เมื่อภาพถ่ายทำหน้าที่มากกว่าการหยุดเวลา แต่คือการบันทึกประวัติศาสตร์วิถีชีวิตอันยิ่งใหญ่ของ “ชาวกะเหรี่ยงโผล่ง”
อุ๊ยผัดยิ้มแปล้รอเปลี่ยนกรอบรูปให้
เวลาหมุนเวียนผ่านไปสิบปี รายการ ทุ่งแสงตะวัน ชวน สมิทธิ ธนานิธิโชติ เดินทางกลับมาเยือนบ้านหล่ายแก้ว อำเภอดอยเต่า จังหวัดเชียงใหม่อีกครั้ง เพื่อเยี่ยมเยียนกลุ่มภาพถ่ายแห่งความทรงจำที่เขาและเพื่อนๆ ช่างภาพเคยร่วมกันบันทึกไว้ในอดีต
ทุ่งแสงตะวันเยี่ยมบ้านเยี่ยมรูป
การกลับมาครั้งนี้มี “จุ๊บจิ๊บ” ทิพรดา ปู่เป็ด เด็กน้อยแสนซนในวันวานที่เคยวิ่งเล่นเคียงข้างพี่ๆ ในวันบันทึกภาพ วันนี้เธอเติบโตเป็นสาวมัธยมปลาย คอยทำหน้าที่เป็นมัคคุเทศก์พาเดินสำรวจกลุ่มภาพถ่ายที่จัดแสดงอยู่ ณ ศูนย์การเรียนรู้วัฒนธรรมผ้าทอกะเหรี่ยงโผล่งบ้านหล่ายแก้ว ไม่เพียงเท่านั้น จุ๊บจิ๊บยังพาตระเวนเจาะลึกไปตามบ้านเรือนของคุณย่าคุณตาคุณยายเพื่อตรวจเยี่ยมภาพถ่ายที่เคยติดตั้งไว้
ภาพเก่าสมัยคุณยายยังสาว
สวยงามตามแบบชาวโผล่ง
จากการสำรวจน่ายินดีว่าแผ่นฟิล์มและสีสันของภาพถ่ายส่วนใหญ่ยังคงแจ่มชัด ไม่ซีดจางไปตามกาลเวลา มีเพียงกรอบภาพที่เผชิญอิทธิพลของลมฟ้าอากาศและความชื้นจนชำรุดเสียหาย และถึงเวลาที่ต้องซ่อมแซม การได้เข้ามาดูแลภาพถ่ายเหล่านี้อีกครั้งไม่เพียงแต่รักษาตัวภาพไว้ แต่ยังชโลมใจให้คุณตาคุณยายหลายท่านยิ้มแปล้ ด้วยความยินดีที่รู้ว่าเรื่องราวของพวกเขายังไม่ถูกลืม
อุ๊ยบุญ อุ๊ยเงา ตัวไปสวรรค์ ภาพยังคงอยู่
กรอบรูปแตก ซ่อมให้อุ๊ยจ่อด่วน
เมื่อมองลึกลงไปในภาพถ่ายบุคคลของชาวกะเหรี่ยงโผล่ง เราจะพบกับความน่าทึ่งของเครื่องแต่งกายประจำกายที่ทุกคนตั้งใจสวมใส่มาเป็นนายแบบนางแบบด้วยความกระตือรือร้นในวันนั้น อัตลักษณ์ “โผล่งหล่ายแก้ว” เป็นมรดกหนึ่งเดียวที่ไม่เหมือนใคร
เสื้อและผ้าซิ่นถักทอด้วยความประณีต กำไล ต่างหู และเครื่องประดับ เหมาะเจาะลงตัว ย่ามสะพายบ่งบอกถึงวิถีชีวิตประจำวัน ความงดงามนี้มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่โดดเด่นและแตกต่าง แม้จะเปรียบเทียบกับหมู่บ้านกะเหรี่ยงอื่นๆ ในอำเภอดอยเต่าด้วยกันเองก็ตาม
กำไลแขนไม่เหมือนใคร
ในอนาคต ไม่ว่าบุคคลในภาพจะยังคงอยู่หรือล่วงลับไปตามกาลเวลา แต่ภาพถ่ายเหล่านี้จะเป็นหลักฐานที่ทำให้ลูกหลาน และคนรุ่นหลังรับรู้ว่ารากเหง้าของชาวโผล่งบ้านหล่ายแก้วงดงามเพียงใด
ภาพถ่ายยายปุ๊ด ฮ่องกือ
ภาพถ่ายเหล่านี้ทำหน้าที่อย่างที่ควรจะเป็นแล้วในการเป็นจดหมายเหตุทางวัฒนธรรม แต่ภาพถ่ายก็ไม่ควรเป็นสิ่งเดียวที่อัตลักษณ์นี้จะหลงเหลืออยู่ การกลับมาเยือนในรอบ 10 ปีครั้งนี้ จึงเป็นเหมือนการกระตุ้นให้คนรุ่นใหม่ ลุกขึ้นมาสวมใส่ เรียนรู้ถักทอ และอนุรักษ์เครื่องแต่งกายแห่งชาติพันธุ์ของตนเอง ไม่ปล่อยให้ความภาคภูมิใจนี้อยู่แค่ในกรอบรูปที่รอวันผุพัง ทำให้กลับมาโลดแล่นมีชีวิตชีวา และส่งต่ออัตลักษณ์ที่งดงามนี้ให้อยู่คู่กับวิถีชีวิตของชาวกะเหรี่ยงโผล่งบ้านหล่ายแก้วต่อไปนานเท่านาน
ภาพประวัติศาสตร์ย่ายายกายสิทธิ์
ติดตามภารกิจสำรวจตรวจเยี่ยมภาพถ่ายย่ายายชาวโผล่งของสมิทธิและน้องจุ๊บจิ๊บในทุ่งแสงตะวัน ซีรีส์กะเหรี่ยงโผล่งดอยเต่า ทางแพลตฟอร์มออนไลน์ได้ทุกที่ทุกเวลา กดติดตามไว้ที่เพจเฟซบุ๊ก ทุ่งแสงตะวัน และ YouTube Payai TV พบกับเรื่องราวดีๆ จากชุมชนทั่วไทย
วสวัณณ์ รองเดช
