เอกนิติ ตั้งคณะทำงาน เชื่อมโยงข้อมูลการเงิน ตรวจสอบเส้นทางเงินเทา ให้เสร็จภายในธ.ค.นี้ หนุนลดความซ้ำซ้อนและยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลตามหลักสากล FATF
วันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง เปิดเผยภายหลังการประชุมคณะอนุกรรมการเชื่อมโยงข้อมูลทางการเงิน เพื่อยกระดับการติดตามตรวจสอบธุรกรรมต้องสงสัย ครั้งที่ 1/2568 ว่า การตั้งคณะอนุกรรมฯ มาจากมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) ซึ่งได้จัดการประชุมครั้งแรก เพื่อกำหนดแนวทางการทำงานและกรอบความร่วมมือระหว่างหน่วยงานกำกับดูแลทางการเงินและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โดยจุดประสงค์หลัก คือ การบูรณาการการทำงานและเชื่อมโยงข้อมูลทางการเงินจากหลายหน่วยงาน เพื่อสร้างระบบดาต้าบูโร (Data Bureau) ที่สามารถติดตามและตรวจสอบธุรกรรมต้องสงสัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมทั้ง สกุลเงินดิจิทัล (คริปโตเคอร์เรนซี/สินทรัพย์ดิจิทัล) ส่วนที่อยู่ภายใต้การกำกับของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) และส่วนที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแล เช่น Private Wallet หรือแพลตฟอร์มต่างประเทศ
money Changer หรือ ตลาดเงินสด การรับแลกเปลี่ยนเงินสด และตลาดการซื้อขายทองคำ ทั้งทองคำแบบกายภาพ และตลาดทองคำแบบกระดาษ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีหน่วยงานกำกับดูแลโดยตรงในเรื่อง KYC
โดยมีแนวทางสำคัญในการทำงานของดาต้าบูโร ประกอบด้วย 3 ด้าน ได้แก่
1. พิสูจน์ตัวตน ตรวจสอบว่าเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลตัวจริงหรือไม่ ใช่นอมินีหรือป่าว รวมถึงตรวจสอบเจ้าของผลประโยชน์ที่แท้จริง เพื่อป้องกันการใช้บัญชีหรือธุรกรรมปลอม
2. วิเคราะห์พฤติกรรมทางการเงินที่หน้าสงสัย โดยจะตรวจสอบความผิดปกติของการทำธุรกรรม เช่น กรณีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาในไทย แต่มีเงินไหลเข้าออกเยอะ หรือแจ้งเป็นนักธุรกิจเข้ามาทำธุรกิจโรงแรม แต่มีเงินไหลเข้าออกผิดปกติ
3. ติดตามเส้นทางการเงิน การไหลเข้าออกของเงิน ซึ่งจะตรวจสอบธุรกรรมผ่านช่องทางต่าง ๆ ทั้งที่อยู่ภายใต้การกำกับของหน่วยงานรัฐและช่องทางที่อยู่นอกการกำกับ เช่น ผ่าน Exchange หรือธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)
“การดำเนินงานของคณะอนุฯ ไม่ได้เจาะจงเฉพาะรายเคส แต่จะเป็นการแก้ปัญหาเชิงระบบ เพื่อให้สามารถตรวจสอบพฤติกรรมทางการเงินที่ต้องสงสัยได้อย่างครอบคลุมและเชื่อมโยงกัน หากพบช่องว่างกฎหมาย คณะอนุกรรมการจะร่วมพิจารณาแนวทางแก้ไขกฎหมายให้ครอบคลุมธุรกรรมที่ตกหล่น นายเอกนิติ กล่าว
สำหรับมาตรฐานการทำงาน คณะอนุกรรมการอ้างอิงหลักเกณฑ์สากลของ Financial Action Task Force (FATF) หรือมาตรฐานป้องกันการฟอกเงินและการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้ายระดับโลก เพื่อให้ระบบตรวจสอบของไทยเป็นไปตามมาตรฐานสากล”
นายเอกนิติ ระบุว่า ภายในเดือนธ.ค. 68 จะตั้งเป้าหมายจัดทำรูปแบบการทำงานของดาต้าบูโรเสร็จสมบูรณ์ พร้อมเปิดใช้งานระบบเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อให้ประเทศไทยสามารถกำกับดูแลธุรกรรมทางการเงินที่ต้องสงสัยได้อย่างโปร่งใสและมีประสิทธิภาพ โดยคณะทำงาน Data Bureau ซึ่งมี นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธาน ร่วมกับสมาคมธนาคารไทย จะเร่งไปหารือในรายละเอียดทั้งหมด และกลับมารายงานภายใน 2 สัปดาห์
นอกจากนี้ การประชุมยังมีการหารือถึงกรณีตัวอย่างจริง (case study) ที่จะนำมาทดลองใช้ระบบดาต้าบูโร เพื่อตรวจสอบตัวตน, พฤติกรรม, และการไหลเข้า-ออกของเงิน พร้อมประเมินว่ากฎหมายปัจจุบันสามารถรองรับการตรวจสอบได้หรือไม่ และหากไม่ครอบคลุม หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะพิจารณาปรับปรุงกฎหมายให้เอื้อต่อการตรวจสอบ
“การเชื่อมโยงข้อมูลครั้งนี้จะช่วยลดความซ้ำซ้อนในการตรวจสอบของแต่ละหน่วยงาน ทำให้ข้อมูลทางการเงินสามารถแลกเปลี่ยนและตรวจสอบได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลธุรกรรมทางการเงินของประเทศไทยให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลโดยวางเป้าหมายสิ้นเดือนพ.ย.นี้ จะได้เห็นรูปแบบดาต้าบูโร และภายในธ.ค.68 ” นายเอกนิติ กล่าว
สำหรับคณะทำงานชุดนี้ ประกอบด้วย อาทิ กระทรวงการคลัง, กระทรวงพาณิชย์ (โดยเฉพาะกรมพัฒนาธุรกิจการค้า), กระทรวงยุติธรรม, ปปง., กรมศุลกากร, กรมสรรพากร, DSI, สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (รวมถึงผู้บัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง), ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.), กลต. ร่วมกับสมาคมธนาคารไทย, สมาคมการเงินของรัฐ และผู้เชี่ยวชาญ โดยมี ผอ. สตพ. เป็นฝ่ายเลขานุการ
