สุรพงษ์ กองจันทึก นักกฎหมาย จี้รัฐใช้ กม.ค้ามนุษย์ แก้ปัญหาเหยื่อสแกมเมอร์-อุยกูร์ ยกกรณี ดำเนินคดี ค้าชาวโรฮิงยา
วันที่ 17 มี.ค.2568 นายสุรพงษ์ กองจันทึก อดีตกรรมการสิทธิมนุษยชน สภาทนายความ กล่าวว่า เมื่อวันที่ 10–11 มีนาคมที่ผ่านมา เหยื่อสแกมเมอร์และการค้ามนุษย์ ที่ตรงข้าม อ.แม่สอด จ.ตาก ที่เป็นชาวอินเดียได้เดินทางกลับประเทศด้วยเครื่องบินที่รัฐบาลอินเดียจัดมารับ รวมจำนวน 540 คน
ก่อนหน้านั้นทางรัฐบาลจีนจัดเครื่องบินมารับชาวจีนเป็นรอบใหญ่ 2 รอบ คือ 20-22 กุมภาพันธ์ และ 6-9 มีนาคม นำชาวจีนที่เป็นเหยื่อกลับไป 2,050 คน และทางรัฐบาลอินโดนีเซียรับชาวอินโดนีเซียกลับไป เมื่อ 27–28 กุมภาพันธ์รวม 94 คน
นายสุรพงษ์กล่าวว่า ยังมีเหยื่อที่ทางกองกำลังพิทักษ์ชายแดน(BGF) และ กองกำลังกะเหรี่ยงพุทธประชาธิปไตย(DKBA) จัดเตรียมเพื่อส่งกลับประเทศต้นทางอีกหลายพันคน ที่รอการช่วยเหลือ คนเหล่านี้ทางกลุ่มค้ามนุษย์และสแกมเมอร์ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวจีน ปล่อยออกมาและไม่ให้ความช่วยเหลือดูแล
ขณะที่กองกำลังทั้ง BGF และ DKBA ก็ไม่ได้ช่วยเหลือด้านการอยู่อาศัย โดยอ้างว่าไม่มีงบประมาณมาดูแลคนเหล่านี้ ซึ่งปัจจุบันไม่สามารถดูแลเหยื่อเหล่านี้ทั้งอาหาร น้ำดื่ม หรือกระทั่งยารักษาโรค และเรียกร้องให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลเมียนมา รัฐบาลไทย และรัฐบาลประเทศต้นทางรีบรับคนเหล่านี้ เพื่อส่งกลับประเทศต้นทาง
ขณะที่ทางรัฐบาลไทยมีท่าทีชัดเจนที่จะไม่รับคนเหล่านี้ โดยนายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม กล่าวว่า ทางการไทยไม่สามารถรับตัวคนเหล่านี้มาดูแลได้ จึงขอให้สถานทูตแต่ละประเทศที่มีความพร้อม ประสานงานมาก่อน ก็จะให้ทางเมียนมาส่งตัวมาทันที โดยไม่ต้องให้พักในประเทศไทย
นายสุรพงษ์กล่าวว่า การที่ประเทศไทยมีนโยบายไม่ให้เหยื่อเหล่านี้พักในประเทศไทย ทำให้การช่วยเหลือจากประเทศต้นทางมีช่องทางน้อยลง เพราะไม่สามารถกลับทางเครื่องบินที่สนามบินสุวรรณภูมิเหมือนกับการเดินทางมาได้อย่างปกติ ต้องนำเครื่องบินมาเองลงที่สนามบินแม่สอด เมื่อเหยื่อข้ามแดนมาก็นำขึ้นเครื่องบินกลับโดยทันที ทำให้มีหลายประเทศที่ไม่มีความพร้อม ไม่สามารถรับคนของตนเองกลับประเทศได้
คาดว่ามีเหยื่อที่รอการเดินทางกลับประเทศต้นทางรออยู่ราว 7,000 คน จาก 28 ประเทศ ทั้งยังมีเหยื่อที่อยู่ในสแกมเมอร์อีกหลายหมื่นคนที่รอการช่วยเหลือให้ออกมา แต่ทาง BGF และ DKBA อ้างว่ายังไม่ช่วยออกมาเนื่องจากที่ช่วยออกมาแล้วก็ยังไม่มีการรับเพื่อเดินทางกลับไปประเทศต้นทาง
นายสุรพงษ์กล่าวว่า ประเทศไทยเป็นพื้นที่ที่มีการเดินทางผ่านเพื่อไปประเทศอื่นตลอดมา ที่ชัดเจนคือ การเดินทางมาประเทศไทยของชาวโรฮิงยา ซึ่งต้องการไปทำงานที่ประเทศมาเลเซีย ต่อมาก็พบขบวนการค้ามนุษย์ที่ไปหลอกชาวโรฮิงยาทั้งในเมียนมาและบังคลาเทศ ให้เสียเงินเดินทางมาไทย มีการทรมาน หน่วงเหนี่ยวกักขัง เรียกผลประโยชน์คือเงิน จากคนเหล่านี้และญาติ
แม้ในช่วงแรกจะมีการให้ข่าวว่า ชาวโรฮิงยาเหล่านี้สมัครใจมาเพื่อไปทำงาน ไม่มีการทรมานและการค้ามนุษย์ แต่ต่อมาก็พบข้อมูลยืนยันว่ามีการบังคับ การทรมานและค้ามนุษย์ชัดเจน ทั้งพบคนไทยนับร้อยคนที่เกี่ยวข้องและรับผลประโยชน์โดยไม่ชอบในขบวนการค้ามนุษย์ จนมีการดำเนินคดีและลงโทษคนเหล่านี้
ต่อมาก็มีขบวนการค้ามนุษย์ชาวอุยกูร์ที่ต้องการลี้ภัยจากประเทศจีนไปประเทศตุรกี ขบวนการหลอกคนเหล่านี้ให้เดินทางผ่านไทย มีการเรียกเงินและผลประโยชน์จากเหยื่อในการเดินทาง ขณะที่บางส่วนได้ไปประเทศตุรกีแล้ว ในปี 2558 รัฐบาลไทยได้ส่งชาวอุยกุร์ 109 คนให้รัฐบาลจีนที่ส่งเครื่องบินมารับ จนรัฐบาลไทยได้รับการตำหนิจากนานาชาติและหน่วยงานด้านสิทธิมนุษยชนอย่างมาก จนไม่มีการส่งชาวอุยกูร์ให้จีนอีก ถึงแม้จะมีการร้องขอมาจากจีนโดยตลอด
นายสุรพงษ์กล่าวว่า แต่เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ รัฐบาลไทยได้ส่งชาวอุยกูร์ ให้รัฐบาลจีนรับไปจำนวน 40 คน โดยดำเนินการอย่างลับๆเช่นเดียวกับที่เคยส่งไปเมื่อ 10 ก่อน โดยอ้างว่าคนเหล่านี้สมัครใจกลับ และจะมีความปลอดภัย
การส่งชาวอุยกูร์ที่เหลือออกนอกประเทศ และการไม่รับเหยื่อสแกมเมอร์เข้ามาพักอาศัยในประเทศไทย ทำให้เหยื่อเหล่านี้ไม่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมอย่างถูกต้อง และที่สำคัญจะเป็นการตัดตอนการค้ามนุษย์ที่ดำเนินการผิดกฎหมายตลอดมา เมื่อไม่มีเหยื่อมายืนยันก็ไม่มีการค้ามนุษย์ในประเทศไทย
นายสุรพงษ์กล่าวว่า รัฐบาลจำเป็นอย่างยิ่งต้องดำเนินการปราบปรามและป้องกันการค้ามนุษย์ในประเทศไทย เพื่อให้กฎหมายศักดิ์สิทธิ์และไม่มีการค้ามนุษย์อีกในประเทศไทย โดยการสืบสวนสอบสวนหาขบวนการค้ามนุษย์ทั้งในชาวอุยกูร์และเหยื่อสแกมเมอร์ เช่นเดียวกับที่เคยทำได้ดีในการดำเนินคดีกับขบวนการค้ามนุษย์ชาวโรฮิงยา
โดยเฉพาะเหยื่อสแกมเมอร์ต้องเข้ามาสู่กระบวนการตรวจสอบตามกฎหมายของประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎหมายป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ เพื่อให้เหยื่อได้รับการคุ้มครอง และนำไปสู่การเล่นงานขบวนการค้ามนุษย์ เนื่องจากเรื่องนี้เป็นข่าวดังมาหลายเดือนแล้ว กลับยังไม่มีการให้ข่าวจะดำเนินคดีกับขบวนการค้ามนุษย์ในประเทศไทยเลย
นายสุรพงษ์กล่าวว่า รัฐบาลต้องให้เหยื่อเหล่านี้กลับเข้าสู่ประเทศไทย เนื่องจากคนเหล่านี้มีหลักฐานในการเข้าประเทศอย่างถูกต้อง และไม่มีหลักฐานการออกนอกประเทศไทย โดยระหว่างสอบสวนสามารถให้สถานทูตของประเทศนั้นๆ ซึ่งมีหน้าที่ดูแลคนสัญชาติของตนอยู่แล้ว ประกันตัวหรือรับรองดูแลเหยื่อเหล่านี้ และนำเหยื่อมาให้ข้อมูลกับเจ้าหน้าที่ตามระยะเวลาที่กำหนดได้
เพื่อให้เหยื่อการค้ามนุษย์หลายหมื่นคนหรืออาจนับแสนคนที่ได้รับความทุกข์ทรมานเข้าถึงความยุติธรรม และขบวนการค้ามนุษย์ที่ยังลอยนวลได้รับการตรวจสอบและลงโทษ
