คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
(ต่อจากตอนแรก)
ปีโป้ ถามถึงประวัติเป็นมาของเวชศาสตร์การบินของโลกและของไทย วันนี้มาตอบกันต่อ
คำตอบนำมาจากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 20 เรื่อง เวชศาสตร์การบิน ว่า ตั้งแต่ ค.ศ.1912 พบว่านักบินร้อยละ 40 เป็นโรคอ่อนเพลียจากการบิน และไม่สามารถทำการบิน จนปี 1923 จึงมีการศึกษาบุคลิกภาพอย่างจริงจังและเริ่มตรวจอย่างละเอียดโดยใช้กฎทางจิตวิทยาต่างๆ
การจัดตั้งโรงเรียนเวชศาสตร์การบินมีวัตถุประสงค์ฝึกฝน เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์เพื่อทำงานในหน่วยสงครามทางอากาศในยุโรป และในวันที่ 1 มีนาคม 1918 ก็ได้มีแพทย์เวชศาสตร์การบิน หรือ Flight Surgeon อย่างเป็นทางการ และตั้งแต่ปี 1920 จนถึงสงครามโลกครั้งที่ 2 วิทยาการด้านเวชศาสตร์การบินส่วนใหญ่จะเป็นการศึกษาวิจัยที่มุ่งไปที่การตรวจคัดเลือกและการป้องกันอันตรายแก่นักบิน รวมทั้งการพัฒนาด้านการลำเลียงผู้ป่วยทางอากาศ และปี 1930 รัฐบาลสหรัฐอเมริกาจัดตั้งห้องวิจัยทางการแพทย์เพื่อศึกษาความสมบูรณ์ของนักบินและผลกระทบในการบินต่อบุคคลที่เกี่ยวกับการมองเห็น ความผิดพลาดจากการหักเหของแสง การได้ยิน โดยเฉพาะความสมดุลของอวัยวะรับรู้การทรงตัวในหูชั้นใน
ค.ศ.1931 มีการพัฒนาชุดป้องกันความกดบรรยากาศสำหรับนักบิน รวมทั้งพัฒนาเครื่องบอกระยะสูง จึงทำให้การบินเปลี่ยนเป็นการบินด้วยเครื่องวัดประกอบการบินในที่สุด ปีเดียวกัน มีการจัดตั้งห้องวิจัยทางเวชศาสตร์ อากาศ อวกาศ และวิจัยเกี่ยวกับสรีรวิทยาอย่างจริงจัง ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 จึงเกิดความรู้และเครื่องมือใหม่ๆ
เช่น อุปกรณ์ออกซิเจน การพัฒนาอุปกรณ์รัดตัว การศึกษาปัญหาการปวดข้อจากการบิน และเกิดสถาบันฝึกอบรมด้านสรีรวิทยาการบิน จวบจน ค.ศ.1950 พ.อ.จอห์น สแตป แพทย์เวชศาสตร์การบินอเมริกัน ศึกษาผลอันเนื่องมาจากอัตราเร่งอย่างรวดเร็วและรุนแรง โดยใช้ตนเองเป็นผู้ทดลอง เป็นที่มาของการสร้างเครื่องบินที่มีที่นั่งที่ปลอดภัย รวมทั้งเข็มขัดรัดตัว นำสู่การนำไปใช้ในยานอวกาศ ตลอดจนรถยนต์
ตั้งแต่ปี ค.ศ.1903 ถึงปัจจุบัน การบินก้าวหน้าอย่างน่าประหลาดใจ นับจากความใฝ่ฝันของพี่น้องตระกูลไรต์ มนุษย์เรียนรู้ว่าไม่สามารถทำการบินได้โดยปราศจากอากาศยานและเครื่องมือสนับสนุน แต่การรวมมนุษย์และเครื่องมือต่างๆ เข้าด้วยกันจะต้องสอดคล้องกันเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบินมากที่สุด สำคัญคือต้องควบคู่ไปกับความสมบูรณ์ของร่างกายและทักษะในการบินของมนุษย์
สำหรับประเทศไทย เวชศาสตร์การบินและการพัฒนาการบินเคียงคู่กันมาตั้งแต่ประเทศสยามเริ่มมีการบิน เมื่อ พ.ศ.2456 เป็นช่วงเวลาที่เกิดการแพทย์เพื่อนักบินขึ้นพร้อมกัน สมัยนั้นเรียกว่า การแพทย์ทางอากาศ โดยจัดตั้งเป็นหมวดพยาบาลประจำแผนกการบินทหารบก ก่อนเลื่อนฐานะเป็นหมวดพยาบาลกองบินทหารบก และเริ่มมีแพทย์ประจำเพื่อให้การรักษาเฉพาะนักบิน
ต่อมา กองบินทหารบกขยายกิจการออกเป็นกรมอากาศยานทหารบก และกรมอากาศยานเปลี่ยนเป็นกรมทหารอากาศ ขึ้นตรงกับกระทรวงกลาโหม หมวดเสนารักษ์กรมอากาศยาน จึงเป็นหมวดเสนารักษ์กรมทหารอากาศ มีการปฏิบัติงานด้านเวชศาสตร์การบินมากขึ้น รวมทั้งการตรวจร่างกาย ตรวจสมรรถภาพ และคัดเลือกนักบิน
2 ปีต่อมา กรมทหารอากาศได้รับการยกฐานะเป็นกองทัพอากาศ หมวดเสนารักษ์กรมทหารอากาศ จึงปรับอัตราเป็นกองเสนารักษ์กองทัพอากาศ ตามด้วยการโอนแพทย์ที่สำเร็จการศึกษาและดูงานด้านเวชศาสตร์การบินจากยุโรปและอเมริกาจาก กองทัพบกมาประจำการที่กองเสนารักษ์ทหารอากาศในปี 2483 จำนวน 2 นาย คือ ร.อ.กมล ผลาชีวะ และ ร.ท.ทิพย์ สุตะพาหะ ซึ่งมีส่วนผลักดันให้กิจการเวชศาสตร์การบินก้าวหน้า
ปี 2491 กองเสนารักษ์ทหารอากาศเลื่อนฐานะเป็นกรมแพทย์ทหารอากาศ กิจการเวชศาสตร์การบินจึงแยกออกมาทำหน้าที่เฉพาะ และใช้คำว่า เวชกรรมการบิน แทนการแพทย์ทหารอากาศ เดือนกรกฎาคม ปีถัดมา ราชการโอน นพ.ตระกูล ถาวรเวช จากมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ ขณะรับทุนการศึกษาของมหาวิทยาลัยศึกษาอยู่ที่สหรัฐอเมริกา มาประจำกรมเสนาธิการทหารอากาศ
และให้เข้าศึกษาวิชาเวชศาสตร์การบินของกองทัพอากาศอเมริกา ท่านผู้นี้มีส่วนสำคัญในการพัฒนากิจการเวชศาสตร์การบิน ต่อมาได้รับยศและตำแหน่งเป็น พล.อ.ท.นพ.ตระกูล ถาวรเวช เจ้ากรมแพทย์ทหารอากาศ และที่สุด พ.ศ. 2519 ได้รับการยกฐานะจากกองเวชศาสตร์การบินขึ้นเป็นสถาบันเวชศาสตร์การบิน
