สันติธาร เสถียรไทย ชู ‘เศรษฐกิจสองขบวน’ ลงทุนเอกชนโตแรงสุดรอบ 14 ปี แต่ทำไมหลายคนไม่รู้สึก?

นายสันติธาร เสถียรไทย กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการคลัง เปิดเผยผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า ลงทุนเอกชนโตแรงที่สุดในรอบเกือบ 14 ปี แต่ทำไมหลายคนอาจยังไม่รู้สึก

ตัวเลขเศรษฐกิจไทยไตรมาส 3 ที่เพิ่งออกมา GDP โต 2.9% เทียบกับช่วงเดียวกันปีก่อน ดีขึ้นจาก 2.4% ในไตรมาส 2 แต่วันนี้ตัวเลขที่ผมอยากชวนดู คือ การลงทุนภาคเอกชน

ไตรมาสนี้การลงทุนเอกชนโต 16.2% แรงที่สุดในรอบเกือบ 14 ปี และถ้าย้อนดูตั้งแต่ต้นปี จะเห็นว่าโต 10.1% 13.5% 16.2% เทียบกับช่วงเดียวกันปีก่อน คือ โตสองหลักสามไตรมาสติด แถมยังเร่งขึ้นทุกไตรมาสด้วย

นี่เป็นสัญญาณที่น่าสนใจ เพราะนักเศรษฐศาสตร์ได้พูดกันมานานแล้วว่า ถ้าไทยอยากโตได้ดีขึ้นในระยะยาว เราต้องกลับมาให้ความสำคัญกับการลงทุน อย่าเอาแต่หวังให้การบริโภคพาเศรษฐกิจไปต่อ

แต่พอเห็นตัวเลขนี้วันนี้ หลายคนอาจจะรู้สึกอีกแบบว่า ลงทุนโตดีขนาดนี้ ทำไมเราไม่รู้สึกเลย? หรือ มันมาเกี่ยวกับชีวิตเราตรงไหน? ส่วนหนึ่งเพราะ การลงทุนกับการบริโภคส่งผลต่อเศรษฐกิจคนละแบบ

การบริโภคของครัวเรือนมีขนาดราวครึ่งหนึ่งของ GDP พอคนมีกำลังซื้อเพิ่ม จับจ่ายใช้สอยเพิ่ม ร้านค้าก็อาจเห็นยอดขายดีขึ้นได้ทันที ช่วงที่คนเดือดร้อน การช่วยพยุงกำลังซื้อจึงมีประโยชน์ แต่ผลก็มักอยู่ได้ชั่วคราว ถ้าหวังให้เศรษฐกิจโตด้วยการอัด
ฉีดกระตุ้นเพิ่มบริโภคซ้ำๆ ก็จะโตแบบไม่ยั่งยืน เหมือนแจกผลไม้มาแบ่งกันกิน ช่วยให้อิ่มได้วันนี้ พอกินหมดก็ต้องหามาเติมใหม่

ส่วนการลงทุนเหมือนการปลูกต้นไม้ วันนี้เราอาจเห็นแค่โรงงานซื้อเครื่องจักร หรือธุรกิจเริ่มปรับวิธีผลิต กว่าจะผลิตได้มากขึ้น กว่าคนจะใช้เครื่องมือใหม่เป็น กว่างานจะส่งต่อไปถึงผู้ผลิตรายอื่น ๆ ก็ต้องใช้เวลา ช่วงแรกคนที่ได้ประโยชน์อาจยังมีไม่กี่กลุ่ม แต่ถ้าปลูกถูกที่และดูแลดี ต้นไม้นั้นก็จะออกผลให้เราเก็บได้อีกหลายฤดู

และหากการลงทุนนี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย มีแค่ในบางเซ็คเตอร์และเราไม่ได้อยู่ในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับที่การลงทุนเกิดขึ้น ก็อาจจะไม่ได้ประโยชน์จากตรงนี้เท่าไร

โจทย์สำคัญจึงเป็นเรื่องว่า อุตสาหกรรมไหนที่ลงทุนกันและจะทำอย่างไรให้ผลบวกจากการลงทุน มันมาถึงคนในวงกว้างมากขึ้น ขอหยิบคู่เทียบที่น่าสนใจของไตรมาสนี้มาสองคู่ครับ

คู่แรก : การลงทุนเอกชนโตแรงกว่า 20%ในหมวดเครื่องจักรและอุปกรณ์ ขณะที่การลงทุนก่อสร้างของเอกชนลดลงเล็กน้อย

คู่ที่สอง : มูลค่าการส่งออกสินค้าในรูปดอลลาร์โต 23.6% ขณะที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาไทยลดลง 5% จากช่วงเดียวกันปีก่อน เป็นไตรมาสที่ 6 ติดต่อกันที่จำนวนลดลง โดยเฉพาะตลาดระยะใกล้ในเอเชีย (แต่รายรับจากนักท่องเที่ยวต่างชาติยังเพิ่มขึ้น)

ข้อมูลเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ธุรกิจแต่ละกลุ่มอาจสัมผัสเศรษฐกิจที่เหมือนอยู่ “คนละโลก”กันเลย

ถ้าคุณอยู่ในบางส่วนของห่วงโซ่ดิจิทัล AI และอิเล็กทรอนิกส์ที่ไทยมีบทบาทอยู่ ความท้าทายของคุณอาจเป็นว่าตลาดโตเร็วมาก จะลงทุนเพิ่มกำลังผลิตให้ทันได้ยังไง

แต่ถ้าคุณอยู่ในตลาดที่ไม่ค่อยโต แถมมีคู่แข่งใหม่เข้ามาเรื่อย ๆ คุณอาจจะงงว่า ใครกันจะไปลงทุนในสภาพแบบนี้ เน้นกอดเงินสดไว้ประคองตัวก่อนดีกว่า

นี่คือเศรษฐกิจรูปตัว K แบบหนึ่ง ความต่างไม่ได้อยู่แค่ระหว่างบริษัทใหญ่กับ SME เท่านั้น แต่อยู่ระหว่างอุตสาหกรรมที่กำลังร้อนแรง กับอุตสาหกรรมที่ยังต้องหาทางโตใหม่ด้วย

ความท้าทายและโอกาสของไทยคือ เราอยู่ใน “ช่วงเปลี่ยนผ่าน” ที่มีทั้งสองแบบอยู่ในประเทศเดียวกัน เหมือน รถไฟสองขบวนที่ต้องไปต่อพร้อมกัน แต่มีโจทย์คนละอย่าง

รถไฟขบวนใหม่วิ่งเร็ว แต่ทางขึ้นยังแคบ

อุตสาหกรรมเช่น ดิจิทัล เอไอ อิเล็กโทรนิกส์กำลังโตเร็วและใช้เงินลงทุนเยอะมาก เพราะความต้องการจากโลกกำลังก้าวกระโดด แต่งานที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งต้องใช้ทักษะเฉพาะ และผู้ผลิตไทยที่อยากเข้าไปขายชิ้นส่วนหรือบริการก็ต้องผ่านมาตรฐานใหม่ๆ ประโยชน์จึงยังกระจุกตัวอยู่ในช่วงแรกๆ

เพราะฉะนั้นบทบาทของคนทำนโยบายจึงต้องปรับตั้งแต่เริ่มคุยกับบริษัทที่จะเข้ามาลงทุนว่า คุณเข้ามาแล้วจะทำให้คนไทยเก่งขึ้นยังไง เขาจะได้ฝึกอะไร ผู้ผลิตไทยต้องพัฒนาตรงไหนถึงจะรับงานได้ แล้วเราจะช่วยกันทำให้เกิดขึ้นจริงยังไง นี่คือสิ่งที่เรียกว่าเปลี่ยน Global Capital ให้เป็น Local Capabilities หรือ เปลี่ยนทุนจากโลกให้เป็นความสามารถของคนไทย

รถไฟขบวนเดิมมีคนอยู่เยอะ แต่อาจต้องการอัพเกรดเครื่องยนต์ให้วิ่งได้เร็วขึ้น

คนไทยจำนวนมากยังทำงานในภาคเกษตร อาหาร ท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมที่เราสะสมฝีมือกันมานาน

แต่รถไฟเหล่านี้จะวิ่งแบบเดิมๆก็ไม่ได้ในโลกที่เปลี่ยนไป จึงต้องทั้งหาตลาดใหม่ ทำสินค้าและบริการใหม่ หรือใช้เทคโนโลยีช่วยให้ทำงานได้ดีขึ้น อย่างธุรกิจท่องเที่ยวก็สามารถจับเมกะเทรนด์ เช่น เศรษฐกิจอายุยืนหรือ Longevity economy ต่อยอด
ด้านสุขภาพและเวลเนส ผู้ผลิตอาหาร ก็หันมาสร้างอาหารเพื่อสุขภาพ อาหารสัตว์เลี้ยง ดังนั้นรถไฟที่หน้าตาอาจจะดูไม่ใหม่ ก็สามารถวิ่งแบบใหม่เร่งความเร็วได้เหมือนกัน

คำตอบจึงไม่ใช่ขาวหรือดำ จะบอกว่าอุตสาหกรรมใหม่บางอย่างสร้างงานโดยตรงไม่เยอะ งั้นปล่อยให้มันผ่านไปแล้วพึ่งแต่ขบวนเดิม ก็จะพลาดโอกาสสำคัญและวันหนึ่งมานั่งถามตัวเองที่หลังว่าทำไมประเทศอื่นเขาโตเร็วกว่าเรา โจทย์จริงๆคือจะเปิดทางให้คนไทยขึ้นขบวนใหม่ได้มากขึ้นยังไง พร้อม ๆ กับทำให้ขบวนเดิมวิ่งได้ดีขึ้นด้วย

จะบอกว่าลงทุนแล้วคนยังไม่รู้สึก งั้นกลับไปโตด้วยการกระตุ้นการบริโภคดีกว่า ก็เสมือนกลับไปแจกผลไม้ ปลูกต้นไม้ไม่พอ วันหนึ่งก็จะถามว่าทำไมผลไม้เรามีไม่พอ เราจึงช่วยพยุงกำลังซื้อในวันที่คนยังลำบากได้ พร้อมกับลงทุนให้เขามีทางหารายได้ดีขึ้นในวันข้างหน้า

ตัวเลขเศรษฐกิจรอบนี้จึงไม่ได้บอกว่าต้องเปลี่ยนทิศกันใหม่หมดอีก เพราะหลายอย่างเริ่มขยับมาถูกทาง แต่ยังมีการบ้านให้ทำอีกเยอะ ยังมีสิ่งที่ต้องปรับปรุงและพัฒนาต่อยอด ให้คนที่อยู่ขบวนเดิมต้องมีโอกาสหารายได้ดีขึ้น ส่วนคนที่อยากขึ้นขบวนใหม่ก็ต้องมีทักษะและมีทางขึ้นจริง

สำหรับผม จีดีพีรอบนี้เลยไม่ได้บอกแค่ว่าเศรษฐกิจเป็นยังไง แต่ช่วยบอกด้วยว่าทีมไทยแลนด์ ทั้งรัฐและเอกชน ต้องทำอะไรกันต่อครับ ขอเป็นกำลังใจให้ทุกคนที่กำลังเผชิญช่วงเปลี่ยนผ่านนี้ครับ

ติดตามข่าวสด

ข่าวเด่นประจำวัน