ถ้าเป็นลูกชาวนาก็ต้องรู้จัก ‘ข้าวดีด’ ชาวนาเรียกกันข้าววัชพืช ที่เกิดจากการผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างข้าวป่าและพันธุ์ข้าวที่ปลูก ข้าวดีดจึงเป็นลูกผสมที่ชาวนาไม่ต้องการ เพราะทำให้ขายข้าวไม่ได้ราคา
ที่ จ.กาฬสินธุ์ บ้านป่าแดง ต.ดอนสมบูรณ์ อ.ยางตลาด พบชาวนาตัวอย่าง แก้ปัญหาราคาข้าวเปลือกตกต่ำด้วยการคัดพันธุ์ข้าวดีด หรือข้าวปลอมปน เพื่อให้สามารถนำไปขายได้กำไร แลกกับการลงแรงลุยแปลงนา 22 ไร่ เพื่อคัด “ข้าวดีด” ด้วยมือ ก่อนที่รวงข้าวจะได้อายุเก็บเกี่ยว
ผู้สื่อข่าวได้ลงพื้นที่ติดตามบรรยากาศการทำสวนทำนาของเกษตรกร จ.กาฬสินธุ์ เมื่อช่วงกลางเดือน เม.ย. ที่ผ่านมา ในเขตพื้นที่ใช้น้ำชลประทาน โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำปาว หรือเขื่อนลำปาว พบว่าในกลุ่มผู้ปลูกข้าวนาปรัง โซนต้นน้ำซึ่งเพาะปลูกก่อนได้เริ่มลงมือเก็บเกี่ยวผลผลิตกันแล้ว ส่วนมากใช้รถเกี่ยวข้าวแทนการใช้แรงงานคน
ขณะที่โซนกลางน้ำ และปลายน้ำ ซึ่งเพาะปลูกทีหลัง ต้นข้าวกำลังถอดรวงและเข้าสู่ระยะพลับพลึง ซึ่งเป็นระยะที่เหมาะกับการเก็บเกี่ยวมากที่สุด
จากการสอบถามชาวนาที่เก็บเกี่ยวข้าวเปลือกนาปรังไปขายแล้ว พบว่าราคาซื้อขายข้าวยังตรึงอยู่ที่ตันละประมาณ 7,000 บาท หรือกิโลกรัมละ 7 บาทเท่านั้น ลดลงจากช่วงสัปดาห์ก่อนหน้า 0.50 บาท ขณะที่ราคาจ้างรถเกี่ยวข้าวอยู่ที่ไร่ละ 700 บาท เพิ่มจากฤดูกาลเก็บเกี่ยวที่ผ่านมา 100 บาท เนื่องจากภาวะน้ำมันขึ้นราคา
ในส่วนชาวนาที่ยังไม่ได้เก็บเกี่ยวข้าวนาปรัง พบว่าที่ผืนนาของนายสนิท ภูชมแสง อายุ 62 ปี บ้านป่าแดง ต.ดอนสมบูรณ์ อ.ยางตลาด นายสนิทและภรรยาได้ช่วยกันคัดพันธุ์ข้าวในแปลงนาที่กำลังจะได้อายุเก็บเกี่ยว เพื่อตัดข้าวดีด หรือต้นข้าวและรวงข้าวกลายพันธุ์ ท่ามกลางสภาพอากาศและแสงแดดร้อนจัด เพื่อไม่ให้เกิดการปลอมปนที่จะทำให้เมล็ดข้าวเปลือกด้อยคุณภาพ และถูกแหล่งรับซื้อกดราคาจากสาเหตุข้าวปลอมปนและสิ่งเจือปน
นายสนิท ภูชมแสง กล่าวว่า ตนกับภรรยาทำนาปีและนาปรัง พื้นที่ประมาณ 22 ไร่ ซึ่งเป็นการทำนาหว่าน เพื่อความสะดวก และประหยัดค่าใช้จ่ายได้มากกว่าการทำนาดำที่ต้องสิ้นเปลืองค่าแรงจ้างรถไถหลายรอบ รวมทั้งค่าแรงคนงานถอนต้นกล้า และค่าแรงงานปักดำด้วย
นายสนิทยังเผยด้วยว่า การทำนาปรังในฤดูแล้งนี้ใช้ ข้าวเหนียวพันธุ์ กข.22 เพราะเหมาะกับสภาพอากาศและสภาพดินในแปลงนา แต่ฤดูกาลเพาะปลูกปีนี้กลับมีข้าวดีด หรือข้าวปลอมปนขึ้นแซมจำนวนมาก มากกว่า 15% ของพื้นที่นา จนแทบจะเรียกว่ากลายพันธุ์เป็นข้าวเหนียว กข.32 ไปแล้ว
ดังนั้น เพื่อเป็นการตัดพันธุ์ข้าวดีดหรือคัดพันธุ์ข้าวปลอมปนออกก่อนที่รวงข้าวจะแก่หรือได้อายุเก็บเกี่ยวจึงช่วยกันคัดพันธุ์ข้าวปลอมปนด้วยมือ โดยการถอนและใช้เคียวตัดต้นข้าว หรือรวงข้าวดีดทิ้ง จะทำให้คงเหลือแต่รวงข้าวเหนียวพันธุ์ กข.22 เมื่อนำไปขายจะขายข้าวเปลือกได้ราคาดีกว่าชาวนาทั่วไป
ขณะที่ชาวนาส่วนใหญ่เมื่อหลังเพาะปลูกแล้วจะให้น้ำ ให้ปุ๋ยเคมีบำรุง และปล่อยธรรมชาติ ไม่มีการคัดพันธุ์ข้าวดีดจนถึงฤดูอายุเก็บเกี่ยว และส่วนมากนิยมใช้รถเกี่ยวข้าวเพื่อความสะดวก จึงเกิดการปลอมปนระหว่างเมล็ดพันธุ์ข้าวต่างชนิดกันและถูกแหล่งรับซื้อกดราคา
อย่างไรก็ตาม การตัดข้าวดีดหรือคัดพันธุ์ข้าวปลอมปนของนายสนิทและภรรยา พบว่าทำต่อเนื่องมา 2 ปีแล้ว ทั้งนาปีและนาปรัง ทำให้ขายข้าวได้ราคาดี มีกำไร เช่น ราคากลางกิโลกรัมละ 7 บาท ก็จะได้เต็มราคา 7 บาท ขณะที่ชาวนารายอื่นที่ไม่ได้คัดพันธุ์และมีการปลอมปนของเมล็ดข้าวจะขายได้ในราคาประมาณกิโลกรัมละ6 บาทเท่านั้น
ดังนั้น การตัดข้าวดีด หรือคัดพันธุ์ข้าวปลอมปนของนายสนิทและภรรยา เพื่อนบ้านจึงพากันยกให้เป็นชาวนาตัวอย่าง และเป็นทางเลือกหนึ่งในการผ่าทางตันปัญหาข้าวเปลือกราคาตกต่ำ ทำให้สามารถกำหนดราคาขายข้าวให้ตนเองได้และมีกำไรเพิ่มขึ้น ด้วยการคัดพันธุ์ปลอมปนออกให้หมด เหลือแต่พันธุ์ กข.22 ก่อนจ้างรถเก็บเกี่ยว
ยุทธนา เกียรติดำเนินงาม
จ.กาฬสินธุ์
