บ้านในนิยามของคุณคืออะไร? บางกอก คุนส์ฮาเลอ (Bangkok Kunsthalle) ชวนค้นหาคำตอบผ่านมิติใหม่ของศิลปะร่วมสมัยในนิทรรศการ Description Without Place โดย อับซาลอง (Absalon) ศิลปินชาวฝรั่งเศส-อิสราเอล ผู้ท้าทายขอบเขตระหว่างร่างกาย พื้นที่ และการดำรงอยู่
ครั้งแรกในเอเชียที่จะได้ชมผลงาน Cells อันเลื่องชื่อของอับซาลอง ทั้ง 6 ชิ้นในรูปแบบสำเนาชิ้นงาน โดยภัณฑารักษ์ สเตฟาโน ราโบลลี แพนเซรา (Stefano Rabolli Pansera) นิทรรศการจัดแสดงตั้งแต่ 13 ธ.ค.2568 จนถึง 31 พ.ค.2569 ณ บางกอก คุนส์ฮาเลอ
เมื่อพื้นที่ทางกายภาพกลายเป็นพื้นที่แห่งจิตวิญญาณ เมียร์ เอเชล (1964-1993) ในวัย 22 ปี เขาตัดสินใจซื้อตั๋วเครื่องบินเที่ยวเดียวไปปารีส พร้อมทิ้งชีวิตเดิมไว้เบื้องหลังและสร้างตัวตนใหม่ในฐานะศิลปินชื่อ อับซาลอง
ภายในเวลาไม่นาน เขากลายเป็นดาวรุ่งแห่งโลกศิลปะร่วมสมัย ผลงานเขาถูกนำไปจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ระดับนานาชาติ ทั้ง ศูนย์ปอมปิดู (ปารีส), เทต โมเดิร์น (ลอนดอน), เวนิส เบียนนาเล่ และ พิพิธภัณฑ์อิสราเอล แต่เส้นทางของเขากลับสั้นอย่างไม่คาดคิด อับซาลองเสียชีวิตด้วยวัยเพียง 28 ปี
Cells คือชุดงานที่สะท้อนแก่นความคิดของอับซาลองได้ชัดเจนในเรื่องการใช้ “พื้นที่” เพื่อท้าทายความหมายของบ้าน การอยู่อาศัย และการมีตัวตนอยู่บนโลก แต่ละเซลล์ถูกออกแบบในสเกล 1:1 ตามสัดส่วนร่างกายของศิลปิน ใช้รูปทรงเรขาคณิต ปราศจากการตกแต่งใดๆ ราวกับเป็นสถาปัตยกรรมของจิตใจ มากกว่าสถาปัตยกรรมของชีวิตประจำวัน
อับซาลองตั้งใจให้ Cells ทั้ง 6 ชิ้น ถูกติดตั้งใน 6 มหานครสำคัญ ได้แก่ ปารีส ซูริก แฟรงก์เฟิร์ต นิวยอร์ก เทลอาวีฟ และโตเกียว โดยไม่ยึดติดกับพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ใดๆ เขาเรียกผลงานของตนเองว่า “ไวรัสในเมือง” ที่เข้ามาทำลายแนวคิดเดิมๆ เกี่ยวกับบ้าน ความเป็นเจ้าของ และอัตลักษณ์ที่ผูกติดกับพื้นที่ทางกายภาพ
Description Without Place เป็นนิทรรศการแรกในเอเชียที่จัดแสดง Cells ทั้ง 6 ชิ้นของอับซาลอง ทั้งยังได้สานต่อแนวทาง 3 ประการของบางกอก คุนส์ฮาเลอ คือ การศึกษาวิถีชีวิตของชุมชนเมืองผ่านการสำรวจวัตถุในพื้นที่ของย่านเยาวราช ซึ่งได้นำเครื่องเรือนมาประยุกต์ใช้สำหรับลงหลักปักฐานอาณาเขต
การสำรวจการทำซ้ำในกระบวนการศิลปะ ซึ่งปรากฏอยู่ในชุดผลงานศิลปะการเขียนตัวอักษรของ จ่าง แซ่ตั้ง และการสำรวจสตูดิโอของศิลปินในฐานะพื้นที่ของการหลบหนี การแสดงออกถึงตัวตน และการทดลองอย่างสุดโต่ง ซึ่งสามารถพบได้จากผลงานของสเปนเซอร์ สวีนีย์
ผลงานศิลปะของอับซาลอง ไม่ได้เป็นเพียงต้นแบบของพื้นที่พักอาศัย หากแต่เป็นข้อเสนอเชิงปรัชญาว่า “การมีชีวิตอยู่” หมายถึงอะไร
สำหรับอับซาลองแล้ว Cells ไม่ใช่การหลบหนีออกจากโลกภายนอก หากแต่เป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลง หรือสิ่งที่นักปรัชญาฝรั่งเศส มีแชล ฟูโก เรียกว่า “เทคโนโลยีแห่งตัวตน” (technology of the self) ซึ่งเป็นวิธีการเปลี่ยนแปลงชีวิตผ่านการปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่
Cells ไม่ใช่การวิพากษ์วิจารณ์สังคมในเชิงสั่งสอน แต่เป็นเครื่องมือสำหรับการประกอบสร้างตนเองขึ้นใหม่ ผ่านความเรียบง่ายและสันโดษ เป็นรูปแบบการเยียวยารักษาตนเอง และการต่อต้านต่อแรงกดดันของสังคมที่เรียกร้องให้ชีวิตต้องผลิต เปลี่ยนแปลง และครอบครองอยู่ตลอดเวลา
การอาศัยอยู่ในเซลล์จึงเป็นการแปรเปลี่ยน กำหนดวิถีชีวิต และทำให้การดำรงชีวิตอยู่กลายเป็นผลงานศิลปะ
แม้จะเป็นพื้นที่ปิดที่สร้างโดยศิลปินเอง Cells ยังสะท้อนว่าสถาปัตยกรรมสามารถหล่อหลอมตัวตนของเราได้ ทำให้การอยู่อาศัยกลายเป็นทั้งข้อจำกัดและอิสรภาพ พร้อมเชิญให้เรามองบ้านไม่ใช่เพียงฉากหลัง แต่เป็นเวทีที่ชีวิตถูกออกแบบอย่างมีเป้าหมาย
Description Without Place โดย อับซาลอง/ภัณฑารักษ์ สเตฟาโน ราโบลลี แพนเซรา จัดแสดงที่ บางกอก คุนส์ฮาเลอ จนถึงวันที่ 31 พ.ค.2569 ทุกวันพุธ-วันอาทิตย์ เวลา 14.00-20.00 น. เข้าชมได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
