สถาบันอาหารเผย 9 เดือนอุตสาหกรรมอาหารไทยหดตัว 1.5% ส่งออกลด 3.7% เหลือ 1.14 ล้านล. คาดทั้งปีอยู่ที่ 1.47 ล้านล. ปี 70 หวังส่งออกฟื้นแตะ 1.58 ล้านล.
นางสาวไปยดา หาญชัยสุขสกุล ผู้อำนวยการสถาบันอาหาร เปิดเผยว่าอุตสาหกรรมอาหารไทยเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งต้นทุนพลังงานและขนส่งสูง กำลังซื้อในประเทศอ่อนตัว เศรษฐกิจโลกชะลอ และการแข่งขันจากคู่แข่ง
โดยเฉพาะเวียดนาม อินเดีย และจีน ส่งผลให้ช่วง 9 เดือนแรกปี 2569 อุตสาหกรรมอาหารไทยหดตัว 1.5% ขณะที่การส่งออกมีมูลค่า 1.14 ล้านล้านบาท ลดลง 3.7% และคาดว่าทั้งปีจะอยู่ที่ 1.47 ล้านล้านบาท ลดลง 2.7%
ทั้งนี้ แม้ภาพรวมส่งออกชะลอตัว แต่การลงทุนในสาขาเกษตรและแปรรูปอาหารยังขยายตัวดี โดยยอดขอรับการส่งเสริมการลงทุนอยู่ที่ 80,190 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 58.7% สะท้อนความเชื่อมั่นต่อศักยภาพไทยในฐานะฐานผลิตอาหาร และเป็นโอกาสในการยกระดับเทคโนโลยีและการแปรรูปในระยะยาว
สำหรับสินค้าอาหารส่งออก 15 กลุ่ม มีเพียง 5 กลุ่มที่ขยายตัว ได้แก่ ส่วนประกอบอาหารและสารปรุงแต่งรส ผักและผลไม้สด อาหารสัตว์เลี้ยง อาหารพร้อมรับประทาน และซอสและเครื่องปรุงรส ขณะที่สินค้าอาหารหลักหลายรายการหดตัว โดยเฉพาะมันสำปะหลัง น้ำตาล และข้าว
ขณะที่ อาหารอนาคต (Future Food) โดยรวมยังลดลง 7.1% แต่กลุ่มอาหารทางการแพทย์ (Medical Food) เติบโตโดดเด่นถึง 43.8% สะท้อนโอกาสของตลาดอาหารเฉพาะทางที่ตอบโจทย์สุขภาพและโภชนาการ
ด้านตลาดส่งออก ตลาดโอเชียเนีย สหภาพยุโรป อาเซียน 5 ประเทศ และสหราชอาณาจักรยังเติบโต ขณะที่ตะวันออกกลางและกลุ่ม CLMV หดตัวจากความขัดแย้งและกำลังซื้อที่อ่อนแอ ส่วนจีนแม้ส่งออกลดลง 2.5% แต่ยังเป็นตลาดอาหารอันดับ 1 ของไทย คิดเป็นสัดส่วน 24.6%
จุดที่น่ากังวลคือส่วนแบ่งตลาดอาหารโลกของไทยลดลงจาก 2.14% เหลือ 2.05% และอันดับผู้ส่งออกอาหารโลกตกจากอันดับ 15 มาอยู่ที่อันดับ 18 สะท้อนการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเวียดนามที่มีต้นทุนการผลิตและวัตถุดิบได้เปรียบ ขณะที่จีนมีจุดแข็งด้านผลิตภาพและการประหยัดต่อขนาด
สถาบันอาหารมองว่า ไทยไม่สามารถพึ่งพาการส่งออกวัตถุดิบหรือสินค้าเกษตรแปรรูปขั้นต้นเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเร่งเพิ่มผลิตภาพ พัฒนานวัตกรรม ยกระดับการแปรรูป และสร้างความแตกต่างของสินค้า เพื่อเพิ่มมูลค่าและลดการแข่งขันด้านราคา
“คาดว่าปี 2570 การส่งออกอาหารไทยจะกลับมาขยายตัว 7.5% มูลค่า 1.58 ล้านล้านบาท จากศักยภาพการผลิตที่ยังเหลืออยู่ โดยกลุ่มที่มีแนวโน้มเติบโต ได้แก่ สารเติมแต่งกลิ่นรส น้ำตาล อาหารพร้อมรับประทาน มันสำปะหลัง อาหารสัตว์เลี้ยง และข้าว ขณะที่อาหารสุขภาพและอาหารเฉพาะทางยังเป็นตลาดที่มีโอกาสเติบโตสูง”
ทั้งนี้ ภาคอุตสาหกรรมเสนอให้ภาครัฐและเอกชนเร่งสร้างความมั่นคงด้านวัตถุดิบ รับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ใช้เทคโนโลยีและ AI เพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน พัฒนามาตรฐานและระบบตรวจสอบย้อนกลับ รวมถึงใช้ประโยชน์จาก FTA ขยายตลาดใหม่ เพื่อผลักดันไทยจากการเป็นผู้ส่งออกวัตถุดิบไปสู่ ฐานผลิตอาหารมูลค่าสูงและแหล่งจัดหาอาหารที่มีความน่าเชื่อถือของโลก