รายงานพิเศษ - วางแผนการเงินอย่างไรให้รอด เมื่อเงินเดือนเท่าเดิม-แต่โลกไม่เหมือนเดิม

ในยุคที่โลกแบ่งเป็น 2 ขั้ว อย่างชัดเจน แบบที่ไม่เคยเห็นมาก่อน จากการประกาศมาตรการภาษีตอบโต้ ของประธานาธิบดีทรัมป์ของสหรัฐกับประเทศต่างๆ ทั่วโลกรวมถึงไทย สิ่งที่กระทบมากคือซัพพลายเชน หรือกระบวนการผลิตสินค้า และต้นทุนค่าครองชีพที่สูงขึ้น

ประเด็นคือ แล้วเราจะอยู่กันอย่างไร ในเมื่อรายได้โตไม่ทันราคาสินค้าที่แพงขึ้น ซึ่งถือเป็นโจทย์ใหญ่ ทำให้การบริหาร “ฝัน” ของแต่ละคน ค่อนข้างยากลำบาก จำเป็นต้องหันกลับมาฟังคำแนะนำจากนักวางแผน การเงิน ที่คร่ำหวอดในวงการมานานกว่าสองทศวรรษ อย่างวิโรจน์ ตั้งเจริญ นายกสมาคมนักวางแผนการเงินไทย

คนเราควรวางแผนการเงินเมื่อไหร่?

การวางแผนการเงิน ต้องเริ่มเมื่อมีรายได้ ไม่ใช่รอให้รวย ผู้ที่มีรายได้ทุกคน จำเป็นต้องวางแผนการเงิน เพราะทุกอย่าง รอบตัวล้วนเกี่ยวข้องกับเงินในกระเป๋าของเราทั้งสิ้น ตั้งแต่เกิดแก่เจ็บตาย ค่าทำคลอด ค่าเทอมการศึกษา ซื้อบ้าน ซื้อรถ แต่งงาน มีลูก จนถึงการเตรียมเงินใช้จ่ายหลังเกษียณ นอกจากนี้ยังมีความไม่แน่นอนในชีวิตอื่นๆ ความเจ็บป่วย อุบัติเหตุ ความไม่แน่นอนในการงานและธุรกิจ จนถึงบั้นปลายชีวิต

ทุกอย่างต้องใช้เงิน ขณะที่ราคาสินค้าและบริการต่างๆ ล้วนปรับตัวขึ้นทุกปี รวมทั้งราคาที่อยู่อาศัย ซึ่งถือเป็นปัจจัยสี่ โดยข้อมูลอ้างอิงจากดัชนีราคาที่อยู่อาศัยและดัชนีราคาที่ดิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ย้อนหลัง 10 ปี พบว่าปรับตัวขึ้นเฉลี่ย 28-46%

“เพราะเงินเรามีจำกัด ดังนั้นทุกคนที่เป็นผู้มีรายได้ จำเป็นต้องมีการวางแผนทางการเงิน เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ทางการเงิน สร้างความมั่นคงในชีวิต และนำไปสู่การมีอิสรภาพทางการเงิน และมีความมั่งคั่งมั่นคง สามารถใช้ ชีวิตในยามเกษียณได้อย่างมีคุณภาพ โดยนักวางแผนการเงิน สามารถให้คำปรึกษาแนะนำ และช่วยวางแผนการเงิน เพื่อช่วยให้เราบรรลุเป้าหมายการเงินในแต่ละช่วงเวลาได้”

การวางแผนการเงินอดีตกับปัจจุบันต่างกันไหม?

-ปัจจุบันโลกที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ทั้งเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ภูมิรัฐศาสตร์ที่เปลี่ยนแปลง และภัยธรรมชาติที่รุนแรงขึ้น ความมั่นคงของรายได้ในปัจจุบันจึงไม่ได้เหมือนเดิม โดยเฉพาะอาชีพที่เกี่ยวข้องกับสินค้าที่ถูกผลกระทบจากการขึ้นภาษีของสหรัฐ บริษัทก็จะกำไรน้อยลง เงินเดือนก็จะไม่เพิ่มสูงเหมือนเดิม ขณะเดียวกันโบนัสก็อาจได้น้อยลง

มนุษย์เงินเดือน และอาชีพอิสระ ต้องตั้งการ์ดทางการเงินในโลกที่ไม่แน่นอน ดูแลเรื่องรายได้ให้ดีกว่าเดิม ขยันมากขึ้น กอดงานให้แน่นขึ้น และต้องสร้างทักษะเสริม เพื่อเพิ่มรายได้ช่องทางที่ 2-3-4

ในยุคที่ค่าครองชีพพุ่งแรง แซงรายจ่ายควรบริหารอย่างไร?

ขณะนี้เศรษฐกิจไทยชะลอ แต่ค่าครองชีพกลับพุ่ง ไม่ว่าจะเป็นอาหาร ของใช้จำเป็น น้ำมัน หรือค่าขนส่ง ทุกอย่างแพงขึ้น แต่เงินเดือนไม่ได้ขยับตาม สิ่งที่เราทำได้คือ พยายามไม่ให้รายได้ลดลง และจัดการรายจ่ายอย่างเข้มงวด รายจ่ายที่ไม่จำเป็นต้องตัด และที่สำคัญ “ห้ามสร้างหนี้ใหม่ถ้าไม่จำเป็น”

“ก่อนจะเดินเข้าไปขอกู้เงิน ขอให้คิดให้รอบคอบว่า หนี้ก้อนนั้นเป็นประโยชน์กับเราจริง และสามารถสร้างรายได้ให้ในอนาคตหรือไม่ ถ้าไม่ได้สร้างรายได้ หรือเป็นแค่ความสุขช่วงสั้นๆ ให้มองไปในอนาคต ว่าแล้วจะใช้เงินก้อนไหนในการดูแลชีวิตยามเกษียณ” ดังนั้น ใครที่กำลังคิดจะก่อหนี้ อยากให้ “เลื่อนไปก่อน” เพราะรอบนี้เราไม่รู้ว่าความไม่แน่นอนจะกินเวลานานแค่ไหน

ที่สำคัญคือต้องมีเงินสำรองฉุกเฉิน เพื่อเป็น “เกราะป้องกันชีวิต” โดยเฉพาะในยุคที่รายได้ไม่แน่นอน

“เราเคยบอกว่ามีเงินสำรอง 3-6 เดือนก็พอ แต่สถานการณ์ วันนี้ ขอให้เริ่มที่ 6 เดือนเป็นขั้นต่ำ และบางอาชีพควรมีถึง 12 เดือน” โดยเฉพาะกลุ่มที่ควรมีสำรองมากกว่าคนอื่น ได้แก่ อาชีพอิสระ ธุรกิจท่องเที่ยว โรงแรม ร้านอาหาร ที่ล้วนได้รับบทเรียนจากโควิด

สิ่งที่ท้าทายที่สุดในการวางแผนการออมคืออะไร?

-การล้างหนี้ก่อน แล้วจึงเริ่มออมเป็นสิ่งที่ท้าทายที่สุด เพราะทุกวันนี้คนไทย “ไม่สามารถเริ่มออมได้ เพราะยังติดหนี้” ดังนั้นสิ่งแรกที่ต้องทำคือ เคลียร์หนี้ดอกเบี้ยสูง โดยเฉพาะหนี้บัตรเครดิตที่มีดอกเบี้ยสูงถึง 16% ถ้าจ่ายขั้นต่ำจะยิ่งเป็นภาระ แนวทางคือ ลดรายจ่ายที่ไม่จำเป็น แล้วนำเงินส่วนที่ไม่ได้ใช้จ่ายมาทยอยจ่ายคืนหนี้ เมื่อหนี้เหลือน้อย ให้นำหนี้ไปรวมก้อนเดียวแล้วขอปรับโครงสร้างหนี้กับธนาคาร เมื่อภาระหนี้เบาลง จะเริ่มสร้าง วินัยทางการเงินเพื่อออมได้

อาชีพที่ต้องระวังเรื่องการออมเป็นพิเศษ ในภาวะเศรษฐกิจที่มีความไม่แน่นอนสูง คือคนที่กำลังคิด จะลาออกจากงานประจำเพื่อไปลงทุนทำธุรกิจเองมีความเสี่ยงสูงมากที่จะขาดทุนหรือหมดตัว เพราะ ตลาดวันนี้มีแต่ “คนขาย” ดังนั้น “ต้องกอดอาชีพไว้ให้แน่น” และวางแผนอย่างรอบคอบก่อนตัดสินใจเปลี่ยนเส้นทาง

กลุ่มผู้มีรายได้น้อยควรวางแผนการออมอย่างไร?

– ควรเริ่มจากความเข้าใจในการลงทุน เน้นความปลอดภัย ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยมีเครื่องมือทางการเงินที่เสี่ยงต่ำ เช่น

1.เงินฝากอีเซฟวิ่ง : ดอกเบี้ย 1.5% ขึ้นไป ดีกว่าฝากออมทรัพย์ 2.สลากออมทรัพย์ : เช่น สลากออมสิน ธ.ก.ส. หรือ ธอส. ได้ลุ้นรางวัล เหมือนซื้อลอตเตอรี่ แต่เงินไม่หาย และยังได้ดอกเบี้ยด้วย 3.กองทุนรวมตลาดเงิน/ตราสารหนี้ระยะสั้น ให้ผลตอบแทน 1.7%-2% เหมาะกับผู้ที่ต้องการเริ่มต้นลงทุนแบบปลอดภัย

ทองคำใช่เซฟเฮเว่นจริงหรือ?

ทองคำเป็นแหล่งพักเงิน ในภาวะเศรษฐกิจไม่แน่นอน แต่ไม่การันตีว่าราคาจะไม่ตก โดยทองเป็นหนึ่งในเครื่องมือ การลงทุน ดังนั้นคำแนะนำถ้ายังไม่เคยลงทุน ควรมีไว้ไม่เกิน 5% ของพอร์ต, ถ้ามีทองอยู่แล้ว อาจเพิ่มได้แต่ไม่ควรเกิน 15% และต้องติดตามสถานการณ์โลกอย่างใกล้ชิด เพราะค่าเงินดอลลาร์มีผลโดยตรงต่อราคาทอง

ในภาวะที่ความไม่แน่นอนสูง วิโรจน์แนะนำว่า ถ้ายัง ไม่พร้อมซื้อบ้าน ให้เช่าอยู่ก่อน ส่วนรถยนต์ยังไม่ต้องเปลี่ยน ให้ใช้คันเดิม หรือเดินทางด้วยรถสาธารณะ ประหยัดและคล่องตัวกว่ามาก

มีคำแนะนำพิเศษสำหรับมนุษย์เงินเดือนไหม?

การวางแผนการเงินส่วนบุคคลเป็นเรื่องที่ไม่ได้ไกลตัว หากพิจารณาในช่วงเกือบ 5-6 ปีที่ผ่านมา ได้เรียนรู้ จากเหตุการณ์ที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็น การแพร่ระบาดโควิด-19 ทำให้เห็นถึงความสำคัญของการสำรองเงินเผื่อฉุกเฉิน โดยแนะนำว่าตามหลักการแล้ว หากเป็นมนุษย์เงินเดือนควรมีการสำรองเงินเผื่อกรณีฉุกเฉินเป็นจำนวน เงิน 6 เดือนของเงินเดือน แต่หากเป็นกลุ่มฟรีแลนซ์ ก็ต้องสำรองเงินจำนวน 12 เดือน ของค่าใช้จ่ายส่วนตัว และเมื่อกลับสู่ภาวะปกติการสำรองเงินฉุกเฉินก็ยังเป็นสิ่งจำเป็น

ผู้ที่มีรายได้ทุกคนจำเป็นต้องวางแผนการเงิน เพราะทุกอย่างรอบตัว ล้วนเกี่ยวข้องกับเงินในกระเป๋า ของเราทั้งสิ้น ตั้งแต่เกิดแก่เจ็บตาย ค่าทำคลอด ค่าเทอมการศึกษา ซื้อบ้าน ซื้อรถ แต่งงาน มีลูก จนถึงการเตรียมเงินใช้จ่ายหลังเกษียณ

นอกจากนี้ยังมีความไม่แน่นอนในชีวิตอื่นๆ ความเจ็บป่วยอุบัติเหตุ ความไม่แน่นอนในการงานและธุรกิจ จนถึงบั้นปลายชีวิต ทุกอย่างต้องใช้เงิน ขณะที่ราคาสินค้า และบริการต่าง ๆ ล้วนปรับตัวขึ้นทุกปี รวมทั้งราคาที่อยู่อาศัย ซึ่งถือเป็นปัจจัยสี่ โดยข้อมูลอ้างอิงจากดัชนีราคาที่อยู่อาศัยและดัชนีราคาที่ดินของธนาคารแห่งประเทศไทย ย้อนหลัง 10 ปี พบว่าปรับตัวขึ้นเฉลี่ย 28-46%

เพราะเงินเรามีจำกัด ดังนั้นทุกคนที่เป็นผู้มีรายได้ จำเป็นต้องมีการวางแผนทางการเงิน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางการเงิน สร้างความมั่นคงในชีวิต และนำไปสู่การมีอิสรภาพ ทางการเงิน และมีความมั่งคั่งมั่นคง สามารถใช้ชีวิตในยามเกษียณได้อย่างมีคุณภาพ นักวางแผนการเงินจะช่วยทำโรดแม็ป เพื่อช่วยให้เราบรรลุเป้าหมายการเงินในแต่ละช่วงเวลาได้

ปัญหาเทรดวอร์กระทบมาถึงกระเป๋าตังค์คนไทยไหม?

ปัจจัยด้านมหภาค นโยบายภาษีนำเข้าสินค้าของทรัมป์ ที่สร้างความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจโลก รวมถึงประเทศไทยทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยได้เกิดความผันผวนต่อภาวะการลงทุนทั้งตลาดหุ้น และตลาดตราสารหนี้ ซึ่งหากมีการจัดพอร์ตการลงทุนในแบบกระจายการลงทุนในหลายสินทรัพย์ (Asset Allocation) จะช่วยให้ลดความเสี่ยงเหล่านี้ได้

โลกเปลี่ยน เราก็ต้องเปลี่ยน ต้องวางแผนการเงิน ตั้งแต่เริ่มมีรายได้ ไม่จำเป็นต้องรอให้รวย ถ้าทำได้ รายจ่าย จะลด เงินสำรองจะเพิ่ม สามารถนำเงินก้อนไปลงทุนต่อยอดชีวิตได้อย่างมั่นคง