ทุ่งแสงตะวัน ซีรีส์ท่าฉลอม-มหาชัย พาย้อนรอยไปยังบ้านเรือประมงจำลองบางหญ้าแพรก พื้นที่เรียนรู้เรื่องเรือประมงสมัยโบราณที่เป็นเสมือนพิพิธภัณฑ์มีชีวิตแห่งวิถีคนเมืองท่า โดยมี ลุงหนุ่ย ชัชวาล ชาวสมุทร ช่างฝีมือสร้างเรือจำลอง ผู้ทุ่มเทชีวิตเพื่อรักษาอัตลักษณ์ชุมชนเอาไว้ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงที่ไม่อาจหยุดยั้ง
วิถีประมงท่าฉลอมปัจจุบัน
ที่นี่เต็มไปด้วยเรือจำลองหลากหลายแบบ ตั้งแต่เรือสัญจรทั่วไปในคลองจนถึงเรือลากจูงที่ใช้ออกหาปลาในทะเล หนึ่งในนั้นคือ “เรือฉลอม” เรือประมงขนาดใหญ่ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ ท่าฉลอม ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเรือหลักของชาวประมงย่านนี้ แต่ทุกวันนี้หาดูได้จากงานฝีมือของลุงหนุ่ยเท่านั้น
ลุงหนุ่ย ชัชวาล
“แรกเริ่มเลยก็เป็นวิถีชีวิตชาวบ้าน เรือธรรมดาใช้สัญจรทั่วไป ทำประมงในคลองหรือชายฝั่ง ตอนหลังพัฒนาขึ้น ชุมชนใหญ่ขึ้น ต้องไปหากินในทะเลก็มีเรือโป๊ะหรือเรือฉลอม ทุกวันนี้เรือพวกนี้ไม่มีแล้ว ถ้าเราไม่เริ่มทำอะไรพวกนี้ไว้บ้างมันก็จะสูญหายไป เป็นสิ่งที่น่าเสียดายอย่างยิ่ง” ลุงหนุ่ย ชัชวาล ชาวสมุทร ช่างฝีมือสร้างเรือจำลอง เล่าให้ พี่นก นิรมล เมธีสุวกุล ฟัง
ลุงหนุ่ย พี่นก สนทนากัน
นอกจากเรื่องเรือ ชุมชนริมแม่น้ำท่าจีนยังผูกพันอย่างลึกซึ้งกับ “ต้นจาก” พืชท้องถิ่นที่ครั้งหนึ่งเคยมีมากมายตามริมฝั่งแม่น้ำ คนโบราณใช้ประโยชน์ได้ทุกส่วน ใบจากมุงหลังคาและทำฝาบ้าน ยอดอ่อนนำมาทำขนม ส่วนลูกจากในวัยอ่อนแปรรูปเป็นแกงหรือผักเหนาะจิ้มน้ำพริก พอลูกจากอายุราว 8-9 เดือน ก็กลายเป็นของหวาน เรียกได้ว่าทุกส่วนล้วนมีคุณค่า
เรือจำลอง นำทางย้อนเรื่องเก่า
ทีมงานพาเด็กๆ ธันวา หมีพูห์ และ รุ่ง มาที่บ้านของ ป้าตุ้ม ประทุม ชาวสมุทร ภรรยาลุงหนุ่ย เพื่อเรียนรู้วิธีทำ “แกงโหม่งจาก” อาหารพื้นบ้านโบราณที่หารับประทานได้ยากยิ่งในปัจจุบัน เริ่มตั้งแต่หั่นโหม่งจากส่วนที่อ่อน แช่น้ำเกลือไล่รสฝาดและยาง ก่อนนำไปต้มและคั่วกะทิคั่วพริกแกงพร้อมไก่ ส่งกลิ่นหอมคลุ้งไปทั่วบ้าน
ป้าตุ้ม เชฟแกงโหม่งจาก
“โหม่งจากหากินไม่ยากนะ พอป้าอยากกินก็ลงไปตัดโหม่งจากข้างบ้านเอามาแกง สะดวกง่าย แต่น่าเสียดายที่หลายคนไม่รู้จักแล้ว” ป้าตุ้มกล่าว
โหม่งจากอ่อนใช้ทำแกง
เมื่อแกงสุกพร้อมเสิร์ฟ เด็กๆ ที่เล่นน้ำจนหิวโหยก็รีบตักชิม ธันวาบอกด้วยความประหลาดใจว่า “อร่อยมากเลยครับ นุ่มอร่อย” ก่อนจะตักซ้ำอีกรอบ นี่คงเป็นบทพิสูจน์ดีที่สุดว่า แม้จะเป็นอาหารโบราณแต่รสชาติกลับไม่โบราณเลยแม้แต่น้อย
แกงโหม่งจาก
ลุงหนุ่ยเชื่อว่าการที่เด็กรุ่นใหม่จะรู้คุณค่าภูมิปัญญาท้องถิ่นได้นั้นต้องเริ่มจากการที่พวกเขาได้อยู่ใกล้ชิด สังเกต เห็นประโยชน์ด้วยตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องป่าจากที่ทำของใช้ได้ ทำของกินได้ หรือเรือประมงที่เล่าเรื่องราวชุมชนได้ทั้งลำ เพราะเมื่อวันใดที่ผู้คนรุ่นนี้จากไป ทั้งเรือฉลอม แกงโหม่งจาก และป่าจากริมแม่น้ำท่าจีน อาจคงเหลือเพียงในตำนานเท่านั้น
แก๊งเด็กๆ ชิมแกงโหม่งจาก
ทั้งหมดนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของเรื่องราวที่ได้พบ ติดตามเรื่องราวเต็มๆ ในรายการทุ่งแสงตะวัน ทางเพจทุ่งแสงตะวัน และ YouTube : Payai TV
รัตนาภรณ์ ละมูลเจริญ
