พัฒนาศักยภาพเครือข่ายวิทยุชุมชน ยกระดับมาตรฐาน-ทำงานอย่างเป็นมืออาชีพ สร้างมาตรฐานทางจริยธรรม กำกับดูแลกันเอง สู่สื่อชุมชนที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์
“ดร.ธนกร ศรีสุขใส” ผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ ปั้น “โครงการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายวิทยุชุมชน”เพื่อหวังยกระดับมาตรฐานการทำงานวิทยุชุมชนอย่างเป็นมืออาชีพ พร้อมสร้างมาตรฐานทางจริยธรรมเครือข่ายกลุ่มของวิทยุชุมชน ในการกำกับดูแลกันเอง สู่สื่อชุมชน ที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์
“โครงการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายวิทยุชุมชนที่กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ทำขึ้นนี้ เป็นโครงการที่มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อยกระดับมาตรฐานการทำงานของวิทยุชุมชนให้มีความเป็นมืออาชีพมากขึ้น ด้วยการสร้างมาตรฐานทางจริยธรรมของเครือข่ายกลุ่มของวิทยุชุมชนในการกำกับดูแลกันเองสู่การสร้างสื่อชุมชน ที่ปลอดภัยและสร้างสรรค์
โดยตัวมาตรฐานทางจริยธรรมที่จัดทำขึ้น จะเป็นตัวที่แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของ วิทยุชุมชนกับวิทยุทดลองประกอบกิจการอื่นๆทำให้วิทยุชุมชนเกิดความน่าเชื่อถือจากสังคมภายนอก และเป็นการ สร้างเครือข่ายวิทยุชุมชนในการฝึกการกำกับดูแลกันเอง ให้ข้อมูลข่าวสารที่สื่อสารมีประโยชน์กับประชาชน ในชุมชนจริงๆ ประชาชนในพื้นที่สามารถมีช่องทางร้องเรียนได้
หากพบว่าวิทยุชุมชนของตนมีการนำเสนอข้อมูล ที่บิดเบือนจากความเป็นจริงเป็นข้อมูลที่ไม่เป็นประโยชน์กับชุมชน หรือมีการทำผิดหลักการหรือเจตนารมณ์ของ วิทยุชุมชนขึ้นในมิติการรู้เท่าทันสื่อ”
“โดยโครงการนี้มีวัตถุประสงค์หลักคือ
(1.) เพื่อพัฒนาศักยภาพของสถานีวิทยุชุมชน นักจัดรายการ ผู้สื่อข่าวชุมชน และประชาชนที่สนใจเพื่อให้ชุมชนมีบุคลากรที่มีความสามารถในการจัดการระบบนิเวศการสื่อสาร ที่สร้างสรรค์
(2.) เพื่อพัฒนานักจัดรายการ ผู้สื่อข่าวชุมชนรุ่นใหม่ ใน 4 ภูมิภาค นำความคิด/ประเด็น/ข้อมูลจากพื้นที่ มาผลิตสื่อที่เป็นข่าวสารที่ได้มาตรฐานและเชื่อถือได้
(3.) เพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือคนทำงานด้านวิทยุชุมชน /พื้นที่ต้นแบบในการผลิตสื่ออย่างปลอดภัยและสร้างสรรค์
(4.) เพื่อให้เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้ไปยังชุมชนต่าง ๆ อย่างทั่วถึง”
“เพราะในปัจจุบันจากการที่ภูมิทัศน์สื่อได้เปลี่ยนไป การสื่อสารได้เข้าสู่ยุคหลอมรวม ข้อมูลข่าวสาร เชื่อมถึงกัน การพัฒนาให้เครือข่ายวิทยุชุมชนสามารถปรับตัวและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป จึงคิดว่า มีความจำเป็นมากในการส่งเสริมศักยภาพเหล่านี้
รวมทั้งการทำให้เครือข่ายวิทยุชุมชนสมารถวิเคราะห์สื่อต่างๆ เพื่อให้เกิดความรู้เท่าทันได้ เพราะสถานีวิทยุชุมชนมีหน้าที่ในการกระจายข่าวสารสู่ชุมชนและสังคม หากนักจัดราย การวิทยุชุมชนไม่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลข่วสาร และรู้เท่าทันข้อมูลหรือข่าวสารที่รับมาได้ เมื่อสื่อสารออกไป ก็จะทำให้ชุมชนหรือผู้รับสารที่ไม่ถูกต้องไปได้ ซึ่งจะทำให้เกิดปัญหาใหญ่ๆ เป็นวงกว้างตามมาดังที่ได้เกิดขึ้น แล้วในช่วงที่ผ่านมา”
“ในภาระกิจการปฏิรูปสื่อวิทยุชุมชน ถือได้ว่าเป็นรูปธรรมหนึ่งที่มีความชัดเจนในมิติของการเปลี่ยนมือ การเป็นเจ้าของคลื่นความถี่จากรัฐมาเป็นของประชาชนแต่การพัฒนาให้วิทยุชุมชนเป็นสื่อที่มีคุณภาพมีศักยภาพ ในการทำการผลิตข่าวสารดีๆ สู่ชุมชน สู่สังคม มีมาตรฐานทางจริยธรรมในการทำงานในการกำกับดูแลกันเอง และนำไปสู่การยอมรับของประชาชนในสังคม
ถือเป็นกระบวนการหนึ่งที่สำคัญ และการสนับสนุน จากหลาย ฝ่ายก็สำคัญมาก โครงการพัฒนามาตรฐานจริยธรรม และการรู้เท่าทันสื่อของเครือข่าย วิทยุชุมชนจึงมีความจำเป็น อยู่มาก และถือเป็นอีกขั้นหนึ่งของพัฒนาการที่สำคัญของเครือข่าย วิทยุชุมชน ในสังคมไทยด้วย”
“ซึ่งผลการขับเคลื่อน “โครงการพัฒนาศักยภาพเครือข่ายวิทยุชุมชน” จากความร่วมมือ ของหลายภาคีเครือข่ายในครั้งนี้ ระหว่างมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์วิทยาเขตปัตตานี ก็เพื่อสร้างภาคีเครือข่ายวิทยุชุมชนใน 4 ภูมิภาค ให้เกิดการระดมความคิดเห็นพูดคุยแลกเปลี่ยนและจัดทำข้อเสนอ สื่อวิทยุชุมชนในการกำกับติดตามและมุมมองต่ออนาคตภาพของสื่อท้องถิ่นเพื่อสร้างสรรค์สื่อให้ปลอดภัย และ สร้างสรรค์ โดยโครงการดังกล่าว มีรูปแบบการสนับสนุนและการกำกับติดตามวิทยุชุมชน ภายใต้ประเด็นต่างๆ ดังนี้
(1.) การสร้างสรรค์รายการวิทยุ / สื่อชุมชนให้เป็นสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
(2.) วิทยุและสื่อชุมชน / ท้องถิ่น ในประเด็นต่อ “การปรับตัว”
(3.) ทางออก / ทางเลือกสำหรับสื่อชุมชน สื่อวิทยุ
(4.) ข้อเสนอในการขับเคลื่อน วิทยุและสื่อชุมชน (รูปแบบ / เนื้อหา / ช่องทาง / การสนับสนุน /ความต้องการ)
(5.) จริยธรรมสื่อ
(6.) การติดตาม และการกำกับดูแลสื่อวิทยุและสื่อชุมชน”
“ซึ่งบทสรุปจากการขับเคลื่อนงานเพื่อพัฒนาศักยภาพเครือข่ายวิทยุ 4 ภูมิภาคที่ผ่านมาได้เกิดการต่อยอด การทำงานเพื่อส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการเท่าทันสื่อและสร้างระบบนิเวศสื่อที่สร้างสรรค์ และมีผู้รับผิดชอบโครงการ ที่มีความเชี่ยวชาญ
โดย “ผศ.ดร.สุรวุฒน์ ช่อไม้ทอง” คณบดีคณะรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์ วิทยาเขตปตตานีและคณะทีมงานนักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อรวมถึงภาคประชาสังคม และชุมชน ที่เข้ามามีส่วนร่วมในการ
สร้างสรรค์สื่อที่ปลอดภัยระดับชุมชนตำบลอำเภอและระดับนโยบายจังหวัด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพของสถานีวิทยุชุมชน นักจัดรายการผู้สื่อข่าวชุมชน และประชาชนที่สนใจ เพื่อให้ชุมชนมีบุคลากรที่มีความสามารถในการจัดการระบบนิเวศ การสื่อสารที่สร้างสรรค์และพัฒนานักจัดรายการ ผู้สื่อข่าวชุมชนรุ่นใหม่ ใน 4 ภูมิภาค นำความคิด ประเด็น ข้อมูลจากพื้นที่มาผลิตสื่อที่เป็นข่าวสารที่ได้มาตรฐาน และเชื่อถือได้ เพื่อให้เกิดพื้นที่ต้นแบบในการผลิตสื่ออย่างปลอดภัย และสร้างสรรค์และเกิดการถ่ายทอด องค์ความรู้ไปยังชุมชนต่างๆ อย่างทั่วถึง”
“สิ่งสำคัญคือ การสื่อสารของสื่อชุมชนต้องเปิดพื้นที่ให้ผู้ฟังมีโจทย์ในการออกแบบร่วมกัน เช่น การมีส่วนร่วม ในการผลิตเนื้อหา และสะท้อนความคิดเห็นในชุมชน ในบางพื้นที่ที่มีความขัดแย้ง ซึ่งสื่อสาธารณะต้องประสาน ช่องว่างนั้นด้วยการใช้สื่อชุมชนที่อยู่ในพื้นที่ การขับเคลื่อนและการทำงานเพื่อพัฒนาศักยภาพวิทยุชุมชนมุ่งเน้นการ พัฒนา ในกลุ่มเครือข่ายวิทยุชุมชน ในรูปแบบของวิทยุประกอบธุรกิจวิทยุสาธารณะ สื่อวิทยุชุมชนและสำนักข่าว ท้องถิ่นในแต่ละภูมิภาค
ทั้งนี้ทำให้เห็นถึงบทบาทของสื่อชุมชนในการสื่อสารประเด็นทางสังคมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ประเด็นเด็ก เยาวชน สุขภาพ ภูมิปัญญา สิ่งแวดล้อม ผู้หญิง คนพิการ ผู้สูงอายุ อาชีพ เศรษฐกิจชุมชน ท่องเที่ยว ชุมชน ศาสนา ชาติพันธุ์ เกษตร เพื่อเป็นช่องทางบรรเทาทุกข์ของประชาชน รับข้อร้องเรียน บรรเทาสาธารณภัย และการรับแจ้งอุบัติเหตุบนท้องถนน โดยมีกลไกที่สำคัญ 3 กลไกประกอบด้วย กลในการปกป้องและป้องกัน กลไกในการเฝ้าระวัง กลไกในการคุ้มครองเพื่อสร้างสรรค์สื่อ”
“และเป็นโอกาส ทางเลือก ซึ่งหมายรวมถึงการสร้างพื้นที่กลาง พื้นที่ปลอดภัย พื้นที่เรียนรู้ และเพื่อสร้างพื้นที่ต้นแบบให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้การขับเคลื่อนโครงการเพื่อสร้างเครือข่ายสื่อชุมชน 4
ภูมิภาคการพัฒนาศักยภาพบุคลากรวิทยุสื่อชุมชนการพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ระดับพื้นที่ และการพัฒนา นวัตกรรมสื่อชุมชนวิทยุ โดยมีเป้าหมายร่วมกันเพื่อเสนอนโยบายสื่อกฎหมายและกฎระเบียบจนเกิด“วาระสื่อ” ในระดับภาคและระดับประเทศต่อไป”
