ไอซ์แลนด์พบ ยุง 3 ตัว ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ประเทศ หลังภูมิอากาศพุ่งสูง ชี้อาจเพราะภาวะโลกร้อน
ประเทศไอซ์แลนด์ ซึ่งมีฤดูหนาวที่ยาวนานและหนาวจัดจนแทบไม่เอื้อให้แมลงมีชีวิตอยู่ได้ มายาวนานหลายศตวรรษ เคยเป็นหนึ่งในไม่กี่แห่งบนโลกที่ “ไม่มีแม้แต่ยุง” แต่สถานการณ์นี้อาจกำลังเปลี่ยนไป
เมื่อสัปดาห์นี้นักกีฏวิทยาได้ประกาศว่า พบ “ยุงสามตัว” ในพื้นที่ธรรมชาติของประเทศ ซึ่งถือเป็นการค้นพบยุงในป่าครั้งแรกอย่างเป็นทางการของไอซ์แลนด์ โดยทั่วไป ยุงสามารถพบได้แทบทุกที่ทั่วโลก ยกเว้นแอนตาร์กติกา และจนถึงไม่นานมานี้ก็คือ “ไอซ์แลนด์” เนื่องจากอุณหภูมิที่หนาวเย็นเกินไป
ยุงเหล่านี้ถูกค้นพบโดย บียอร์น ฮัลตาสัน (Björn Hjaltason) ในพื้นที่คีดาเฟลล์ เมืองเคียวส์ ทางตะวันตกของประเทศ ห่างจากกรุงเรคยาวิกไปทางเหนือราว 20 ไมล์ (ประมาณ 32 กิโลเมตร)
บียอร์นเล่าว่า “ช่วงค่ำวันที่ 16 ตุลาคม ผมเห็นแมลงบินแปลก ๆ ตัวหนึ่ง จึงสงสัยว่าอาจเป็นยุง และรีบจับไว้ทันที” เขาโพสต์ข้อความดังกล่าวในกลุ่มเฟซบุ๊กเกี่ยวกับแมลง ซึ่งต่อมาถูกสื่อท้องถิ่นนำไปรายงาน
หลังจากนั้น เขาได้ติดต่อ มัตเทียส อัลเฟรดสัน นักกีฏวิทยาจากสถาบันวิทยาศาสตร์ธรรมชาติแห่งไอซ์แลนด์ ซึ่งขับรถมาที่บ้านของเขาในวันถัดมา ทั้งคู่สามารถจับยุงได้ทั้งหมดสามตัว เป็นเพศเมียสองตัวและเพศผู้หนึ่งตัว โดยอัลเฟรดสันระบุว่าเป็นยุงชนิด Culiseta annulata
มัตเทียสเผยกับซีเอ็นเอ็นว่า ก่อนหน้านี้เคยมีรายงานการพบยุงอีกชนิดหนึ่งบนเครื่องบินที่สนามบินนานาชาติเคฟลาวิก แต่ครั้งนี้ถือเป็น “การพบยุงในสิ่งแวดล้อมธรรมชาติของไอซ์แลนด์เป็นครั้งแรก”
ยุงสายพันธุ์ Culiseta annulata มีถิ่นกำเนิดในพื้นที่กว้างของซีกโลกตะวันออก ตั้งแต่แอฟริกาเหนือไปจนถึงไซบีเรียตอนเหนือ และสามารถปรับตัวเข้ากับอากาศหนาวได้ดี เพราะตัวเต็มวัยสามารถหลบอาศัยอยู่ในที่กำบังเพื่อ “จำศีล” ช่วงฤดูหนาวที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง
ยังไม่แน่ชัดว่ายุงเหล่านี้เดินทางมาถึงไอซ์แลนด์ได้อย่างไร แต่มัตเทียสคาดว่าอาจมากับเรือหรือคอนเทนเนอร์ขนส่งสินค้า พร้อมระบุว่าจะต้องมีการติดตามเพิ่มเติมในฤดูใบไม้ผลิปีหน้า เพื่อดูว่าพวกมันจะสามารถอยู่รอดผ่านฤดูหนาวและ “ตั้งถิ่นฐานในไอซ์แลนด์ได้จริงหรือไม่”
ยุงมักชอบสภาพอากาศอบอุ่นและชื้น ซึ่งทำให้มันเป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิตไม่กี่ชนิดที่ “ได้ประโยชน์จากภาวะโลกร้อน” งานวิจัยจำนวนมากพบว่า เมื่ออุณหภูมิโลกเพิ่มขึ้น พร้อมกับพายุและน้ำท่วมที่ถี่ขึ้น พื้นที่อาศัยของยุง ซึ่งเป็นพาหะนำโรคสำคัญก็กำลังขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ขณะที่อุณหภูมิที่สูงขึ้นยังช่วยให้ยุงเจริญเติบโตและมีอายุยืนขึ้น
ไอซ์แลนด์เองก็ไม่รอดพ้นจากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยในเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ประเทศมีอุณหภูมิสูงกว่าค่าปกติถึง 18 องศาฟาเรนไฮต์ (ประมาณ 10 องศาเซลเซียส) ซึ่งตามรายงานของเครือข่าย World Weather Attribution พบว่า ความร้อนที่รุนแรงนี้ “มีโอกาสเกิดขึ้นมากขึ้นถึง 40 เท่า” จากผลของภาวะโลกร้อน
อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ยังเตือนว่า ยังไม่สามารถยืนยันได้แน่ชัดว่าการพบยุงในครั้งนี้เกี่ยวข้องกับภาวะโลกร้อนโดยตรงหรือไม่
มัตเทียสกล่าวว่า “ผมยังไม่แน่ใจว่าสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงมีส่วนเกี่ยวข้องหรือเปล่า แต่แน่นอนว่าอุณหภูมิที่อุ่นขึ้นจะเพิ่มโอกาสให้ยุงชนิดอื่นสามารถตั้งถิ่นฐานในไอซ์แลนด์ได้ หากพวกมันเดินทางมาถึงที่นี่”
ด้านคอลิน เจ. คาร์ลสัน (Colin J. Carlson) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านระบาดวิทยาจากมหาวิทยาลัยเยล ให้ความเห็นกับซีเอ็นเอ็นว่า ไอซ์แลนด์อาจมีสภาพอากาศเหมาะสมสำหรับยุงบางชนิดอยู่แล้ว โดยไม่จำเป็นต้องเกิดจากภาวะโลกร้อน เพราะแม้ในยุโรปเหนือ เช่น สแกนดิเนเวีย ก็เคยพบยุงในพื้นที่ใกล้ขั้วโลกมาก่อน
“ภาวะโลกร้อนอาจทำให้โอกาสนี้เพิ่มขึ้น แต่ผมยังไม่มั่นใจว่ามันเป็นผลโดยตรง เราแทบจะยังไม่เข้าใจมากนักเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่กระจายพันธุ์ยุงที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก” คอลินกล่าวทิ้งท้าย
