คนกะเหรี่ยงได้ชื่อว่าเป็นนักถักทอที่ มีฝีมือ ขึ้นชื่อในเรื่องงานทำมือที่ละเอียดถี่ยิบ และเป็นระเบียบเรียบร้อย ผ้าทอที่สร้างสรรค์ขึ้นจากปุยฝ้ายต้นทางจนมาถึงปลายทาง ทั้งเสื้อผ้า ซิ่น โสร่ง ย่าม ผ้าห่ม จึงเป็นชิ้นงานที่แสนพิเศษและมีคุณค่ามาก
ผ้าทอผูกพันคนไว้กับธรรมชาติและ วิถีชีวิต มีสีสันที่ซ่อนความงามและ ความหมายของการใช้ชีวิตในแบบฉบับคนโผล่งบ้านหล่ายแก้ว ดอยเต่า ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มีรูปแบบ สีสัน ที่ยังไปต่อได้ในโลกปัจจุบัน โดยมีคุณค่าดั้งเดิมแฝงอยู่อย่างแน่นเหนียว
ตุ้ย จันทร์คำ ปู่เป็ด
ตุ้ย จันทร์คำ ปู่เป็ด กล่าวว่า “ลวดลายในชุดเชวาของคนกะเหรี่ยงโผล่งที่ดอยเต่า พบได้ที่ อ.ดอยเต่า กับ อ.ฮอด เท่านั้น นะครับ ถ้าเป็นพื้นที่อื่นลวดลายตรงนี้ก็จะต่างไป สำหรับของที่นี่ลายปีกไก่อยู่ส่วนบน ถัดลงมาเป็นลายรังผึ้ง ซึ่งเป็นลวดลายที่ละเอียดสวยงามทั้งด้านนอกด้านใน”
ชุดเชวาลายละเอียดประณีต
สมัยก่อนในยุคที่สีย้อมฝ้ายยังไม่เข้ามา ฝ้ายที่ถักทอจะมีเพียงฝ้ายเป็นสีตุ่นกับสีขาวเพียงสองสี ทำให้ภาพจำของชุดเชวาชินตาไปกับเดรสผ้าสีขาวๆ แต่งลายทางเพียงเล็กน้อย
คนกะเหรี่ยงใช้ชุดเชวาบ่งบอกให้รู้ตัวตน หากเป็นสาวน้อยใส่ชุดเชวาขาวมีลวดลายเล็กน้อย หากเป็นสาวโสดจะเป็นเชวาที่มีลวดลายอีกแบบ ดูปุ๊บแยกแยะได้ว่าเป็นสาวโสดหรือสาวน้อยดอยเต่า
สีแดงและเหลือง สีหลักในลายกายกองดั้งเดิม
พ้นจากวัยสาวไปเสื้อผ้าของสตรีก็เปลี่ยนไปเป็นอีกรูปแบบ เมื่อออกเรือนและแต่งงาน ตามประเพณีไม่สามารถสวมใส่เดรสทรงกระสอบแบบเดิมได้อีกต่อไป สาวๆ จะเปลี่ยนมาสวมเสื้อแยกชิ้นกับซิ่นซึ่งมีลวดลายเฉพาะไม่เหมือนหมู่บ้านอื่นๆ
ชุดเชวาของเด็กๆ
คนกะเหรี่ยงโผล่งที่ดอยเต่าโดยเฉพาะบ้านหล่ายแก้วมีลวดลายผ้าหลากหลายลาย แต่ละลายละเอียดประณีต ทั้ง ด้านนอกด้านใน ไม่เพียงละเอียดเรื่องทอและจกลาย การต่อการเย็บตะเข็บเดินเส้นสม่ำเสมอ ทั้งประณีตและทนทาน เป็นงานฝีมือที่ละเอียดมาก
เชวาของสาวโสด
“ผมคิดว่าน่าจะเป็นความสวยงามส่วนหนึ่ง เสื้อผู้หญิงถ้าเป็นสีดั้งเดิมเราใช้แค่ 2 สี คือแดงกับเหลือง สีแดงบ่งบอกถึงตัวตนคนกะเหรี่ยง ส่วนสีเหลืองอยู่ในเสื้อเป็นความชุ่มเย็นและปลอดโรคปลอดภัย ยังไม่พอ ยังมีอีก คือเม็ดเดือย เม็ดเดือยก็จะเย็บติดกันไป มีความเชื่อในเรื่องการป้องกันภัยจากสัตว์ที่มีพิษ”
เสื้อลายกายกองและซิ่น
ตุ้ยเล่าต่ออีกว่า “ลายกายกองหรือลายคดเคี้ยวในเสื้อผ้าสตรีเป็นลายดั้งเดิม บ้านหล่ายแก้วไม่ได้อพยพหนีน้ำท่วมเมื่อครั้งสร้างเขื่อนภูมิพล แต่เราเป็นหมู่บ้านที่อยู่ที่นี่ตรงนี้ ฉะนั้น ลายกายกองจึงเป็นลายผ้าที่บ่งบอกเอกลักษณ์อัตลักษณ์ของเราได้ชัดเจนครับ”
ชุดเชวาและเสื้อลายกายกองในภาพยุคเก่า
ความรู้ความเข้าใจในเสื้อผ้าอาภรณ์แห่งชาติพันธุ์ของตนได้รับการส่งต่อรุ่นต่อรุ่น ไม่ว่าโลกจะหมุนเร็วแค่ไหนแต่คนกะเหรี่ยงโผล่งบ้านหล่ายแก้วก็ยังคงรู้จักและเข้าใจตนเองอย่างถ่องแท้เสมอมา
ชุดประจำกายสตรีที่มีครอบครัวแล้ว
ปัจจุบันนี้ทั้งชุดเชวาและเสื้อลาย กายกองกลายมาเป็นแฟชั่นเก๋ของสาวๆ ในขณะเดียวกันก็ยังทำหน้าที่ในวัฒนธรรมดั้งเดิมของคนโผล่งอย่างแจ่มชัดเคียงคู่ กันไป
ลายปีกไก่ช่วงบนและลายรวงผึ้งช่วงล่าง
ทุ่งแสงตะวันรวบรวมเรื่องราวหลากหลายมุมมองในวิถีคนกะเหรี่ยงโผล่งมาไว้ให้รับชมบนแพลตฟอร์มออนไลน์ คลิกชมได้ทุกที่ทุกเวลาที่เพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน และยูทูบ Payai TV
วสวัณณ์ รองเดช
