ชวนเข้าใจ! ชนวนขัดแย้ง อิสราเอล-ปาเลสไตน์ สงครามนี้เกิดแต่ใดมา

ชวนเข้าใจ! ชนวนขัดแย้ง อิสราเอล-ปาเลสไตน์ การอพยพไปยังดินแดนพันธสัญญา การกดขี่จากนาซีในยุโรป ความเป็นปรปักษ์กับคนท้องถิ่น สู่สงครามอันยาวนาน

Times of Israel

ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอล (ชาวยิว) และ ปาเลสไตน์ (ชาติอาหรับ) เริ่มขึ้นตั้งแต่ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 ความขัดแย้งเหล่านี้ เกี่ยวข้องกับข้อพิพาทเรื่องดินแดน กลุ่มก่อการร้าย จนทำให้เกิดการปะทะด้วยฝ่ายกองกำลังทหารอยู่เป็นประจำ

ชาวยิวอพยพไปยังนครเยรูซาเลมในปาเลสไตน์

The Palmach

เรื่องราวเริ่มขึ้น ในช่วงปี พ.ศ.2425 เมื่อชาวยิวมีการอพยพครั้งใหญ่ไปยังนครเยรูซาเลม ในปาเลสไตน์ซึ่งถูกปกครองโดยจักรวรรดิออตโตมัน ในตอนนั้นเองชาวยิวในยุโรป ถูกกดขี่ข่มเหง จากกลุ่มนาซีมาอย่างยาวนาน

ชาวยิวที่อพยพจากยุโรปมาตั้งถิ่นฐานในปาเลสไตน์ พยายามฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรมฮีบรู กว้านซื้อที่ดินรกร้างจากชาวอาหรับ รวมถึงได้รับเงินทุนจำนวนมากจากชาวยิวที่มั่งคั่งร่ำรวยในยุโรป ชาวยิวพัฒนาดินแดนใหม่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ทำให้พวกเขาค่อย ๆ กลายเป็นคู่ปรปักษ์กับชาวอาหรับท้องถิ่น

อังกฤษสนับสนุนการตั้งถิ่นฐานของชาวยิวในปาเลสไตน์

The Irish Times

ต่อมา จากผลลัพธ์ของสงครามโลกครั้งที่ 1 ฝ่ายพันธมิตร ซึ่งนำโดยอังกฤษ ได้ชัยชนะเหนือ ฝ่ายอำนาจกลางของออตโตมัน ในปี พ.ศ.2460 อังกฤษประกาศสนับสนุนการก่อตั้งถิ่นฐานชาวยิวในปาเลสไตน์ และจากการสิ้นสุดของสงครามโลก ส่งผลให้ออตโตมันล่มสลาย อังกฤษเข้ายึดครองปาเลสไตน์และพื้นที่แถบทรานส์จอร์แดน ด้วยอำนาจจากองค์กรสันนิบาตชาติ (League of Nations)

การสนับสนุนการตั้งถิ่นฐานดังกล่าว ทำให้เกิดเสียงต่อต้านจำนวนมาก จากชาวอาหรับ (ปาเลสไตน์) ทำให้อังกฤษตัดสินใจออกคำสั่งห้ามชาวยิวอพยพเข้าปาเลสไตน์ ทำให้มีผู้อพยพชาวยิวเสียชีวิตจำนวนมากในทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ในปี พ.ศ. 2490 โดยผลลัพธ์ของสงครามโลกครั้งที่ 2 ชาวยิวถูกกลุ่มนาซีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กว่า 6 ล้านคน รวมถึงความรุนแรงในปาเลสไตน์ ทำให้อังกฤษตัดสินใจจะถอนตัวจากการปกครองปาเลสไตน์ และให้องค์การสหประชาชาติ (United Nations) เข้าแก้ไขปัญหาการแบ่งสรรดินแดน

องค์การสหประชาชาติแบ่งสรรที่ดินปาเลสไตน์ท่ามกลางเสียงต่อต้าน

องค์การสหประชาติพยายามระงับข้อพิพาท ด้วยการแบ่งสรรที่ดิน จำนวนร้อยละ 55 ของปาเลสไตน์ ให้ชาวยิว ส่วนที่เหลือจึงเป็นของปาเลสไตน์ ในส่วนของกรุงเยรูซาเลม นครศักดิ์สิทธิ์ของชาวยิว ชาวคริสต์ และชาวมุสลิม จะเป็นนครนานาชาติ ทำให้ประเทศอาหรับในบริเวณดังกล่าวที่อยู่มาก่อน รู้สึกไม่พอใจกับแนวทางดังกล่าวอย่างมาก ก่อเป็นชนวนสงคราม

UN Partition Plan ,1947

ในช่วงต้น เกิดการต่อสู้ระหว่างชาวยิวและชาวอาหรับปาเลสไตน์ ชาวยิวสามารถยึดครองพื้นที่เกือบทั้งหมดที่สหประชาชาติแบ่งสรร จนทำให้ชาวปาเลสไตน์ที่เคยอาศัยอยู่มาก่อน ต้องอพยพออกไป ต่อมาชาวยิวประกาศก่อตั้ง อิสราเอลในปี พ.ศ. 2491 แต่ประเทศอาหรับรอบ อิสราเอล 5 ประเทศ (อียิปต์ ซีเรีย จอร์แดน อิรัก และเลบานอน) ได้ประกาศสงครามและบุกเข้าดินแดนที่เคยเป็นปาเลสไตน์ แต่กลับถูกอิสราเอลตอบกลับอย่างหนักจนต้องถอยกลับไป

สงครามเพื่อปลดปล่อยปาเลสไตน์

จากผลลัพธ์ทำให้ ทรานส์จอร์แดน ควบรวมดินแดน เขตเวสต์ แบงก์ และเยรูซาเลมตะวันออก และ เขตเมืองเก่า อียิปต์ควบรวมฉนวนกาซา และ อิสราเอลได้พื้นที่ถึงร้อยละ 80 ของดินแดนปาเลสไตน์ยุคที่อังกฤษยึดครอง ทั้งสองฝ่ายได้ลงนามข้อตกลงยุติการยิงในปี พ.ศ.2492 ชาวปาเลสไตน์มากกว่า 700,000 คน กลายเป็นผู้พลัดถิ่น บางครอบครัวตั้งถิ่นฐานในฉนวนกาซา และอีกจำนวนมากติดค้างอยู่ในค่ายผู้อพยพ

ในสงครามใหญ่ในปีพ.ศ.2510 ที่รู้จักกันในชื่อ สงคราม 6 วัน อิสราเอลสามารถยึดครองเยรูซาเลมตะวันออก เขตเวสต์แบงก์ ฉนวนกาซา พื้นที่ส่วนใหญ่ของที่ราบสูงโกลันของซีเรีย และแหลมไซนาย ไว้ได้

BBC Thai

แม้สงครามจะดูสงบลงชั่วคราว แต่ชาวปาเลสไตน์ไม่เคยยอมรับกับสิ่งที่เคยเกิดขึ้น พวกเขาคิดถึงชีวิตที่เคยได้อยู่ในดินแดนเก่า ทำให้ชาวปาเลสไตน์ในเขตเวสต์ แบงก์ ก่อตั้ง ‘องค์การปลดปล่อยปาเลสไตน์’ (PLO) โดยมี นาย ยัสเซอร์ อาราฟัต เป็นประธาน โดยมีจุดประสงค์ เพื่อทวงคืนดินแดนปาเลสไตน์ที่อังกฤษเคยครอบครองกลับมา องค์กร PLO ได้ทำการโจมตีดินแดนและหาทางทวงคืนผลประโยชน์จากอิสราเอลอยู่เป็นระยะ จนกระทั่งเกิด ‘สงครามยมคิปปูร์’

AP

ประเทศอาหรับไม่ยอมรับอิสราเอลและพยายามเจรจาสันติภาพ

ประเทศอาหรับพยายามโจมตีอิสราเอล แต่ไม่สำเร็จผล ทำให้ในปี พ.ศ.2525 อิสราเอลได้โจมตีเลบานอน ซึ่งก่อตั้งกลุ่ม ‘ฮีซบอลเลาะห์’ เพื่อต่อต้านอิสราเอล และอิสราเอลได้ให้ทหารตั้งรกรากต่อที่เลบานอน ในปี พ.ศ. 2530 และ พ.ศ.2543 เกิดการลุกฮือของประชาชนปาเลสไตน์ ในเขตเวสต์ แบงก์ ซึ่งเป็นช่วงเกียวกับที่อิสราเอลถอนทหารทั้งหมดออกจากเลบานอน

ต่อมาฉนวนกาซากลับมาอยู่ภายใต้การปกครองของชาวปาเลสไตน์ แต่ก็เกิดกลุ่มสุดโต่งทางการเมืองที่ใช้ความรุนแรง ‘ฮามาส’ จนเกิดการปะทะกับอิสราเอลอยู่เป็นประจำ มีชาติอาหรับบางประเทศ ได้สานสัมพันธไมตรี กับอิสราเอลอย่างเป็นความลับ เพราะไม่ต้องการมีปัญหากับปาเลสไตน์ และพยายามหาทางเจรจาอย่างสันติระหว่างอิสราเอลและปาเลสไตน์

ข้อตกลงออสโล / History

ในปี พ.ศ. 2520 นาย อันวาร์ ซาดิต ประธานาธิบดีของประเทศอียิปต์ เปิดเจรจากับอิสราเอล โดยมีสหรัฐฯ เป็นตัวกลาง ส่งผลให้ อียิปต์ เป็นประเทศในกลุ่มอาหรับประเทศแรกที่ กลับมามีสัมพันธไมตรีในระดับปกติกับอิสราเอล อิสราเอลได้คืนพื้นที่ไซนายให้อียิปต์ รวมถึงในช่วงปี พ.ศ.2534-2536 องค์กรปลดปล่อยปาเลสไตน์ได้เจรจากับอิสราเอล โดยมีรัฐบาลนอร์เวย์เป็นตัวกลาง ทำให้บรรลุ ‘ข้อตกลงออสโล’ และเกิดการก่อตั้งรัฐบาลแห่งชาติของปาเลสไตน์ในเวสต์ แบงก์ กับ ฉนวนกาซา

ที่มา History Central