ขึ้นภาษีออนไลน์ 30% เอาไม่อยู่ สินค้าจีนต้นทุนต่ำกว่าไทยเกินครึ่ง จี้รัฐงัด 5 มาตรการสกัด
นายอัทธ์ พิศาลวานิช อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต เปิดเผยบทวิเคราะห์เศรษฐกิจและนโยบายการค้าระหว่างประเทศ ฉบับที่ 16 เรื่อง “เก็บภาษีสินค้านำเข้าออนไลน์จีน 30% : ใครได้ ใครเสีย?” ว่า มาตรการปรับหลักเกณฑ์จัดเก็บภาษีนำเข้าสินค้าออนไลน์ในอัตราสูงสุดไม่เกิน 30% ที่คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 และคาดว่าจะเริ่มมีผลบังคับใช้วันที่ 1 มกราคม 2570 จะส่งผลให้ราคาสินค้านำเข้าออนไลน์ในประเทศไทยปรับเพิ่มขึ้น 8-30% ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า
โดยสินค้าที่มีแนวโน้มปรับราคาเพิ่มขึ้นสูงสุด ได้แก่ เครื่องประดับเทียม และอุปกรณ์สื่อสารและส่วนประกอบ เพิ่มขึ้น 30% รองลงมาเป็นแว่นกันแดด แว่นสายตา และแว่นป้องกันฝุ่น เพิ่มขึ้น 23.8% ขณะที่สินค้าทำด้วยพลาสติก อุปกรณ์ออกกำลังกาย รวมถึงหูฟัง ลำโพง และไมโครโฟน มีราคาเพิ่มขึ้น 18.2%
สำหรับหลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีใหม่ จะพิจารณาจากเพดานอัตราภาษีนำเข้าตามพิกัดเดิมของสินค้า หากมีเพดานไม่เกิน 30% จะจัดเก็บตามเพดานนั้น แต่หากมีเพดานเกิน 30% จะจัดเก็บสูงสุดเพียง 30% ไม่ใช่การจัดเก็บภาษีทุกประเภทสินค้าในอัตราเดียวกัน
นายอัทธ์ระบุว่า การปรับอัตราภาษีนำเข้าสินค้าออนไลน์จะทำให้รัฐบาลมีรายได้จากภาษีศุลกากรและภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เพิ่มขึ้นประมาณ 11,058-13,823 ล้านบาทต่อปี โดยคำนวณจากฉากทัศน์สัดส่วนสินค้าที่อยู่ในข่ายจัดเก็บภาษีระดับ 8-10%
แบ่งเป็นกรณีสัดส่วนสินค้าอยู่ในข่ายจัดเก็บภาษี 8% รัฐจะมีรายได้เพิ่ม 11,058 ล้านบาท หากอยู่ที่ 9% จะมีรายได้เพิ่ม 12,441 ล้านบาท และหากเพิ่มเป็น 10% จะมีรายได้สูงถึง 13,823 ล้านบาท
การจัดเก็บภาษีดังกล่าวจะครอบคลุมสินค้านำเข้าผ่าน 3 ช่องทาง ได้แก่ การนำเข้าผ่านช่องทางเร่งด่วน ไปรษณีย์ระหว่างประเทศ และสินค้าที่นำออกจากเขตปลอดอากรสำหรับกิจการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ เพื่อนำมาใช้หรือจำหน่ายภายในประเทศ
ผลการศึกษาพบว่า ตลาดค้าปลีกออนไลน์แบบธุรกิจกับผู้บริโภค (B2C) ของไทยในปี 2569 มีมูลค่าประมาณ 1.1 ล้านล้านบาท สูงเป็นอันดับ 2 ของอาเซียน รองจากอินโดนีเซีย ซึ่งมีมูลค่า 2.87 ล้านล้านบาท และคาดว่าตลาด B2C ไทยจะขยายตัวเป็น 1.24 ล้านล้านบาทในปี 2570
ขณะที่มูลค่าพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ของไทยโดยรวม ซึ่งรวมการค้าแบบ B2C, B2B และ B2G เพิ่มขึ้นจาก 1.4 ล้านล้านบาทในปี 2562 เป็น 17.6 ล้านล้านบาทในปี 2569
อย่างไรก็ตาม การขยายตัวของตลาดออนไลน์ไทยมีความเชื่อมโยงกับสินค้านำเข้าจากจีนอย่างมีนัยสำคัญ โดยผลการประเมินระบุว่า มูลค่าสินค้า B2C นำเข้าจากจีนเพิ่มขึ้นจากประมาณ 1.2 แสนล้านบาทในปี 2559 เป็น 1.09 ล้านล้านบาทในปี 2569 คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 98.9% ของมูลค่าการค้าปลีกออนไลน์ B2C ในไทยตามแบบจำลองที่ใช้ศึกษา
ขณะเดียวกัน มูลค่าการนำเข้าสินค้าจากจีนทั้งหมดของไทยเพิ่มจากประมาณ 1.3 ล้านล้านบาทในปี 2559 เป็นเกือบ 4 ล้านล้านบาทในปี 2569 สะท้อนถึงการขยายตัวของสินค้าจีนในตลาดไทยอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ ผลการศึกษาแบบจำลองเศรษฐศาสตร์จากข้อมูล 6 ประเทศอาเซียนในช่วงปี 2562-2568 พบว่า ไทยมีค่าสัมประสิทธิ์ความสัมพันธ์ระหว่างการขาดดุลการค้ากับจีนและมูลค่าค้าปลีกออนไลน์อยู่ที่ +0.37 สูงเป็นอันดับ 2 รองจากฟิลิปปินส์
โดยแบบจำลองประเมินว่า เมื่อไทยขาดดุลการค้ากับจีนเพิ่มขึ้น 100 ล้านบาท จะสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของมูลค่าค้าปลีกออนไลน์ในไทยประมาณ 37 ล้านบาท ซึ่งเป็นผลเชิงสถิติจากแบบจำลอง ไม่ได้หมายความว่าการขาดดุลการค้าเป็นสาเหตุโดยตรงทั้งหมดของการเติบโตของตลาดออนไลน์
นายอัทธ์ระบุว่า แม้มาตรการจัดเก็บภาษีนำเข้าออนไลน์สูงสุด 30% จะช่วยเพิ่มโอกาสการแข่งขันให้กับผู้ประกอบการ SMEs ไทย แต่ยังไม่เพียงพอที่จะลดความได้เปรียบของสินค้าจีน เนื่องจากสินค้านำเข้าจากจีนมีต้นทุนโดยรวมต่ำกว่าสินค้าที่ผลิตในประเทศไทยประมาณ 40-60%
โดยความได้เปรียบของจีนไม่ได้มาจากต้นทุนค่าแรงหรือพลังงานเพียงอย่างเดียว เนื่องจากบางปัจจัยมีต้นทุนสูงกว่าไทย แต่เกิดจากการมีต้นทุนห่วงโซ่การผลิตและต้นทุนสำรองสินค้าในระดับต่ำ รวมถึงการสนับสนุนจากรัฐบาลจีน
ทั้งนี้ ผลการศึกษาเปรียบเทียบพบว่า ต้นทุนโลจิสติกส์ของไทยอยู่ที่ประมาณ 13% ของ GDP ขณะที่จีนอยู่ที่ 8-10% ตามข้อมูลในรายงาน อีกทั้งบริษัทจีนยังได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐในระดับสูง ซึ่งช่วยเสริมความสามารถในการแข่งขันด้านราคา
ดังนั้น แม้ไทยจะเพิ่มภาษีนำเข้าสินค้าออนไลน์ แต่หากไม่สามารถลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพของผู้ประกอบการในประเทศได้ ก็อาจยังไม่สามารถแข่งขันกับสินค้าจีนได้อย่างเต็มที่
ผลการศึกษายังเปรียบเทียบมาตรการของไทยกับอินโดนีเซีย พบว่า อินโดนีเซียมีมาตรการควบคุมสินค้านำเข้าออนไลน์หลายด้าน ทั้งการจัดเก็บ VAT ในอัตรา 11% เทียบกับไทยที่ 7% การจัดเก็บภาษีจากผู้ค้าบนแพลตฟอร์ม และการส่งเสริมสินค้าในประเทศผ่านระบบค้นหาและจัดอันดับสินค้า
ขณะที่ไทยเน้นการปรับเพดานภาษีนำเข้าไม่เกิน 30% เป็นหลัก โดยยังไม่มีมาตรการส่งเสริมสินค้าไทยบนแพลตฟอร์มในลักษณะเดียวกับอินโดนีเซียตามที่รายงานศึกษาเปรียบเทียบ
เสนอ 5 มาตรการเสริม สกัดสินค้าจีนทะลัก
นายอัทธ์กล่าวว่าการเก็บภาษีนำเข้าสินค้าออนไลน์เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ รัฐบาลจำเป็นต้องดำเนินมาตรการเพิ่มเติมควบคู่กัน 5 ด้าน ได้แก่
1. จัดเก็บภาษีให้ครบทุกช่องทาง เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างกรมศุลกากร แพลตฟอร์ม บริษัทขนส่ง และคลังสินค้าในเขตปลอดอากร เพื่อป้องกันการสำแดงราคาต่ำและการหลบเลี่ยงภาษี
2. เพิ่มความรับผิดชอบของแพลตฟอร์ม โดยตรวจสอบตัวตนผู้ขาย แสดงประเทศต้นกำเนิดสินค้า ตรวจเอกสารมาตรฐาน และระงับผู้ขายที่ฝ่าฝืนซ้ำ
3. ตรวจสอบการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม โดยเฉพาะการขายต่ำกว่าทุน การทุ่มตลาด และการอุดหนุนที่สร้างความเสียหายต่อผู้ผลิตไทย พร้อมพิจารณาใช้มาตรการตอบโต้ตามกฎหมายเมื่อมีหลักฐาน
4. เร่งลดต้นทุน SMEs ไทย สนับสนุนการจัดซื้อวัตถุดิบร่วมกัน พัฒนาผู้ผลิตชิ้นส่วนภายในประเทศ ลดต้นทุนโลจิสติกส์และการสำรองสินค้า รวมถึงเพิ่มผลิตภาพการผลิต
5. ผลักดันสินค้าไทยเข้าสู่แพลตฟอร์มออนไลน์ ส่งเสริมร้านค้าทางการของ SMEs การรับรองมาตรฐานคุณภาพสินค้า การรับประกัน และบริการหลังการขาย เพื่อเพิ่มโอกาสเข้าถึงผู้บริโภค
สำหรับมาตรการภาษีนำเข้าสินค้าออนไลน์เพดาน 30% จะช่วยเพิ่มรายได้ให้รัฐบาลและเพิ่มโอกาสการแข่งขันแก่ผู้ผลิตไทย ขณะที่ผู้บริโภคต้องรับภาระราคาสินค้านำเข้าที่สูงขึ้น ดังนั้น การเพิ่มประสิทธิภาพการจัดเก็บภาษี ควบคู่กับการลดต้นทุนการผลิตและเสริมความสามารถในการแข่งขันให้ SMEs จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้มาตรการดังกล่าวเกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยได้มากขึ้น