“กล้วยไม้ดิน” เป็นหนึ่งในกลุ่มกล้วยไม้ที่กำลังได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งในหมู่นักสะสมและตลาดเชิงพาณิชย์ ด้วยเสน่ห์ของรูปทรงดอก สีสันที่มีเอกลักษณ์ และความทนทานที่สามารถเลี้ยงได้ในสภาพแวดล้อมหลากหลาย
คุณกล้า-ชนินทรี สองเมือง เกษตรกรจังหวัดเชียงใหม่ ผู้พัฒนากล้วยไม้ดินอย่างจริงจัง โดยเริ่มต้นจากความหลงใหลในกล้วยไม้มาตั้งแต่สมัยเรียนมหาวิทยาลัย ก่อนจะต่อยอดความสนใจนั้นสู่การทำธุรกิจส่วนตัวหลังเรียนจบ โดยใช้เวลาในการศึกษาและสะสมกล้วยไม้หลากหลายชนิด จนค้นพบแนวทางที่ตนเองถนัดและรักอย่างแท้จริง นั่นคือ “กล้วยไม้ดิน” ซึ่งเป็นกลุ่มไม้ที่มีศักยภาพทั้งในด้านการพัฒนาสายพันธุ์และการทำตลาดในระยะยาว
หัวใจสำคัญของการทำสวนกล้วยไม้ดินของคุณกล้า คือ การผสมพันธุ์ภายในฟาร์ม โดยคัดเลือกพ่อแม่พันธุ์ที่มีลักษณะเด่น มาผสมกันตามจินตนาการและเป้าหมายที่วางไว้ ผ่านการทดลองต่อเนื่องหลายรุ่น จนได้ลูกไม้ใหม่ที่ตอบโจทย์ทั้งด้านความสวยงามและการเลี้ยงดู ลูกไม้ที่ได้มีจุดเด่นคือ ออกดอกดี สีดอกสวย กลีบดอกได้รูป ฟอร์มต้นสมดุล สามารถเลี้ยงได้ทั่วไป และมีการทิ้งใบน้อยลง ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่ตลาดให้ความสำคัญอย่างมาก
“ถือว่าประสบผลสำเร็จที่พัฒนาออกมาแล้วได้ลูกไม้ที่ตรงตามความต้องการที่ใจคิดไว้ แต่ส่วนหนึ่งที่หายไปคือลายที่ปากดอก ตอนแรกๆ ลายดีอยู่ พอมารุ่นนี้มีแค่บางต้นที่มีลาย และลายไม่จัดเท่าต้นเก่าๆ ของรุ่นก่อน” คุณกล้ากล่าว
เขาเล่าต่อว่า เป้าหมายในอนาคตมีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาดอกให้มีขนาดใหญ่ขึ้น ปากดอกมีลวดลายเด่นชัดมากขึ้น และยังคงเป็นไม้ที่เลี้ยงง่าย เหมาะกับการทำตลาด แม้จะเป็นกล้วยไม้ที่ออกดอกเพียงปีละ 1 ครั้ง ในช่วงเดือนธันวาคมถึงมกราคมก็ตาม
เมื่อสายพันธุ์กล้วยไม้ดินที่พัฒนามีความนิ่งและได้ลักษณะตามต้องการแล้ว คุณกล้าเล่าว่า ขั้นตอนต่อไปคือการขยายพันธุ์ด้วยระบบเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ เพื่อเพิ่มจำนวนต้นให้เพียงพอต่อความต้องการของตลาด โดยเริ่มจากการนำต้นไม้จากห้องแล็บเพื่อนำออกจากขวด โดยก่อนนำออกจากขวดจะวางผึ่งแดดรำไรประมาณ 1 สัปดาห์ เพื่อให้ต้นไม้ปรับตัว
คุณกล้าเล่าว่า การนำลูกไม้ใหม่ออกจากขวดเพาะเลี้ยง ต้องล้างรากและนำวุ้นอาหารออกให้หมด จากนั้นแช่ในน้ำยาป้องกันเชื้อราประมาณ 4-5 นาที ก่อนนำลูกไม้ลงปลูกในถาดหลุม โดยใช้วัสดุปลูกเป็นมะพร้าวสับขนาดเล็ก กลบปิดบริเวณรากให้มิดชิด
ในระยะดูแลจะรดน้ำวันละ 1 ครั้ง พร้อมใส่ปุ๋ยและพ่นสารป้องกันโรคและแมลงศัตรูพืชทุก 7 วัน หรืออาจเว้นเป็นอาทิตย์เว้นอาทิตย์ ทั้งนี้ ใช้ระยะเวลาการดูแลประมาณ 8 เดือน ถึง 1 ปี จึงสามารถย้ายลูกไม้ลงปลูกในกระถางขนาด 4 นิ้ว และดูแลต่อไปอีกประมาณ 1 ปี ลูกไม้ใหม่จึงจะเริ่มออกดอกและพร้อมจำหน่าย
ด้านโรคและแมลงศัตรูพืช ปัญหาที่พบในกล้วยไม้ดินส่วนใหญ่มักเป็นโรคเน่า และแมลงจำพวกเพลี้ยไฟ ป้องกันได้ด้วยการหมั่นสำรวจแปลงและฉีดพ่นสารป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่มีจำหน่ายทั่วไปอย่างสม่ำเสมอ
สำหรับการทำตลาด คุณกล้ามองว่ากล้วยไม้ยังเป็นพืชเศรษฐกิจที่สามารถขายได้อย่างต่อเนื่อง แม้ในช่วงเศรษฐกิจชะลอตัว เนื่องจากกลุ่มผู้ซื้อมีความชื่นชอบเฉพาะตัวและมักซื้อซ้ำ โดยเฉพาะเมื่อเป็นกล้วยไม้สายพันธุ์แท้ ซึ่งเป็นจุดยืนหลักของสวน ลูกค้าในแต่ละประเทศจะมีรสนิยมแตกต่างกัน บางตลาดชอบกล้วยไม้ที่ออกดอกฟู ดอกเด่นสะดุดตา การพัฒนาสายพันธุ์จึงต้องสอดคล้องกับความต้องการเหล่านี้
“การทำกล้วยไม้ บางครั้งผมไม่ได้มองตัวเองเป็นนักธุรกิจเต็มตัวตั้งแต่ต้น แต่เริ่มจากการทำในสิ่งที่รัก เมื่อพัฒนาไม้ได้ตามความพอใจแล้วจึงค่อยออกไปหาตลาด และกลุ่มลูกค้าที่ชื่นชอบในแนวเดียวกัน ซึ่งเป็นแนวคิดที่ช่วยให้การทำสวนกล้วยไม้ มีความสุขควบคู่ไปกับรายได้” คุณกล้ากล่าว
ในเชิงการทำตลาด คุณกล้าเสริมอีกว่า กล้วยไม้ต้องแยกชัดเจนระหว่างตลาดไม้ขวดและตลาดไม้ต้น ไม้ขวดจะเป็นกลุ่มนักเพาะเลี้ยงที่นำไปขยายพันธุ์ต่อ ส่วนใหญ่ต้องการไม้สายพันธุ์แท้ ขณะที่ตลาดไม้ต้นมีความหลากหลายมากกว่า ต้องยึดความต้องการของตลาดเป็นหลัก และนำมาปรับใช้กับแนวทางการพัฒนาสายพันธุ์ โดยตั้งเป้าให้แต่ละรุ่นมีจุดเด่นที่แตกต่างและจดจำได้
ด้านราคาขายกล้วยไม้ดินคุณกล้าเลือกตั้งราคาที่ผู้บริโภคเข้าถึงได้ ขนาดกระถาง 4 นิ้ว อายุประมาณ 2 ปี ราคาอยู่ที่ราว 200 บาท ส่วนไม้ที่ติดดอกและมีความสมบูรณ์ ราคาจะอยู่ที่ประมาณ 400-500 บาทต่อต้น ซึ่งเป็นระดับราคาที่ตลาดยังยอมรับได้ และช่วยให้ไม้ใหม่สามารถขายออกได้อย่างต่อเนื่อง
สำหรับตลาดต่างประเทศ สิ่งที่ลูกค้าให้ความสำคัญคือการตรวจสอบสายพันธุ์แท้ และความต่อเนื่องในการพัฒนาสายพันธุ์ใหม่ๆ หากสามารถรักษามาตรฐานนี้ได้ ก็จะช่วยให้สวนกล้วยไม้มีรายได้หมุนเวียนตลอดทั้งปี และทำให้กล้วยไม้ดินยังคงเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีอนาคตในตลาด
การยึดคุณภาพสายพันธุ์แท้ เลี้ยงง่าย ราคาจับต้องได้ และไม่หยุดพัฒนาลูกไม้ใหม่ สิ่งเหล่านี้คือหัวใจสำคัญ กล้วยไม้ก็จะสามารถขายได้ท่ามกลางความผันผวนของเศรษฐกิจ กล้วยไม้ดินจึงไม่ใช่เพียงความสวยงามของดอกไม้ แต่มันมีระยะเวลาของต้นทุน และความอดทนของผู้พัฒนาสายพันธุ์ด้วยใจรักอยู่ด้วยเต็ม 100%
ผู้สนใจต้องการข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ คุณกล้า-ชนินทรี สองเมือง หมายเลขโทรศัพท์ 08-5336-9238
เทคโนโลยีชาวบ้าน
https://www.khaosod.co.th/technologychaoban/
