค. 66 – ที่ รพ.สต.วัดลาดปลาดุก จ.นนทบุรี นพ.โอภาส การย์กวินพงศ์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) พร้อม นพ.ธเรศ กรัษนัยรวิวงค์ อธิบดีกรมควบคุมโรค และ นพ.จักรกริช โง้วศิริ ผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) แถลงนโยบายการตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี ในสถานพยาบาลใกล้บ้าน
นพ.โอภาส กล่าวว่า ประเทศไทยมีผู้ติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บีและซี ค่อนข้างสูง โดยไวรัสบีมีประมาณ 2-4 ล้านคน ไวรัสซี 2-4 แสนคน ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญนำไปสู่ภาวะตับแข็งและมะเร็งตับ ที่พบมากเป็นอันดับ 1 ของประเทศ ถ้าไม่มีการดูแลคัดกรองรักษาจะทำให้เป็นโรคตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง มะเร็งตับและเสียชีวิตในที่สุด
ซึ่งมะเร็งตับส่วนใหญ่วินิจฉัยเจอในระยะสุดท้าย แต่ถ้าสามารถดูแลรักษาตั้งแต่การคัดกรองว่าใครป่วย ปัจจุบันก็มียารักษาที่ให้ผลดี ช่วงที่ผ่านมามีการเปิดโครงการทดสอบการดูแลรักษาด้วยยาต้านไวรัสสำหรับตับอักเสบชนิด บีและซี ที่สถาบันบำราศนราดูรก็ได้ผลดี จึงเป็นนโยบายต่อเนื่องของ สธ.ที่ดำเนินการ
“สธ.มีเป้าหมายกำจัดโรคไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี ให้สำเร็จ ภายในปี 2573 กำหนดสิทธิประโยชน์ตรวจคัดกรองในระบบหลักประกันสุขภาพฯ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย ทุกสิทธิการรักษา ไม่เฉพาะบัตรทอง โดยได้ให้ รพ.สต.ทั้งสังกัด สธ.และ อบจ. ร่วมเป็นเครือข่ายให้บริการ” นพ.โอภาสกล่าว
นพ.โอภาสกล่าวว่า สธ.ร่วมกับ สปสช.เชิญชวนประชาชนที่เกิด ก่อนปี 2535 หรือ อายุ 30 ปีขึ้นไป ติดต่อสถานบริการใกล้บ้านในโครงการของ สปสช. เพื่อรับการตรวจคัดกรอง ซึ่งค่อนข้างง่ายโดยเจาะเลือดตรวจปลายนิ้วก็จะทราบผลในเวลารวดเร็ว ถ้าผลเป็นบวกก็จะมีการประสานและส่งต่อคนไข้ รับยาและติดตามผลการรักษา
เชื่อว่าถ้าดำเนินการตามแผนที่กำหนดจะช่วยลดอัตราการเป็นผู้ป่วยโรคตับอักเสบเรื้อรัง ลดการป่วยเป็นโรคตับแข็งและมะเร็งตับ ลดการเสียชีวิตประชาชนได้จำนวนมาก ถือเป็นโครงการที่ดีโดยร่วมกับหลายหน่วยงานดำเนินการ ทั้งผู้ว่าราชการจังหวัดทุกจังหวัด นายก อบจ.ที่จะมีการถ่ายโอน รพ.สต.ก็จะเข้าร่วมโครงการนี้
“ที่ต้องเป็นกลุ่มอายุ 30 ปีขึ้นไป เพราะคนเกิดหลังปี 2535 ได้รับวัคซีนป้องกันตับอักเสบบีเรียบร้อยแล้ว อยู่ในโปรแกรมวัคซีนแห่งชาติ กลุ่มนี้การติดเชื้อก็จะเป็นไปได้น้อย ส่วนไวรัสซียังไม่มีวัคซีนที่มีประสิทธิภาพ
ทั้งนี้ ตับอักเสบเรื้อรังก็จะมีช่วงเวลาในการตรวจคัดกรอง ฉะนั้น การคัดกรองในคนอายุ 30 ปีขึ้นไปจะมีประโยชน์มากที่สุด มีประมาณ 30-40 ล้านคน ก็พยายามคัดกรองให้หมด ส่วนกลุ่มเสี่ยงต่างๆ ก็สามารถมาตรวจซ้ำได้ เพราะไวรัสบีจะตรวจครั้งเดียว แต่ไวรัสซีในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง อาจได้รับการตรวจหลายครั้ง” นพ.โอภาสกล่าว
นพ.โอภาสกล่าวว่า การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี คล้ายกับ HIV คือ ติดต่อจากแม่สู่ลูก ติดต่อทางเลือดโดยใช้เข็มฉีดยา และติดต่อทางเพศสัมพันธ์ วิธีป้องกันคือ หลีกเลี่ยงความเสี่ยง มีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย มีการคัดกรองหญิงตั้งครรภ์ เพื่อไม่ให้ถ่ายทอดเชื้อไปสู่ลูก
ในบุคลากรที่มีความเสี่ยงที่จะต้องสัมผัสกับเลือด เข็มฉีดยา จะต้องมีอุปกรณ์ในการป้องกัน คัดกรองเป็นระยะ สำหรับวันนี้เป็นโครงการนำร่องเปิดโครงการคัดกรองที่รพ.สต.วัดลาดปลาดุก โดยการคัดกรองหากพบติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บีและซีก็มียารักษา อย่างไวรัสบีเมื่อก่อนเป็นยาฉีด นานๆ ไปก็ไม่สะดวก ปีจจุบันก็มียากิน ผลข้างเคียงน้อย ยิ่งยารักษาไวรัสซีผลดีมาก รักษาหายขาดได้
ด้าน นพ.ธเรศ กล่าวว่า ชุดสิทธิประโยชน์ระบบหลักประกันสุขภาพฯ ประชาชนทุกคนที่เกิดก่อนปี 2535 สามารถรับการตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบ บี ด้วย HBsAg และไวรัสตับอักเสบ ซี ด้วย Anti-HCV จำนวน 1 ครั้งตลอดช่วงชีวิต
ส่วนกลุ่มเสี่ยง 5 กลุ่ม ได้แก่ ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ใช้ยาเสพติดด้วยวิธีฉีด ชายมีเพศสัมพันธ์กับชาย บุคลากรสาธารณสุข และผู้ต้องขัง จะได้รับสิทธิตรวจคัดกรองไวรัสตับอักเสบ ซี ซ้ำทุก 1 ปี โดยหน่วยบริการจะได้รับค่าใช้จ่ายเมื่อให้บริการคัดกรองแก่กลุ่มเป้าหมาย มีผลย้อนหลังตั้งแต่ 1 เม.ย. 2566 เป็นต้นไป
