เมื่อไม่นานนี้ มูลนิธิแม่น้ำและสิทธิ (Rivers and Rights) และเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย และสาละวิน กลุ่มชาวบ้านสบเมย รวมทั้งเครือข่ายภาคประชาชน ร่วมกันจัดงาน “วันสากลเพื่อการปกป้องแม่น้ำ” (International Day of Action for Rivers) โดยเด็กและเยาวชน ชาวบ้าน พร้อมทั้งกลุ่มคนที่รักแม่น้ำสาละวินกว่า 200 คน ร่วมกันเดินรณรงค์ปกป้องแม่น้ำบริเวณชายหาดริมแม่น้ำสาละวิน หมู่บ้านสบเมย อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน
เด็กนักเรียนร่วมกันถือป้ายเพื่อรณรงค์ให้ดูแลแม่น้ำด้วยข้อความต่างๆ เช่น “ไม่เอาเขื่อนตลอดชีวิต” “ปกป้องแม่น้ำจากสารพิษ” และ “ไม่เอาเหมืองสาละวินลุ่มน้ำแห่งสันติภาพ” ขณะที่ผู้อาวุโสชาวกะเหรี่ยงทำพิธีกรรมตามความเชื่อดั้งเดิมของคนกะเหรี่ยง จุดเทียนอธิษฐานเพื่อปกป้องแม่น้ำ จากนั้นปล่อยแพไม้ไผ่ซึ่งมีป้ายรณรงค์เกี่ยวกับสิทธิชุมชน
กลุ่มเยาวชนและชาวบ้านออกแถลงการณ์ว่า ในนามเด็กและเยาวชนซึ่งเป็นคนรุ่นใหม่ที่ต้องเผชิญกับผล กระทบจากโครงการพัฒนาของรัฐและกลุ่มทุน ไม่ว่าจะเป็นการสร้างเขื่อน การทำเหมืองแร่ รวมถึงโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ตลอดจนปัญหาสารพิษที่ปนเปื้อนในแม่น้ำ เช่น แม่น้ำสาละวิน ปัจจุบันตรวจพบสารพิษ เช่น สารหนู แคดเมียม และโลหะหนักในแหล่งน้ำ ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชนอย่างชัดเจน ทั้งปลาที่มีอาการป่วย การทำประมงที่ได้รับผลกระทบ พืชผักริมตลิ่งที่เสี่ยงต่อการปนเปื้อน รวมถึงความกังวลด้านสุขภาพของประชาชน แม้จะมีการตรวจสอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่ผลการตรวจจำนวนมากไม่ได้สื่อสารกลับมายังชุมชนอย่างชัดเจน ทำให้ประชาชนขาดข้อมูลในการตัดสินใจ อีกทั้งสถานการณ์ดังกล่าวยังส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในพื้นที่และหลายชุมชนยังไม่สามารถเข้าถึงสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน เช่น น้ำประปาสะอาด
ทศพล บุญพัฒน์
