ท่ามกลางสถานการณ์ความผันผวนรุนแรง ทั้งความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ ผลกระทบของนโยบายกำแพงภาษี ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก และราคาพลังงานที่ปรับตัวตามตลาดโลก
บริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) สามารถเดินหน้าดำเนินงานด้วยกลยุทธ์ที่ผ่านการวิเคราะห์สถานการณ์รอบด้าน ภายใต้พันธกิจหลักของ ปตท. ในการรักษาเสถียรภาพความมั่นคงด้านพลังงาน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
ยังคงมุ่งมั่นตอบโจทย์มิติพลังงาน 3 ด้าน ได้แก่ ความมั่นคงทางพลังงาน (Security) ความเป็นธรรมในการเข้าถึงพลังงาน (Affordability) และความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม (Sustainability)
พร้อมขับเคลื่อนการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในทุกกระบวนการดำเนินงาน ภายใต้หลักความยั่งยืนอย่างสมดุล ที่คำนึงถึงเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการกำกับดูแลกิจการที่ดี
นายคงกระพัน อินทรแจ้ง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ ปตท. จึงได้นำคณะสื่อมวลชน ศึกษาดูงานเกี่ยวกับธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ที่เกาะฮอกไกโด (Hokkaido) ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นการศึกษาดูงานด้านพลังงานสะอาด การบริหารจัดการพลังงาน และนวัตกรรมด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 21- 26 ก.พ.2569 ที่ผ่านมา
คงกระพัน อินทรแจ้ง CEO PTT
ด้วยเล็งเห็นว่าเกาะฮอกไกโด ประเทศญี่ปุ่น เป็นที่ตั้งของโครงการดักจับและกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์แบบครบวงจรแห่งแรกของญี่ปุ่น รวมถึงเป็นภูมิภาคที่ LNG มีบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นคงทางพลังงาน
เนื่องจากฮอกไกโดเป็นเกาะใหญ่ที่มีอากาศหนาวเย็น จึงมีความต้องการพลังงานความร้อนสูง แต่มีข้อจำกัดที่ไม่มีท่อก๊าซเชื่อมต่อกับเกาะฮอนซู จึงต้องพึ่งพาการนำเข้า LNG เรือเป็นหลักผ่าน Ishikari LNG Terminal ศูนย์รับและจัดเก็บ LNG
Ishikari LNG Terminal ดำเนินการโดยบริษัท Hokkaido Gas ตั้งอยู่ในพื้นที่ Ishikari Bay New Port เป็นเขตท่าเรือน้ำลึกและนิคมอุตสาหกรรมสำคัญของฮอกไกโด รองรับการขนส่งระหว่างประเทศและการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ ด้วยทำเลที่เชื่อมโยงได้ทั้งภาคอุตสาหกรรมและเมืองหลัก มีถังเก็บ LNG ขนาดใหญ่ 4 ถัง
สถานี Ishikari LNG
ประกอบด้วย ถังที่ 1 ความจุ 180,000 ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) ถังที่ 2 ความจุ 200,000 ลบ.ม. ถังที่ 3 ความจุ 230,000 ลบ.ม. และถังที่ 4 ความจุ 230,000 ลบ.ม. รวมทั้งมีระบบท่อจ่าย (send-out) ที่เชื่อมต่อไปยังหน่วยแปรสภาพก๊าซ (regasification units) เพื่อเปลี่ยน LNG กลับเป็นก๊าซธรรมชาติ ก่อนส่งเข้าสู่เครือข่ายก๊าซเมือง (City Gas) หรือส่งเป็นเชื้อเพลิงให้โรงไฟฟ้า เพื่อรองรับความต้องการใช้พลังงานในภาคครัวเรือน พาณิชย์ และภาคอุตสาหกรรม รวมถึงสนับสนุนการผลิตไฟฟ้าในช่วงที่ความต้องการสูง
การขนถ่ายสินค้า LNG แห่งแรกที่ฐาน Ishikari LNG
นอกจากนี้ ยังได้เยี่ยมชมเทคโนโลยีการดักจับและกักเก็บคาร์บอน (Carbon Capture and Storage : CCS) โครงการ Tomakomai CCS Demonstration Project เป็นโครงการนำร่องของญี่ปุ่นด้วยความร่วมมือระหว่างภาคเอกชนและรัฐบาล มี Japan CCS Co. Ltd (JCCS) เป็นผู้พัฒนา ซึ่งมีผู้ถือหุ้น 33 ราย มาจากภาคพลังงาน อุตสาหกรรม และวิศวกรรม และได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรม (METI) ของญี่ปุ่น ที่สำคัญได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติว่าเป็นต้นแบบ CCS แบบครบวงจร
โครงสร้างพื้นฐานสถานีขนถ่าย LNG และถังเก็บ
นายคงกระพันระบุว่า ปี 2569 ปตท.ตั้งเป้าซื้อขายก๊าซ LNG แบบ out-out (นอกประเทศ) เพิ่มขึ้นเป็น 3 ล้านตัน จากปี 2568 ที่มีการซื้อขาย 2.3 ล้านตัน ซึ่งส่วนใหญ่มีการขายให้ลูกค้าในแถบเอเชียตะวันออก โดยล่าสุดได้ลงนามสัญญาซื้อขาย LNG ปีนี้ไปแล้วประมาณ 2.2 ล้านตัน
ขณะเดียวกัน ยังมีแผนขยายการลงทุนธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว (Liquefied Natural Gas : LNG) เพื่อก้าวสู่การเป็นผู้เล่นระดับโลก (Global LNG Player) โดยตั้งเป้าหมาย LNG Portfolio 10 ล้านตันต่อปี ภายในปี 2573 และขยับเป้าหมายขึ้นสู่ 15 ล้านตันต่อปี ภายในปี 2578 ควบคู่กับการเดินหน้าโครงการ CCS สอดคล้องกับทิศทางการดำเนินธุรกิจของปตท. ในการขับเคลื่อนสู่ Energy Transition และ Net Zero 2593
“เรามีแผนจะเข้าไปร่วมลงทุนในแหล่งผลิต LNG ที่มีต้นทุนการผลิตถูก เช่น สหรัฐ และตะวันออกกลาง เป็นต้น หรือกระบวนการเปลี่ยนก๊าซเป็นของเหลว (Liquefaction) โดยอาจจะร่วมถือหุ้นส่วนน้อยในแหล่ง LNG ประมาณ 5-10% เพื่อให้ได้สิทธิในการรับ LNG ไปทำตลาดในต่างประเทศ และพร้อมเข้าร่วมถือหุ้นในหน่วยแปรสภาพก๊าซเป็นของเหลว หากทำให้บริษัทมีลูกค้าแน่นอน ก็เตรียมลงนามสัญญาขาย LNG ระยะยาวเพิ่มเติมภายในปีนี้”
โรงงานดักจับคาร์บอนไดออกไซด์ CO₂-Capture-Facility
ขณะทีมีความต้องการใช้ LNG ตลาดโลกยังมีแนวโน้มสูงขึ้นต่อเนื่อง ซึ่งคาดว่าทวีปเอเชียจะมีความต้องการใช้ 70% ของตลาดโลก โดยเฉพาะจีนจะเป็นผู้นำเข้าอันดับ 1 รองลงมาคือ ญี่ปุ่น ไต้หวัน รวมถึงไทย แม้ว่าหลายประเทศจะมีแหล่งก๊าซธรรมชาติผลิตได้เอง แต่ความต้องการใช้ก็พุ่งสูงเกินกว่าปริมาณที่ผลิตได้ไปแล้ว
ปัจจุบันประเทศไทยมี LNG Receiving Terminal ที่ได้ดำเนินการเชิงพาณิชย์แล้ว 2 แห่ง ได้แก่ โครงการ LNG Map Ta Phut Terminal แห่งที่ 1 (LMPT-1) ตั้งอยู่ที่อำเภอมาบตาพุด จังหวัดระยอง ความสามารถในการแปรสภาพก๊าซสูงสุด 11.5 ล้านตันต่อปี (MTPA) ความจุถัง LNG รวม 640,000 ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) จำนวน 4 ถัง ความจุถังละ 160,000 ลบ.ม.
โครงการ LNG Map Ta Phut Terminal แห่งที่ 2 (LMPT-2) ที่ตั้งอยู่หนองแฟบ จังหวัดระยอง มีท่าเรือ 2 ท่า รองรับกิจกรรมการรับ LNG จากเรือผ่านท่าเรือ (Unloading) การเปลี่ยนถ่าย LNG ระหว่างเรือหรือจัดเก็บ (Reloading) และการโหลด LNG ลงรถบรรทุก (Truck Loading) เพื่อขนส่งไปใช้ในอุตสาหกรรมหรือโรงไฟฟ้า ความสามารถในการแปรสภาพก๊าซสูงสุด 7.5 ล้านตันต่อปี ความจุถัง LNG รวม 500,000 ลบ.ม. จำนวน 2 ถัง ความจุถังละ 250,000 ลบ.ม.
ท่าเทียบเรือก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) และเรือขนส่งก๊าซธรรมชาติ
โครงการ Gulf Map Ta Phut Terminal (GMPT) อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง 1 โครงการ ตั้งอยู่ที่อำเภอมาบตาพุด จังหวัดระยอง มีท่าเรือ 1 ท่า รองรับกิจกรรม Unloading และ Truck Loading ความสามารถในการแปรสภาพก๊าซ สูงสุด 8 ล้านตันต่อปี ความจุถัง LNG รวม 500,000 ลบ.ม. จำนวน 2 ถัง ความจุถังละ 250,000 ลบ.ม.
สะท้อนความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน ทั้งท่อส่งก๊าซและสถานีรับจ่ายก๊าซ ทำให้ไทยกลายเป็นศูนย์กลางการซื้อขาย แลกเปลี่ยน จัดเก็บ และกระจาย LNG ในภูมิภาคอาเซียน (Regional LNG Hub)
นายคงกระพันย้ำว่า หนทางที่ประเทศไทยจะบรรลุเป้าหมาย Net Zero ในปี 2593 จำเป็นต้องมีโครงการ CCS เกิดขึ้น ลำพังเพียงแค่เพิ่มการใช้ไฟฟ้า จากพลังงานหมุนเวียนทั้งพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม ที่มีข้อจำกัดความ ไม่สม่ำเสมอ ไม่สามารถผลิตไฟฟ้าได้ตลอด 24 ชั่วโมง คงไม่เพียงพอที่ไทยจะก้าวสู่ Net Zero ได้ตามกำหนด
เรือบรรทุกก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG)
แต่การลงทุนโครงการ CCS ก็ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก ลำพังเพียงกลุ่มบริษัทใดบริษัทหนึ่งคงไม่สามารถทำได้ หากไม่ได้รับการอุดหนุนด้านภาษีจากภาครัฐ และการออกกฎหมายต่างๆ เพื่อให้โครงการดังกล่าวเกิดขึ้นได้ นับเป็นเรื่องใหม่สำหรับประเทศไทย แต่หากวางรากฐาน CCS ที่ดี เชื่อว่าจะเป็นพลังขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยได้ในอีก 10-20 ปีข้างหน้า
ถึงจุดนี้ LNG จึงไม่ได้เป็นเพียงเชื้อเพลิงฟอสซิลที่มีบทบาทในช่วงเปลี่ยนผ่านพลังงานเท่านั้น แต่ยังถูกวางให้เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของไทยในการมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero ภายในปี 2593 ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยี Carbon Capture and Storage (CCS) ตามแผนระยะยาวของประเทศที่ตั้งเป้าลดการปล่อยคาร์บอนราว 60 ล้านตัน
ทิศทางดังกล่าวจึงไม่ใช่เพียงแนวคิดเชิงนโยบายอีกต่อไป แต่กำลังเริ่มเห็นการขับเคลื่อนในทางปฏิบัติมากขึ้นในระบบพลังงานของประเทศไทย
พรพิมล แย้มประชา
