น้าชาติ ประชาชื่น
น้าชาติ อยากทราบรายละเอียดภาพโบราณผาแต้ม วันหยุดยาวจะไปชม
น้องบัว
ตอบ น้องบัว
สถานที่ทางโบราณคดีสำคัญ แหล่งภาพเขียนสียุคก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งเรียกกันทั่วไปว่าภาพเขียนสีที่ผาแต้ม เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติผาแต้ม จ.อุบลราชธานี ซึ่งหลักฐานจากการศึกษาระบุได้ว่ามีอายุอยู่ในราว 3,000-4,000 ปี
ย้อนไปวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ.2524 อาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม และ อาจารย์พรชัย สุจิตต์ ที่เดินทางเข้าสำรวจพร้อมคณะอาจารย์และนักศึกษาจากภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เปิดเผยว่า
ได้ค้นพบภาพเขียนสียุคก่อนประวัติศาสตร์ ขนาดยาวประมาณ 200 เมตร ที่หน้าผาริมแม่น้ำโขง อ.โขงเจียม จ.อุบลราชธานี และต่อมาได้มีการสำรวจศึกษาเพิ่มเติม พบภาพเขียนสียุคก่อนประวัติศาสตร์อายุกว่า 3,000 ปี กว่า 300 ภาพ นับเป็นกลุ่มภาพเขียนสีโบราณที่ใหญ่ที่สุดของประเทศไทย ลักษณะของภาพแบ่งได้เป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ ภาพฝ่ามือ ภาพสัตว์ ภาพคน ภาพวัตถุสิ่งของเครื่องใช้ และภาพรูปทรงเรขาคณิต
ในอดีตชาวบ้านเชื่อว่ากันผาแต้มเป็นที่ศักดิ์สิทธิ์ ทั้งเป็นแหล่งอาศัยของภูตผีปีศาจ เป็นเขตต้องห้าม ผู้ใดเข้าไปจะมีอันเป็นไป เรียกว่าภูผาแห่งความตาย แต่หลังจากคณะของอาจารย์ศรีศักรมาสำรวจพบภาพเขียนสีโบราณ ก็ได้มีผู้คนเดินทางมาศึกษาและเที่ยวชมมากขึ้น ในปีเดียวกันนั้นทางราชการจึงประกาศให้ผาแต้ม และป่าภูโหล่น รวมถึงพื้นที่โดยรอบ เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติ (อช.) แก่งตะนะ และขึ้นทะเบียนผาแต้มเป็นโบราณสถานในปี 2525 แต่เนื่องจากบริเวณผาแต้มอยู่ห่างจาก อช.แก่งตะนะ อีกทั้งมีพื้นที่กว้างใหญ่ กรมอุทยานฯ จึงแยกผาแต้มและพื้นที่โดยรอบจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติผาแต้ม เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2534 มีเนื้อที่ประมาณ 12,500 ไร่ และได้ทำทางเดินจากหน้าผาด้านบนให้ได้ลงไปชมภาพเขียนสีกัน
อาจารย์ศรีศักรกล่าวไว้ว่า ที่นี่คือแหล่งประกอบพิธีกรรมของคนยุคโบราณ ภาพเขียนสีมีมากมาย ฝีมือเขียนหลายระดับ การประกอบพิธีกรรมอาจต้องมีการวาดภาพ จึงมีคนมาวาดภาพกันหลายคน หลายฝีมือ และหลายความคิด หลายประสบการณ์ และเชื่อว่าพิธีกรรมน่าจะมีการทำนายโชคชะตาราศีเข้ามาเกี่ยวข้อง เวลาจะทำนายดวงชะตาใครก็ให้วาดรูปไว้บนผนังผาเป็นสื่อ
ยังมีรายละเอียดอยู่ในเว็บไซต์ ฐานข้อมูลภาพงานศิลปะ มหาวิทยาลัยศิลปากร www.era.su.ac.th ถึงแหล่งโบราณคดี ดังกล่าวว่า ตั้งอยู่ที่บ้านกุ่ม ตำบลห้วยไผ่ อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลฯซึ่งชาวบ้านในบริเวณริมฝั่งแม่น้ำโขงแถบนั้นรู้จักหน้าผาที่มีภาพเขียนสีนี้เป็นอย่างดีมาช้านาน ก่อนที่อาจารย์และนักศึกษาคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นผู้ทำให้แหล่งภาพเขียนสีนี้เป็นที่รู้จักกันแพร่หลาย และต่อมากรมศิลปากรได้สำรวจเก็บบันทึกข้อมูลอย่างจริงจังและพิมพ์เผยแพร่ตั้งแต่ปี พ.ศ.2524
สภาพที่ตั้งเป็นภูเขาหินทรายที่ทอดยาวต่อมาจากเทือกเขา ภูพาน เลียบริมฝั่งแม่น้ำโขงตรงที่เรียกกันว่าภูผาขาม ข้างบนภูผาขามเป็นลานหินกว้าง สูงจากพื้นราบริมโขงประมาณ 160 เมตร อยู่ในเขตวนอุทยานแห่งชาติแก่งตะนะ บริเวณที่พบภาพเขียนเป็นหน้าผายาวใต้ลานหินของภูผาขาม ซึ่งเป็นแนวหน้าผาติดต่อกันเป็นแนวยาว มีความสูงชันประมาณ 30-40 เมตร มีทางเดินแคบๆ ใต้เพิงผาหินนั้น
ภาพเขียนสี ณ ที่นี้แบ่งได้เป็น 4 กลุ่ม ตามชื่อหน้าผาเรียงต่อกันไป คือ ผาขาม ผาแต้ม ผาหมอนน้อย และผาหมอน หน้าผาหันหน้าไปทางทิศตะวันออก โดยภาพเขียนที่ผาแต้มเป็นภาพเขียนแนวยาวติดต่อกันและมีชื่อเสียงโด่งดังที่สุด
พรุ่งนี้ (19 มิ.ย.) ตระเวน 4 ผา ชมภาพเขียนสีฝีมือมนุษย์เมื่อ 30-40 ศตวรรษก่อน
