เผยสาเหตุ ทำไมกระเพาะมีที่ว่างให้ของหวานเสมอ แม้ผ่านมื้อหนัก กินอิ่มจนขยับตัวไม่ได้ แท้จริงสมอง–ร่างกายหลอกเราอย่างแนบเนียน ไม่ได้มีกระเพาะแยก แบบที่หลายคนเข้าใจ
วันที่ 1 ม.ค. 69 หลายคนคงคุ้นเคย หากทานอาหารอิ่มมากจนแทบขยับตัวไม่ได้ แต่พอพูดถึงของหวานกลับรู้สึกว่า “นิดหน่อยน่าจะไหว” รู้หรือไม่ ไม่ใช่เพราะเรามีกระเพาะสำรองอย่างที่คนญี่ปุ่นเรียกว่า “กระเพาะของหวาน” หากแต่เป็นผลจากกลไกทางกายวิภาค สมอง และฮอร์โมน
ในเชิงกายวิภาค กระเพาะอาหารไม่ได้เป็นอวัยวะที่เต็มแล้วเต็มเลย แต่เป็นอวัยวะที่ยืดหยุ่นสูง ระหว่างการกิน กระเพาะจะเกิดกระบวนการที่เรียกว่า gastric accommodation คือกล้ามเนื้อเรียบคลายตัวเพื่อเพิ่มความจุโดยไม่ทำให้ความดันภายในสูงขึ้นมาก
โดยเฉพาะอาหารเนื้อนุ่มและหวาน เช่น ไอศกรีม มูส หรือพุดดิ้ง ซึ่งแทบไม่ต้องใช้แรงย่อยเชิงกล กระเพาะจึงสามารถ “ผ่อนคลาย” และรองรับอาหารเพิ่มได้ แม้จะเพิ่งผ่านมื้อหนักมาแล้ว
ขณะเดียวกัน ตัวการสำคัญอยู่ที่สมอง โดยเฉพาะระบบรางวัลและความพึงพอใจ มนุษย์ไม่ได้กินเพราะหิวอย่างเดียว แต่ยังมีกลไกที่เรียกว่า “ความหิวเชิงความสุข”
คือการอยากกินเพราะอร่อยหรือให้ความรู้สึกสบายใจ อาหารหวานกระตุ้นระบบโดพามีนในสมองอย่างรุนแรง ทำให้เกิดแรงจูงใจในการกินต่อ และลดทอนสัญญาณอิ่มชั่วคราว
กระเพาะมีที่ว่างให้ของหวานเสมอ แม้กินอิ่มจนแทบขยับตัวไม่ได้
อีกกลไกหนึ่งคือ ภาวะเบื่อรสชาติเดิม เมื่อเรากินอาหารคาวไปนาน ๆ สมองจะตอบสนองต่อรสและเนื้อสัมผัสนั้นลดลง แต่เมื่อมีรสชาติใหม่ เช่น หวาน เปรี้ยว หรือครีมมี่ เข้ามา ระบบรางวัลจะถูกปลุกขึ้นอีกครั้ง นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคนที่กินของคาวต่อไม่ไหว กลับ “พอมีที่” สำหรับของหวาน
นอกจากนี้ อาหารประเภทน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตยังเคลื่อนออกจากกระเพาะได้เร็วกว่าอาหารที่มีโปรตีนหรือไขมันสูง ทำให้ร่างกายรับรู้ว่าเป็นอาหารที่ “เบา” และจัดการได้ง่าย แม้ในภาวะอิ่มแล้วก็ตาม
สุดท้ายคือปัจจัยทางสังคมและอารมณ์ ของหวานมักเชื่อมโยงกับการเฉลิมฉลอง ความสุข และความเอื้อเฟื้อ งานวิจัยจำนวนมากพบว่า คนเรากินมากขึ้นในสถานการณ์พิเศษ การสังสรรค์ หรือเมื่อมีคนรอบข้าง ซึ่งล้วนเป็นบริบทที่ของหวานปรากฏอยู่เสมอ
ดังนั้น ครั้งต่อไปที่คุณบอกว่าอิ่มจนกินต่อไม่ไหว แต่กลับยังหยิบเค้กหรือพุดดิ้งขึ้นมาได้ อย่าเพิ่งโทษตัวเอง นั่นไม่ใช่ความโลเล แต่คือกลไกอันชาญฉลาดของร่างกายและสมองมนุษย์ ที่ถูกออกแบบมาให้มีที่ว่างสำหรับของหวานเสมอ
ขอบคุณที่มา theconversation
ทีมข่าวสดรายงาน
