นักวิทย์ฯ ค้นพบ 2 แนวทางใหม่ อาจลดความเสี่ยง ‘โรคอัลไซเมอร์’ หลังพบยีนกลายพันธุ์ชนิดหายากช่วยควบคุมโปรตีนอันตราย พร้อมเปิดทางฟื้นฟูชั้นปกป้องเส้นใยประสาท
โรคอัลไซเมอร์ ยังคงเป็นหนึ่งในภัยเงียบที่คุกคามผู้สูงอายุทั่วโลก โดยพบว่าผู้ที่มีอายุมากกว่า 65 ปี ประมาณ 1 ใน 9 คน ป่วยเป็นโรคดังกล่าว และตัวเลขยังมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ที่น่ากังวลคือปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด ทำให้นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกเร่งค้นหาวิธีรับมือ
ล่าสุดมีความก้าวหน้าครั้งสำคัญ หลังนักวิจัยจากสหรัฐอเมริกาค้นพบ 2 แนวทางใหม่ที่อาจกลายเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันและรักษาโรคอัลไซเมอร์ในอนาคต
การค้นพบครั้งนี้มาจากงานวิจัยของมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย และสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ ซึ่งมุ่งศึกษาความผิดปกติภายในสมองที่เกี่ยวข้องกับโรคอัลไซเมอร์ โดยแนวทางแรกเน้นการควบคุมการสะสมของโปรตีนที่อาจเป็นอันตรายต่อสมอง ขณะที่อีกแนวทางมุ่งฟื้นฟูชั้นไขมันที่ทำหน้าที่ปกป้องเส้นใยประสาท เพื่อช่วยให้การส่งสัญญาณระหว่างเซลล์ประสาทกลับมาทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
งานวิจัยใหม่อาจเป็นกุญแจสำคัญในการพัฒนาแนวทางรักษาโรคอัลไซเมอร์ในอนาคต – ภาพประกอบ
ยีนกลายพันธุ์ชนิดหายาก อาจเป็นกุญแจป้องกันอัลไซเมอร์
นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียเริ่มต้นศึกษาผู้ที่มียีนแปรผัน APOE4 ซึ่งพบได้ในประชากรประมาณ 1 ใน 4 คน โดยผู้ที่มียีนชนิดนี้มีความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์สูงกว่าคนทั่วไปตั้งแต่ 2 – 12 เท่า อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่มียีนดังกล่าวจะป่วยเป็นโรคอัลไซเมอร์ ทำให้นักวิทยาศาสตร์ตั้งข้อสงสัยว่า อาจมีปัจจัยบางอย่างที่ช่วยปกป้องสมองจากโรคร้ายนี้ได้
ผลการศึกษาพบว่า ผู้ที่มียีน APOE4 บางรายยังมีการกลายพันธุ์ของยีน FN1 ชนิดหายาก ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างโปรตีนไฟโบรเนกติน (Fibronectin) โดยปกติโปรตีนชนิดนี้มีหน้าที่สำคัญในการสร้างและซ่อมแซมเนื้อเยื่อ แต่หากสะสมมากเกินไปรอบหลอดเลือด อาจทำให้แนวกั้นระหว่างเลือดกับสมองทำงานผิดปกติ ส่งผลให้สารอันตรายเข้าสู่สมองได้ง่ายขึ้น และขัดขวางการกำจัดของเสียที่สะสมอยู่ภายในสมอง
ผู้ที่มียีนแปรผัน APOE4 มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัลไซเมอร์สูงกว่าคนทั่วไปอย่างมาก – ภาพประกอบ
สิ่งที่น่าสนใจคือ ยีน FN1 ที่กลายพันธุ์ชนิดหายากกลับมีแนวโน้มช่วยควบคุมการสะสมของโปรตีนดังกล่าว โดยการทดลองในปลาม้าลายพบว่า ปลาที่มียีนกลายพันธุ์ชนิดนี้มีการสะสมของโปรตีนไฟโบรเนกตินน้อยกว่าปลาทั่วไปอย่างชัดเจน นักวิจัยจึงมองว่าการค้นพบนี้อาจนำไปสู่การพัฒนายาที่เลียนแบบกลไกป้องกันตามธรรมชาติ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ในอนาคต
อีกหนึ่งความหวัง! ฟื้นฟูชั้นไขมันปกป้องเส้นใยประสาท
ขณะเดียวกัน นักวิจัยจาก MIT ค้นพบความผิดปกติของระบบส่งสัญญาณภายในเซลล์ที่เรียกว่า Wnt ในผู้ที่มียีน APOE4 โดยความผิดปกตินี้ทำให้ไขมันสะสมอยู่ภายในเซลล์โอลิโกเดนโดรไซต์ (Oligodendrocytes) ซึ่งมีหน้าที่สร้างไมอีลิน (Myelin) หรือชั้นไขมันที่ห่อหุ้มเส้นใยประสาท เปรียบเสมือนฉนวนหุ้มสายไฟที่ช่วยให้สัญญาณประสาทส่งต่อได้อย่างราบรื่น เมื่อเซลล์เหล่านี้ทำงานผิดปกติ การสร้างไมอีลินจึงลดลง ซึ่งอาจเป็นหนึ่งในสัญญาณเริ่มต้นของโรคอัลไซเมอร์ก่อนที่ผู้ป่วยจะแสดงอาการอื่น ๆ
อย่างไรก็ตาม นักวิจัยพบแนวทางที่อาจช่วยแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้ ด้วยการยับยั้งเอนไซม์ GSK3b ผ่านสารประกอบทดลองที่เรียกว่า CHIR99021 ซึ่งช่วยลดการสะสมของไขมันภายในเซลล์โอลิโกเดนโดรไซต์ ทำให้เซลล์กลับมาทำงานได้ดีขึ้นและผลิตไมอีลินได้มากขึ้น ผลการศึกษานี้จึงเปิดโอกาสในการพัฒนายาที่อาจช่วยฟื้นฟูระบบปกป้องเส้นใยประสาท และลดความเสียหายที่เกี่ยวข้องกับโรคอัลไซเมอร์
แม้การค้นพบทั้งสองแนวทางยังอยู่ในขั้นตอนการวิจัย และจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้รักษาผู้ป่วยจริง แต่ถือเป็นความก้าวหน้าที่น่าจับตา โดยคาห์กัน คิซิล จากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ระบุว่า การศึกษานี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจกลไกการเกิดโรคจากเบาะแสทางพันธุกรรมมากขึ้น ขณะที่หลี่-ฮุ่ย ไช่ จาก MIT มองว่า ผลการวิจัยอาจนำไปสู่การค้นพบเป้าหมายใหม่ในการพัฒนายา ซึ่งอาจเป็นอีกก้าวสำคัญของการรับมือโรคอัลไซเมอร์ในอนาคต
ที่มา: nypost
อ่านข่าวเพิ่มเติม: ความหวังใหม่? หญิงสหรัฐฯ ป่วยอัลไซเมอร์ระยะรุนแรง มานาน 10 ปี กลับมาพูด ความทรงจำอดีตฟื้นคืน อย่างน่าทึ่ง หลังกินเมจิกมัชรูม หรือเห็ดขี้ควาย 2 ครั้ง ชี้ยังต้องศึกษาเพิ่ม
เรียบเรียงโดยทีมงานข่าวสดออนไลน์
