“คนอีสานอยู่ที่ไหนก็สนุก เหมือนเป็นสายเลือดแห่งความบันเทิง ไปอยู่ที่ไหนก็มีความสุข!”
เก๋ นาดูน ยืนยันด้วยน้ำเสียงมั่นใจก่อนเสียงแว่วลำนำแคนเคล้าเนื้อหากลอนลำที่เหล่าศิลปินรุ่นเยาว์ขับขานสื่อสารนิทานพื้นบ้านเรื่อง “สังข์ศิลป์ชัย”
“ขอกล่าวถึงสุมณฑา ขอกล่าวถึงสุมณฑา เดินชมป่าด้วยความสุขใจ ไม่คิดว่าจะมีภัย เพราะนางยิ่งใหญ่กว่าใครในเมือง…”
ครูเก๋ เกศวลี ดาวันนา
เมื่อ 18 ปีที่แล้ว ในวันที่เก๋ เรียนอยู่ชั้น ม.4 โรงเรียนดงบังพิสัยนวการนุสรณ์ ต.ดงบัง อ.นาดูน จ.มหาสารคาม เธอได้ยินเสียงกลอนลำ ทำหนังประโมทัยร่วมกับเพื่อนๆ ในกิจกรรมสืบค้นประวัติศาสตร์ชุมชน วรรณกรรมพื้นบ้าน มรดกศิลปวัฒนธรรมอีสาน โดยมีครู โรงเรียน ชาวบ้าน ชุมชน ท้องถิ่น และวัด เป็นแหล่งเรียนรู้สำคัญ
จากกิจกรรมสนุกๆ ที่ได้ลงมือ นำไปสู่ความชอบความถนัด มีพ่อครูแม่ครู ปราชญ์ชาวบ้าน ช่วยหนุนนำ ผลักดัน ส่งเสริม รู้ตัวอีกทีเธอก็รักในหมอลำเข้าแล้ว
“ถ้าถามว่าอะไรคือเสน่ห์ของหมอลำ เก๋คิดว่าคือภาษาและสำเนียงที่เราฟังแล้วเรารู้สึกว่าเพราะจับจิตจับใจ มันมีเรื่องราวในนั้นโดยไม่จำเป็นต้องพูดตรงๆ แต่ว่าเราฟังแล้วเรามาตีความเหมือนปรัชญาชีวิตที่ใส่ทำนอง
หมอลำต้องอยู่คู่กับหมอแคน
ในวัยเด็ก เรามีโอกาสไปเล่น ไปแสดง แล้วคนดูประทับใจ ผู้ใหญ่ก็มาถามว่า อ้าว! เป็นเด็กตัวแค่นี้เองหรือ ทำไมถึงสนใจมาเล่นหนังประโมทัย เราก็มีความสุขกับการได้เล่น ได้ร้อง ก็เลยเป็นเด็กกิจกรรม ทำการแสดงตั้งแต่นั้นมา”
เด็กน้อยในวันวาน
เก๋ เกศวลี ดาวันนา สมาชิกแสดงหมอลำรุ่นบุกเบิกของคณะหนังประโมทัยเพชรอีสาน โรงเรียนดงบังพิสัยนวการนุสรณ์ วันนี้เก๋เป็นครูสอนภาษาไทยอยู่ที่โรงเรียนนาดูนประชาสรรพ์ ยังเป็นกำลังสำคัญถ่ายทอดกลอนลำให้รุ่นน้อง
การแสดงหนังประโมทัย 2553
“ตั้งแต่ยุคหนังประโมทัย หรือหนังตะลุงอีสาน พอมีการประยุกต์มาสู่หุ่นยุคกระติบข้าวก็ยิ่งดึงดูดความสนใจของเด็กๆ แล้วเรามองว่าการมาเล่นหุ่นกระติบ มาฝึกหมอลำ เล่นดนตรี ทำกิจกรรมตรงนี้เปลี่ยนแปลงชีวิตเปลี่ยนแปลงชุมชนได้ในหลายๆ มิติ ตราบใดที่มีเด็กๆ รุ่นใหม่สนใจ เราก็จะเป็นพี่เลี้ยงให้เขา โดยเฉพาะในเรื่องหมอลำกลอน พอมีเด็กๆ ที่อยากมาฝึกหัดฝึกร้องก็รู้สึกว่านี่คือเพชรเม็ดงาม อาจจะมีน้อย แต่คุณภาพล้น เพราะใจเขามาแล้ว”
ห้องเรียนม่วนซื่น
แม้ปัจจุบันจะมีเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาเป็นสื่อกระแสหลักมากขึ้น ประเพณี ศิลปวัฒนธรรมของคนอีสานเองก็เริ่มเปลี่ยน มหรสพหรือการแสดงเก่าๆ อาจจะจางหายไปบ้างตามกาลเวลา แต่คนดงบัง มหาสารคาม กับหมอลำยังเป็นของคู่กัน ไม่ว่าจะเป็นเด็กเล็ก เด็กโต ผู้ใหญ่ แค่ได้ยินเสียงหมอลำก็ม่วนนํากัน กิจกรรมสืบทอดส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นมานานนับสิบปี
ต่อยอดสู่หุ่นกระติบ
“เราโชคดีตรงที่ว่าเราอยู่ในพื้นที่ทอง ทองคือวัฒนธรรม โชคดีที่คนรุ่นพ่อแม่ปู่ย่าตายายเขารักในหมอลำ เพราะฉะนั้นพอมีกิจกรรมที่ส่งเสริมความสามารถของเด็กๆ ก็ค่อนข้างเข้มแข็งช่วยกัน”
วัดคือห้องเรียน
เรียนรู้จากฮูปแต้ม
จากเด็กน้อยสู่คุณครูเก๋ ติดตามห้องเรียนหมอลำกลอนของครูเก๋ เกศวลี ดาวันนา ในทุ่งแสงตะวัน EP.3 เก๋ นาดูน บนแพลตฟอร์มออนไลน์ วันเสาร์ที่ 14 กุมภาพันธ์ เวลาบ่ายโมงตรง คลิกชมได้ทุกที่ทุกเวลา กดติดตามทางเพจทุ่งแสงตะวัน และยูทูบช่อง PayaiTV ติดต่อฝ่ายได้ที่ 08-1809-6906 [email protected] หรือทาง Inbox Facebook
กนกวรรณ อำไพ
