รายงานพิเศษ-บวท.บุกญี่ปุ่นชู‘ฟุกุโอกะ’ต้นแบบ ยกระดับท่าอากาศยานภูเก็ตรับเที่ยวบินพุ่ง

ภายหลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 คลี่คลายลง ทำให้ภาคการท่องเที่ยวทั่วโลกกลับมาฟื้นตัวและคึกคัก ประกอบกับนโยบายฟรีวีซ่าของรัฐบาล ส่งผลให้มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามายังประเทศไทยเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

ข้อมูลล่าสุดจากกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เผยยอดนักท่องเที่ยวสะสมระหว่างวันที่ 1 ม.ค.-มี.ค. 2568 มีจำนวน 7,021,344 คน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีที่แล้ว 5.91% จังหวัดยอดฮิตที่มีนักท่องเที่ยวไปเยือนสูงสุดรองจากเมืองหลวงอย่างกรุงเทพมหานคร ได้แก่ จ.ภูเก็ต เฉพาะเดือน ม.ค. 2568 มีจำนวนมากถึง 1,121,808 คน เพิ่มขึ้น 21.07% จากเดือน ม.ค. 2567

ลักษณะรันเวย์สนามบินภูเก็ต

ส่งผลให้สนามบินภูเก็ตครองแชมป์อันดับ 1 ของสนามบินภูมิภาคที่มีปริมาณเที่ยวบินสูงสุด 379 เที่ยวบินต่อวัน และเป็นอันดับ 3 ของประเทศ รองจากสนามบินสุวรรณภูมิ และสนามบินดอนเมือง

แต่เนื่องด้วยสนามบินภูเก็ต เป็นสนามบินที่มีทางวิ่งเส้นเดียว (Single Runway) ทำให้รองรับได้เพียง 25 เที่ยวบินต่อชั่วโมง ที่สำคัญหากเกิดปัญหาบนทางวิ่ง จะทำให้การจราจรทางอากาศของสนามบินเกิดชะงักทันที เที่ยวบินไม่สามารถขึ้น-ลงได้

สนามบินภูเก็ต

เพื่อรองรับจำนวนนักท่องเที่ยว และปริมาณการจราจรทางอากาศที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น กระทรวงคมนาคม จึงมอบหมายให้ บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด (บวท.) เร่งขยายความสามารถในการรองรับปริมาณเที่ยวบิน

โดยเลือกสนามบินฟุกุโอกะ ซึ่งเป็นสนามบินหลักของภูมิภาคคิวชู ประเทศญี่ปุ่น เป็นคู่เทียบและแบบอย่างสําหรับวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ หรือ Benchmark เนื่องจากมีลักษณะทางกายภาพใกล้เคียงกับสนามบินภูเก็ตและสนามบินหลักของภูมิภาคอื่นๆ ในประเทศไทย

ซึ่งสนามบินฟุกุโอกะ เดิมเป็นสนามบินที่มีทางวิ่งเส้นเดียว (Single Runway) ที่มีความสามารถในการรองรับเที่ยวบินได้สูงที่สุดของญี่ปุ่น จำนวน 38 เที่ยวบินต่อชั่วโมง

มนพร เจริญศรี

โอกาสนี้ นางมนพร เจริญศรี รมช.คมนาคม พร้อมด้วยคณะผู้บริหาร บวท. นำคณะสื่อมวลชน เดินทางไปศึกษาดูงาน ณ สนามบินฟุกุโอกะ ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการก่อสร้างทางวิ่งเส้นที่ 2

นางมนพรเปิดเผยว่า ฟุกุโอกะ เป็นเมืองสำคัญด้านเศรษฐกิจ การค้า ที่มีความสวยงาม และมีเสน่ห์ด้านการท่องเที่ยว เราจะนำเทคโนโลยีคมนาคมขนส่งทางอากาศของสนามบินฟุกุโอกะ มาปรับใช้กับสนามบินภูเก็ต รวมถึงสนามบินภูมิภาคอื่นๆ ให้มีคุณภาพ รองรับเที่ยวบินและนักท่องเที่ยวที่เพิ่มมากขึ้นหลังจากนโยบายฟรีวีซ่าของรัฐบาล พร้อมสร้างความมั่นใจกับนักท่องเที่ยว ทั้งเรื่องความสะอาด การบริการ และการบริหารสนามบิน

ด้าน นายพิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ ประธานคณะกรรมการ บวท. กล่าวว่า ประเทศไทยมีปริมาณเที่ยวบินระหว่างประเทศ ตั้งแต่เดือน ต.ค. 2567-ม.ค. 2568 (4 เดือน) รวม 165,474 เที่ยวบิน เพิ่มขึ้น 23% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน

พิเชฐ คุณาธรรมรักษ์

การศึกษาดูงานสนามบินฟุกุโอกะ ซึ่งมีปริมาณเที่ยวบินหนาแน่นเป็นอันดับที่ 4 ของประเทศญี่ปุ่น ในครั้งนี้ บวท.จะนำรูปแบบและแนวทางการบริหารจัดการการจราจรทางอากาศ ทั้งลักษณะการบริหารจัดการห้วงอากาศ การบริหารจัดการลักษณะทางกายภาพของสนามบิน

เช่น ทางวิ่ง ทางขับ ลานจอดอากาศยาน อาคารผู้โดยสาร และการบริหารจัดการการใช้งานทางวิ่ง ของสนามบินฟุกุโอกะ เพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุง แก้ไขรูปแบบ และแนวทางการบริหารจัดการการจราจรทางอากาศของสนามบินภูเก็ต และสนามบินภูมิภาคอื่นๆ

รวมถึงการวิเคราะห์หาค่าขีดความสามารถในการรองรับเที่ยวบิน เพื่อเพิ่มความสามารถในการรองรับของเที่ยวบินได้มากขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัยสูงสุด

ณพศิษฏ์ จักรพิทักษ์

ขณะที่ นายณพศิษฏ์ จักรพิทักษ์ กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บวท. กล่าวว่า จากการศึกษาแนวทาง วิธีการบริหารจัดการ และข้อจำกัดด้านต่างๆ ของสนามบินฟุกุโอกะเปรียบเทียบกับสนามบินภูเก็ต พบว่า แนวทางการเพิ่มความสามารถในการรองรับเที่ยวบินของสนามบินภูเก็ต จะต้องพิจารณา 3 ด้าน ดังนี้

สนามบินฟุกุโอกะ รองรับได้ 38 เที่ยวบินต่อชั่วโมง

1.ด้านการบริหารจัดการจราจรทางอากาศ ต้องเลือกใช้ทางวิ่งขึ้น-ลง ที่เหมาะสม และการให้บริการควบคุมจราจรทางอากาศ โดย บวท.ได้ดําเนินโครงการ High Intensity Runway Operation (HIRO) ณ สนามบินภูเก็ต เพื่อลดระยะการครองทางวิ่ง (Runway Occupancy Time (ROT)) ทําให้การจัดระยะห่างลดลง จะทำให้สามารถรองรับเที่ยวบินได้เพิ่มขึ้น

2.ด้านลักษณะทางกายภาพของสนามบิน ต้องพิจารณาลักษณะทางกายภาพของ Rapid Exit Taxiway (RET) ให้มีระยะทางที่เหมาะสม และใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพ จะทําให้อากาศยานใช้ระยะเวลาในการครองทางวิ่งน้อยลง สามารถลดระยะห่างของอากาศยานลดลง และสามารถรองรับเที่ยวบินได้มากขึ้น

3.ด้านกระบวนการตัดสินใจร่วมกันของผู้ใช้งาน ผู้ให้บริการ และผู้ดำเนินงานสนามบิน หรือ Airport Collaborative Decision Making (A-CDM) และการบูรณาการร่วมกับระบบบริหารความคล่องตัวการจราจรทางอากาศ (Air Traffic Flow Management : ATFM) หรือ ATFM – ACDM Integration ซึ่งจะทำให้การบริหารจัดการในภาพรวมของสนามบินเกิดประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ บวท.ยังมีแผนในการนําระบบติดตามอากาศยานภาคพื้น Multilateration (MLAT) รวมทั้งระบบหอบังคับการบินอัจฉริยะ หรือ Digital Tower มาใช้ในการจัดการจราจรทางอากาศ โดยมีเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพและขีดความสามารถในการรองรับเที่ยวบินของสนามบินภูเก็ต ให้ได้ 35 เที่ยวบิน/ชั่วโมง ภายในปี 2568

รันเวย์สนามบินฟุกุโอกะ

นายณพศิษฏ์กล่าวอีกว่า สำหรับ Digital Tower เป็นระบบที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการให้บริการจราจรทางอากาศ ช่วยให้เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศสามารถมองเห็นภาพที่สมจริงและครอบคลุมของพื้นที่สนามบิน แก้ปัญหาจุดอับสายตา ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดอุบัติเหตุ และช่วยให้สามารถตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้สามารถรองรับเที่ยวบินได้เพิ่มขึ้น

อีกทั้งยังสามารถพัฒนารองรับการขยายสนามบินในอนาคตโดยไม่ต้องสร้างหอควบคุมการจราจรทางอากาศใหม่เพิ่ม สามารถพัฒนาเป็นหอควบคุมการจราจรทางอากาศสำรอง (Contingency/Backup Tower) รวมถึงพัฒนาเป็นห้องฝึกปฏิบัติจำลอง (3D Simulator) เพื่อใช้ในการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศได้

ศึกษาดูงานกับสนามบินฟุกุโอกะ

นายณพศิษฏ์เผยต่อว่า ในระยะแรกมีแผนนำเทคโนโลยี Digital Tower เข้าใช้งาน ณ สนามบินที่มีความหนาแน่นสูง ได้แก่ สนามบินสุวรรณภูมิ ดอนเมือง ภูเก็ต เชียงใหม่ หาดใหญ่ และสมุย ในปี 2569

จากนั้นในระยะถัดไปจะเป็นการนำเข้าใช้งานสำหรับสนามบินที่มีปริมาณการจราจรทางอากาศน้อย ในลักษณะ Remote Tower เพื่อช่วยลดภาระในการส่งเจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศไปประจำ ณ ท่าอากาศยานนราธิวาส และเบตง คาดว่าจะดำเนินการได้ในปี 2570

มนพร พร้อมผู้บริหาร บวท. ร่วมให้ข้อมูล

นางมนพรกล่าวทิ้งท้ายว่า กระทรวงคมนาคม ตั้งเป้าหมายการพัฒนาขีดความสามารถ (Capacity) ด้านการบินของประเทศเพื่อรองรับปริมาณเที่ยวบิน 1.2 ล้านเที่ยวบินในปี 2568 และรองรับปริมาณเที่ยวบิน 2 ล้านเที่ยวบินในปี 2580

โดยมุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาใช้งาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจราจรทางอากาศ และการเตรียมความพร้อมให้สอดคล้องกับการเติบโตของอุตสาหกรรมการบินในอนาคต

อีกทั้งจะเป็นการขับเคลื่อนไปสู่การเป็นศูนย์กลางการบินของภูมิภาคตามนโยบายรัฐบาลและกระทรวงคมนาคมต่อไป

ชลระดา หมื่นไธสง