ตามที่สัญญาไว้จากฉบับที่แล้ว ว่า ‘ข่าวสด ยานยนต์’ จะพาไปชมอีกหนึ่งพิพิธภัณฑ์ของค่ายรถยนต์โตโยต้า ซึ่งพิพิธภัณฑ์รำลึกอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี “โตโยต้า” แห่งนี้ ตั้งอยู่ที่เมืองนาโกย่า เช่นเดียวกัน เปิดให้บริการมาตั้งแต่ปี 2537

เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมา ของเทคโนโลยีการผลิตของประเทศญี่ปุ่นโดยบอกเล่าเรื่องราว ด้วยการถ่ายทอดวิวัฒนาการจากเครื่องทอผ้าสู่การผลิตรถยนต์ แบ่งการแสดงออกเป็นโซน มีการสาธิตเครื่องจักรจริง (Live Demonstration) จัดแสดงเทคโนโลยีการผลิตตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
โถงทางเข้าจัดแสดง ‘เครื่องทอผ้าทรงกลม’ ซึ่งเป็นวัตถุจัดแสดงที่มีการเคลื่อนไหวจริง และเป็นสัญลักษณ์สะท้อนปรัชญาหลักของพิพิธภัณฑ์ หลังจากประสบความสำเร็จในการพัฒนาระบบทอผ้าอัตโนมัติ ซากิจิ โตโยดะ ได้ตั้งเป้าหมายที่ท้าทายยิ่งขึ้น นั่นคือการสร้างเครื่องจักรที่สามารถทอผ้าผืนกว้างเป็นพิเศษ ได้เงียบ และใช้พลังงานน้อยที่สุด

ผลลัพธ์ที่ได้คือ เครื่องทอผ้าทรงกลม เครื่องนี้ ซึ่งถูกคิดค้นขึ้นในปี 1906 ด้วยกลไกการทำงานที่หมุนเป็นวงกลม สิ่งนี้จึงกลายเป็นนวัตกรรมก้าวสำคัญในอุตสาหกรรมการทอผ้า ได้รับการยกย่องว่ามีเทคโนโลยีอันทันสมัย และยังได้จดสิทธิบัตรในต่างประเทศถึง 19 ประเทศ แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของวิศวกรรม และวิทยาศาสตร์ที่คิดค้นโดยคนญี่ปุ่น ซึ่งเครื่องทอผ้าที่จัดแสดงเครื่องนี้ สร้างขึ้นในปี 1924 ที่ใช้งานจริงในอดีต
พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ ถ่ายทอดเรื่องราวของโตโยต้าผ่านเส้นทางที่เริ่มจาก เส้นใย เครื่องทอ และโรงงานในยุคแรก ก่อนขยายสู่วิศวกรรม เครื่องยนต์ รถยนต์ และเทคโนโลยีการผลิต และไม่ใช่เพียงแค่จัดแสดง ‘สิ่งของ’ แต่เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ทำให้เทคโนโลยี ‘เคลื่อนไหว’ เห็นการทำงานของเครื่องจักรจริง ฟังเสียงของกลไก และเรียนรู้หลักการทำงานผ่านการสาธิต และกิจกรรมแบบ Interactive ทำให้ผู้ชมสัมผัส และเข้าใจได้อย่างเป็นรูปธรรม

จากแนวคิดที่ว่า ‘The Spirit of Being Studious and Creative’ จิตวิญญาณแห่งการเรียนรู้ คิดค้น และสร้างสรรค์ และ ‘Making Things – Monozukuri’ ปรัชญาแห่งการสร้างสรรค์และพัฒนาสิ่งต่างๆ ด้วยความรู้ ความพยายาม และการลงมือทำ
โซนแรก จุดกำเนิดเรื่องราวจากเส้นด้ายสู่เครื่องจักร เริ่มตั้งแต่การนำฝ้ายมาปั่นจนเป็นเส้นใยในการผลิตผ้า ซึ่งใช้ความรู้ภูมิปัญญาชาวบ้าน ในการที่ทำให้ฝ้ายฟู และไม่พันกันจนยุ่งเหยิง การใช้แรงงานคนในการทอ ต่อเนื่องไปถึงใช้กังหันน้ำ เป็นพลังงานในการปั่นเส้นด้าย

จากนั้นเข้าสู่ยุคเครื่องจักรอุตสาหกรรมทอผ้า ที่เพิ่มทั้งความเร็ว และประสิทธิภาพในการผลิต วางเรียงรายอยู่ร่วม 100 เครื่อง บนพื้นที่กว่า 3,468 ตร.ม. ตั้งแต่ เครื่องทอผ้าอัตโนมัติ Toyoda รุ่น Type G เครื่องแรกหมายเลข 1 ตัวจริงเสียงจริง ที่ผลิตขึ้นเมื่อปี ค.ศ.1925 ไล่เรียงพัฒนาการต่อเนื่องมีทั้งเครื่องขนาดเล็ก เหมาะสำหรับอุตสาหกรรมในครัวเรือน ไปจนถึงขนาดใหญ่ กลไกอัตโนมัติ ควบคุมด้วยคอมพิวเตอร์ทุกขั้นตอน
มาต่อกันที่โซนจุดเริ่มต้นของธุรกิจยานยนต์ เรื่องราวเกิดจาก คิอิจิโร โทโยดะ ผู้สืบทอดแนวคิดของ ซากิจิ โตโยดะ ผู้เป็นพ่อ และต้องการสร้างอุตสาหกรรมรถยนต์ ที่พัฒนาขึ้นด้วยความรู้ และทักษะของคนญี่ปุ่น ถูกถ่ายทอดออกเป็น 4 ช่วงสำคัญ ผ่านภาพวาดลายการ์ตูน (มังงะ) สไตล์ญี่ปุ่น สร้างความน่าสนใจ ชวนให้ติดตามอยู่ไม่น้อย

ช่วงที่ 1 ความมุ่งมั่นในการสร้างอุตสาหกรรมยานยนต์ของญี่ปุ่น เริ่มศึกษาเรื่องรถยนต์และเครื่องยนต์ ก่อนจัดตั้ง Automotive Department ในปี 1933 เพื่อเริ่มต้นการพัฒนารถยนต์อย่างจริงจัง ช่วงที่ 2 การสร้างเทคโนโลยีตั้งแต่พื้นฐาน หนึ่งในความท้าทายสำคัญคือการสร้างองค์ความรู้ด้านวัสดุ เครื่องยนต์ และกระบวนการผลิต
ช่วงที่ 3 การพัฒนารถยนต์คุณภาพสูงที่เข้าถึงผู้บริโภค เรื่องราวครอบคลุมการพัฒนารถยนต์รุ่นแรกๆ รวมถึง Model G1 Truck และการเตรียมระบบสำหรับการผลิตจำนวนมาก ช่วงที่ 4 การก้าวผ่านช่วงเวลาแห่งความเปลี่ยนแปลง สะท้อนความเชื่อว่าการเรียนรู้และการวิจัยอย่างต่อเนื่องเป็นพื้นฐานของการสร้างเทคโนโลยีใหม่ และการพึ่งพาความสามารถในการวิจัย และพัฒนาของตนเอง

เบื้องหลังรถยนต์หนึ่งคัน มีเทคโนโลยีมากกว่าที่มองเห็น พื้นที่นี้แสดงพัฒนาการด้านเทคโนโลยีของรถยนต์ในหลายมิติ ทั้ง วัสดุและการพัฒนา Material การออกแบบ การทดสอบ และประเมินผล เทคโนโลยีเครื่องยนต์ เทคโนโลยีลดมลพิษ เทคโนโลยีเพื่อความสะดวกสบาย เทคโนโลยีความปลอดภัย รวมถึงระบบขับเคลื่อนรูปแบบใหม่
เริ่มจากกระบวนการผลิตรถยนต์ Type AA ผ่านขั้นตอนต่างๆ เช่น Casting Forging Machining Pressing Coating Assembly ด้วยการขึ้นโครงไม้เท่าคันจริง ก่อนที่จะปั๊มขึ้นรูปเหล็กแล้วนำมาประกอบออกมาเป็นรถใช้งานจริง การจัดแสดงใช้เครื่องจักร โครงสร้างโรงงาน และหุ่นจำลองคนงาน เพื่อทำให้เห็นภาพบรรยากาศ และวิธีการทำงานของโรงงานในยุคนั้นอย่างชัดเจน

ผู้เข้าชมสามารถศึกษารถยนต์ผ่านแนวคิด ‘ถอดรถออกเป็นเทคโนโลยี’ เพื่อทำความเข้าใจ ว่าแต่ละองค์ประกอบทำหน้าที่อย่างไร มีทั้งที่ยกกระดองรถออกให้เห็นการทำงานของเครื่องยนต์ เกียร์ และพวงมาลัย และแบบผ่าครึ่ง ที่จัดแสดงในครั้งนี้เป็น โตโยต้า พรีอุส ให้เห็นว่าภายในรถมีกลไกอะไรอยู่บ้าง
โซนต่อไปเป็นการแสดงรถยนต์โตโยต้า ที่เป็นประวัติศาสตร์สำคัญ เริ่มจากโตโยต้า โมเดล AA คันเก่งที่ผลิตขึ้นเป็นรุ่นแรก โตโยต้า Model G1 Truck รถบรรทุกสีเขียวที่ผลิตขึ้นจากการร้องขอของรัฐบาล และทหาร เพื่อใช้ในช่วงสงครามโลก ที่ทำให้ คิอิจิโร โทโยดะ ผู้ก่อตั้งโตโยต้า มอเตอร์ ต้องออกไปแก้ไขปัญหาหน้างานด้วยตัวเองอยู่เป็นประจำ เนื่องจากยังไม่มีความเชี่ยวชาญในการผลิตรถบรรทุก ทำให้รถเสียอยู่เป็นประจำ จนกลายเป็นภาพชินตาของผู้คนในยุคนั้น และส่งผลต่อปรัชญาการทำงานของโตโยต้า (Toyota Way) การยึดหลัก ‘Genchi Genbutsu’ (ไปดูให้เห็นกับตา ณ สถานที่จริง)

ความรับผิดชอบและความซื่อสัตย์ต่อลูกค้า (Customer First) การเรียนรู้จากความผิดพลาด และการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง (Kaizen) และการค้นหาต้นตอของปัญหาอย่างลึกซึ้ง (5 Whys) ที่ยังคงยึดมั่นมาถึงทุกวันนี้
และถ้าใครเป็นแฟนพันธุ์แท้รถยนต์โตโยต้า โซนนี้น่าจะตอบโจทย์ที่สุดแล้ว เพราะมีรถรุ่นต่างๆ ที่เป็นตำนานจอดให้ชมอย่างใกล้ชิดอยู่ร่วม 20 คัน อาทิ โตโยต้า โคโรลล่า รุ่นแรกแบบ 2 ประตู โตโยต้า 2000GT สปอร์ตคลาสสิค ที่วันนี้ราคาไปไกลสุดกู่ โตโยเป็ด แบรนด์ที่ส่งขายสหรัฐอเมริกา รุ่น SA แบบ 2 ประตู

ต่อกันที่โซนสุดท้ายเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการผลิต จำลองการทำงานของหุ่นยนต์แขนกล ในการเชื่อมชิ้นงาน เพื่อให้เห็นถึงความแม่นยำ และดำเนินการอย่างเป็นระบบ จนสุดท้ายออกมาเป็นรถ 1 คัน

นับเป็นพิพิธภัณฑ์ที่นอกจากจะนำเสนอความเป็นมาเป็นไปของการก่อกำเนิดค่ายรถยนต์ “โตโยต้า” ได้อย่างเห็นภาพชัดเจนแล้ว การจัดแสดงรูปแบบ Interactive ทำให้ผู้ชมสัมผัสได้ถึงการทำงานจริงของแต่ละกลไก อีกทั้งยังชวนให้รู้สึกสนุกกับการเรียนรู้ขึ้นอย่างมาก
กิตติพงศ์ ศรีเจริญ