ประเทศไทยกำลังอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญของโอกาสในการเป็นผู้นำด้านการผลิตแผ่นพิมพ์วงจรไฟฟ้า หรือพีซีบี หนึ่งในอุตสาหกรรมที่มีการเติบโตสูงในโลก เพราะเป็นชิ้นส่วนรากฐานที่สำคัญของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ทุกชนิด โดยตอนที่ผ่านมาได้กล่าวถึงความสำคัญและความเป็นมาไปแล้ว รอบนี้มาดูความท้าทายภายในประเทศกันบ้าง
รายงานของคณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สภาผู้แทนราษฎร พบว่า อุตสาหกรรมพีซีบีในไทยต้องเผชิญกับปัญหาทางด้านเทคนิคและการผลิตหลายประการ ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพและประสิทธิภาพในการผลิต ทำให้พีซีบีที่ออกมาอาจมีความผิดพลาด หรือไม่สามารถทำงานได้ตามที่ออกแบบไว้
โรงงานผลิตของบริษัทสตาร์ทีม
เริ่มตั้งแต่ปัญหาด้านเทคโนโลยีการผลิตที่ล้าสมัยของโรงงานบางแห่ง ทำให้ไม่สามารถผลิตพีซีบีที่มีความซับซ้อนสูงได้ พีซีบีที่ออกมาจึงไม่ได้คุณภาพและมีมูลค่าไม่สูง
ขณะที่การปรับปรุงเทคโนโลยีการผลิตต้องใช้งบลงทุนสูง ไม่สอดคล้องกับส่วนต่างรายได้ และรัฐยังไม่มีกระบวนการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง ทำให้ผู้ประกอบไทยไม่สามารถยกระดับมาตรฐานการผลิตได้ด้วยตัวเอง จึงแข่งขันกับเจ้าตลาดอย่างจีน เกาหลีใต้ และญี่ปุ่นได้ยากมาก
ถัดมาเป็นปัญหาด้านการขาดองค์ความรู้ ทำให้กระบวนการควบคุมคุณภาพได้รับผลกระทบจนลูกค้าไม่พอใจ และสร้างความเสื่อมเสียชื่อเสียงให้กับพีซีบีที่ผลิตจากโรงงานในไทยในระยะยาว
นอกจากนี้ อุตสาหกรรมพีซีบีของไทยยังเผชิญกับปัญหาด้านการตลาด และการส่งออกที่หลากหลาย ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการขยายตลาดและเพิ่มส่วนแบ่งการตลาด อาทิ การแข่งขันในตลาดโลกที่มีความรุนแรง โดยเฉพาะจากชาติที่ผลิตพีซีบีในปริมาณมากและราคาถูกอย่างจีน
จีนยังมีสินค้าเทคโนโลยีเป็นของตนเอง ทำให้สามารถกำหนดความต้องการของตลาดได้เช่นเดียวกับไต้หวัน และสามารถเข้าเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่มูลค่าของสินค้าเทคโนโลยีระดับสูงและมูลค่าสูงอย่าง เช่น สมาร์ตโฟน ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะในอุตสาหกรรมยานยนต์ และเครื่องใช้ไฟฟ้า ทำให้มีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่กว่าไทยมาก
การออกแบบแผงวงจรไฟฟ้า
ที่สำคัญ ต้นทุนการผลิตพีซีบีในไทยนั้นสูงกว่า เนื่องจากต้องนำเข้าวัตถุดิบที่จำเป็นและเครื่องจักรแทบทั้งหมด สร้างความยากลำบากให้การแข่งขันด้านราคา
ขณะที่กระบวนการนำเข้าและส่งออกก็มีข้อจำกัด ขั้นตอนที่ซับซ้อนทำให้การส่งสินค้าไปต่างชาติมีความล่าช้า ไม่สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ทัน
ด้านการสนับสนุนจากภาครัฐก็มีปัญหาเช่นกัน เพราะรัฐยังขาดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในอุตสาหกรรมพีซีบี ทำให้การส่งเสริมการลงทุนยังไม่เอื้อกับเทคโนโลยีการการผลิตและการจำหน่ายพีซีบี เช่น การจัดเก็บภาษีที่ไม่เหมาะสม
รวมถึงกฎหมายสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวด ยิ่งทำให้ต้นทุนการป้องกันการเกิดมลพิษและกำจัดของเสียสูงขึ้นไปอีก
ตบท้ายด้วยปัญหาแรงงานขาดทักษะ การขาดกระบวนการพัฒนาแรงงาน และความต้องการแรงงานทักษะสูงที่เพิ่มขึ้น แต่มีสถานศึกษาผลิตส่งให้ได้ไม่เพียงพอทั้งตำแหน่งวิศวกรและช่างเทคนิค
หากไทยไม่เร่งระดมทรัพยากรเพื่อแก้ไขปรับปรุงปัญหาเหล่านี้ อาจพลาดโอกาสทองของการเป็นผู้นำอุตสาหกรรมดังกล่าวไปอย่างน่าเสียดาย
สมาร์ตโฟน หนึ่งในผลิตภัณฑ์จากพีซีบี
ในโลกปัจจุบัน ตลาดพีซีบีมีมูลค่าสูงกว่า 2.7 ล้านล้านบาท และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยถึงร้อยละ 4.87 คาดว่าจะมีมูลค่าตลาดถึง 3.3 ล้านล้านบาทภายในปีพ.ศ.2572
การเติบโตดังกล่าวเป็นผลมาจากความต้องการพีซีบีในกลุ่มอุตสาหกรรมอื่น อาทิ คอมพิวเตอร์ สื่อสาร อิเล็กทรอนิกส์ ยานยนตร์ อุตสาหกรรมทั่วไป การแพทย์ และการทหารรวมถึงอวกาศด้วย
โดยกลุ่มที่มีความต้องการพีซีบีมากที่สุดเป็นกลุ่มคอมพิวเตอร์ สื่อสารและอิเล็กทรอนิกส์
ส่วนรถยนตร์เป็นกลุ่มดาวรุ่งที่กำลังเติบโตอย่างมากโดยเฉพาะช่วง 3 ปีข้างหน้า เพราะมีตลาดอิเล็กทรอนิกส์ที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 4 ของตลาดปลายน้ำของพีซีบีอยู่
รถ EV หนึ่งในดาวรุ่งการเติบโตของพีซีบี
ปัจจัยหลักที่จะทำให้ตลาดนี้ขยายตัวได้รวดเร็วมาจากการมาถึงของรถยนต์ไฟฟ้า ที่ต้องการการใช้งานอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขึ้นอีกเป็นจำนวนมาก ส่งผลดีต่ออุตสาหกรรมพีซีบีเป็นเงาตามตัว
ระบบความก้าวหน้าแบบใหม่ๆ เช่น ระบบผู้ช่วยเหลือผู้ขับขี่ระดับสูง ระบบความบันเทิงในรถยนต์ และระบบควบคุมอัจฉริยะต่างๆ ล้วนสร้างความต้องการของแผ่นวงจรไฟฟ้าทั้งสิ้น
ยังไม่รวมถึงระบบเซ็นเซอร์ในอนาคตอย่าง LiDAR และ RADAR ที่จะมาในอนาคตเมื่อรถยนต์ไร้คนขับก้าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันมากขึ้น
อนาคตการเติบโตของอุตสาหกรรมพีซีบีในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าจึงมีความผูกโยงกับแนวโน้มการเติบโตของอุตสาหกรรมรถยนต์เป็นอย่างมากนั่นเอง
เมนบอร์ดคอมพิวเตอร์ หนึ่งในผลิตภัณฑ์จากพีซีบี
รายงานของคณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สภาผู้แทนราษฎร เสนอถึงหนทางแก้ไขปัญหาเพื่อคว้าโอกาสทองให้ไทยเป็นหนึ่งในผู้นำชาติผู้ผลิตพีซีบี ว่า
ควรจัดตั้งศูนย์ประสานงานทุกภาคส่วน เริ่มตั้งแต่ให้สมาคมแผ่นวงจรพิมพ์ไทยเป็นศูนย์กลางในการแก้ปัญหาและประสานงาน ต่อด้วยการจัดตั้ง Thailand PCB InstiElectronics Circuit Centertute โดยสมาคมร่วมกับเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงสถาบันการศึกษา เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมพีซีบี
ส่วนการแก้ปัญหาด้านห่วงโซ่ซัพพลาย จะต้องสร้างเวทีให้บริษัทเอกชนในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่งานแสดงสินค้า งานสร้างเครือข่ายและการพัฒนาสินค้า รวมถึงบริการให้สอดคล้องกับความต้องการ การจัดตั้งคณะศึกษาถึงโอกาสทางธุรกิจและพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ตรงความต้องการของอุตสาหกรรม
สัดส่วนพีซีบีที่ใช้ในอุตสาหกรรมโลก
ยกระดับศักยภาพของผู้ประกอบการไทย ด้วยการใช้กลไกของบีโอไอที่ทำให้ต่างชาติที่เข้ามาลงทุน มีระบบที่ชัดเจนสำหรับการถ่ายทอดเทคโนโลยี ไปจนถึงการช่วยส่งเสริมให้ไทยได้มีส่วนของการออกแบบ และพัฒนาสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่มีมูลค่าสูงด้วย
ตลอดจนมีนโยบายภาครัฐในการสนับสนุนการสร้างความต้องการการใช้งานสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของคนไทย หรือเรียกว่านโยบาย ไทยแลนด์ เฟิร์ส ในบางรายการที่จะทำให้เกิดความต้องการในห่วงโซ่คุณค่าและยกระดับทุกองคาพยพได้อย่างเป็นระบบ
ทั้งนี้ บริษัทในเครือมติชน ร่วมกับ คณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สภาผู้แทนราษฎร เห็นว่า อุตสาหกรรมพีซีบีเป็นอนาคตของอุตสาหกรรมไทย และเป็นอนาคตของประเทศ ทว่า รัฐบาล ภาคเอกชน รวมถึงประชาชนอาจยังไม่ทราบความสำคัญและโอกาสของไทยในอุตสาหกรรมนี้
สัมมนาปลุกไทยฝ่าวิกฤต ปั้น PCB เศรษฐกิจแสนล้าน โรงแรมพูลแมน ถนนรางน้ำ
จึงเตรียมจัดสัมมนา “ปลุกไทยฝ่าวิกฤต ปั้น PCB เศรษฐกิจแสนล้าน” ขึ้น เพื่อสร้างความเข้าใจให้เกิดขึ้นในสังคม ในวันอังคารที่ 17 กันยายน 2567 เวลา 09.00 – 13.00 น. ณ ห้องอินฟินิตี้ โรงแรมพูลแมน ถนนรางน้ำ เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร
ทีมข่าวสดไอที
