เครย์ฟิช

คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]

กุ้งที่เป็นสีๆ ที่เลี้ยงกันในตู้แบบเลี้ยงปลา คือกุ้งอะไรคะ

น้อง

ตอบ น้อง

เข้าใจว่าหมายถึง เครย์ฟิช หรือ ครอว์ ฟิช หรือ ล็อบสเตอร์น้ำจืด (Crayfish, Crawfish, Freshwater lobsters, Crawdads, Mudbugs, Freshwater yabbies) เป็นกุ้งน้ำจืดจำพวกหนึ่ง มีรูปร่างโดยรวมลำตัวใหญ่ เปลือกหนา ก้ามใหญ่แลดูแข็งแรง มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาเหนือ ยุโรป โอเชียเนียและบริเวณใกล้เคียง เช่น อีเรียนจายา และเอเชียตะวันออก ปัจจุบันมีการอนุกรมวิธานเครย์ฟิช ไปแล้วกว่า 500 ชนิด ซึ่งกว่าครึ่งนั้นเป็นเครย์ฟิชที่มีถิ่นกำเนิด ในทวีปอเมริกาเหนือ แต่ก็ยังมีอีกหลายร้อยชนิดที่ยังไม่ได้รับ การอนุกรมวิธาน อีกทั้งหลายชนิดยังมีความหลากหลายทางสีสันมากอีกด้วย

สำหรับในประเทศ ไทยไม่มีกุ้งในลักษณะเครย์ฟิช กุ้งน้ำจืดที่มีขนาดใหญ่สุดที่พบในประเทศไทย คือ กุ้งก้ามกราม (Macro brachium rosenbergii) ซึ่งไม่จัดว่าเป็นเครย์ฟิช

ร่างกายเครย์ฟิชแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนหัว ส่วนกลาง หรือทอแร็ก คือส่วนที่มีขาใช้สำหรับเดิน ส่วนสุดท้ายคือส่วนท้องซึ่งเป็นส่วนที่มีเนื้อมากที่สุด โดยส่วนหัวกับส่วนกลางเชื่อมติดรวมกันเป็นชิ้นเดียว เรียกว่าเซฟาโลทอแร็ก (ข้อมูลบางแหล่งอาจระบุว่าเครย์ฟิชมีลำตัวเพียง 2 ส่วนก็ได้) ทั้งตัวจะถูกหุ้มด้วยเปลือก หรือคาราเพซ ทำหน้าที่ 2 อย่าง คือ ใช้ปกป้องลำตัว และเป็นที่ตั้งของอวัยวะหายใจ คือเหงือกที่มีลักษณะคล้ายขนนกอยู่ใกล้ปาก เป็นส่วนสำคัญในระบบหายใจ เป็นทางผ่านของน้ำเพื่อให้น้ำไหลผ่านช่องเหงือก

ในส่วนของขา แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ขาเดิน มีด้วยกันทั้งหมด 5 คู่ คู่แรกถูกพัฒนาจนกลายเป็นก้าม ใช้สำหรับหยิบจับอาหารและใช้ต่อสู้ และขาว่ายน้ำ ลักษณะเป็นแผ่นบางๆ มีไว้สำหรับโบกน้ำที่มีออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายเพื่อหายใจ รวมทั้งโบกพัดแพลงตอนเข้าหาตัวเพื่อกินเป็นอาหาร ในเครย์ฟิชตัวเมีย ขาว่ายน้ำยังใช้เป็นที่อุ้มไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิแล้วด้วย

เครย์ฟิชแบ่งออกได้เป็น 2 วงศ์ใหญ่ๆ คือ 1.วงศ์ Astacoidea เป็นวงศ์ใหญ่ มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาเหนือและยุโรป สามารถแบ่งเป็นวงศ์ย่อยได้อีก 2 วงศ์คือ Astacidae และ Cambaridae เครย์ฟิชชนิดที่เป็นที่รู้จักกันดีในวงศ์นี้คือ Procambarus clarkii โดยรวมแล้วเครย์ฟิชในวงศ์นี้มีรูปร่างใหญ่ ไม่มีกรี มีลักษณะเด่นคือ ก้ามมีหนาม ขนาดโตเต็มที่ประมาณ 20 เซนติเมตร และ 2.วงศ์ Parastacoidea มีถิ่นกำเนิดในภูมิภาคโอเชียเนีย และอีเรียนจายา เครย์ฟิชในวงศ์นี้ก้ามไม่มีหนาม ก้ามจะป่องออกต่างไปจากวงศ์ Astacoidea แต่มีที่หนีบสั้นและเล็กกว่า ขนาดเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 30-40 เซนติเมตร ชนิดของเครย์ฟิชในวงศ์นี้ที่เป็นที่รู้จัก คือ Cherax quadricarinatus สรุปอย่างง่ายคือ เครย์ฟิชแบ่งแยกได้เป็น 2 กลุ่มตามลักษณะของก้าม คือ กลุ่มก้ามหนาม กับกลุ่มก้ามโต

เครย์ฟิชมีความสัมพันธ์กับมนุษย์มาแต่อดีต โดยใช้เป็นอาหาร กระทั่งยุคปัจจุบันที่นำมาเลี้ยงในตู้ปลาเป็นสัตว์น้ำสวยงาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชนิด Procambarus clarkii ที่รูปร่างบึกบึน แข็งแกร่ง มีการพัฒนาสายพันธุ์จนมีสีสันที่หลากหลาย จากเดิมที่สีตามธรรมชาติ คือสีแดง กลายเป็นสีฟ้า สีน้ำเงิน สีขาว สีส้ม และสีแดงเข้ม เป็นต้น ซึ่งสำหรับในประเทศไทย เครย์ฟิชชนิดนี้เลี้ยงกันมานานแล้วไม่ต่ำกว่า 20 ปี ในชื่อของกุ้งแดง หรือกุ้งญี่ปุ่น โดยในตัวที่มีสีสันหลากหลายออกไปตามที่ได้กล่าวมา ก็เรียกชื่อต่างๆ กันไปตามสี เช่น ไบรต์ออเรนจ์, อิเล็กทริกบลู, กุ้งฟ้า หรือสโนว์ไวต์

ต่อมามีการนำกุ้ง Procambarus Clarkii แพตเทิร์นสีแบบ Ghost มาบรีดกับแพตเทิร์นสีแบบสีส้ม จนเกิดเป็น โกสต์ส้ม หรือ Orange Ghost โดยนักพัฒนาสายพันธุ์กุ้งชาวไทย ซึ่งนักเพาะกุ้งต่างประเทศให้ความสนใจกันมาก และในปัจจุบันกุ้ง Procam barus Clarkii แพตเทิร์นสีต่างๆ เพิ่มมามากขึ้นเรื่อยๆ มีชื่อการค้าที่แตกต่างกันไป เช่น วัว, ด่าง, ตันโจ

สำหรับในวงศ์ Parastacoidea สายพันธุ์ที่นิยมเลี้ยงกัน ได้แก่ Cherax quadricarinatus และ C. tenuimanus เพราะมีสีสันที่หลากหลายในตัวเดียวกัน ทั้งสีฟ้า สีน้ำตาลอมเขียว สีน้ำตาลเข้ม นิยมเรียกว่า กุ้งเรนโบว์ และชนิด C. sp. zebra ซึ่งเป็นชนิดที่ยังไม่ได้รับการตั้งชื่อสายพันธุ์ มีสีสันลำตัวที่สวยงาม มีสีดำเป็นเงาสลับกับลายปล้องสีขาวอมส้ม ก้ามสีขาว บางตัวอาจมีก้ามสีน้ำเงินหรือสีม่วงสวยงาม เรียกว่า กุ้งม้าลาย หรือกุ้งซีบร้า