คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
หนูชอบทานส้มโอมาก มีประโยชน์ไหม
แป๋วแหวว
ตอบ แป๋วแหวว
มีคำตอบจากฝ่ายวิจัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยว่า ส้มโอเป็นพืชตระกูลเดียวกับส้ม มีคุณค่าทางโภชนาการทั้งวิตามินซีสูง น้ำตาลจากธรรมชาติ คาร์โบไฮเดรต เกลือแร่ และวิตามินอื่นๆ เป็นผลไม้ท้องถิ่นที่เป็นความสำคัญทางเศรษฐกิจของแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมทั้งประเทศไทย โดยในไทยมีสายพันธุ์ส้มโอที่หลากหลายกว่า 20 สายพันธุ์
รศ.ดร.สิริชัย อดิศักดิ์วัฒนา ภาควิชาโภชนาการและการกำหนดอาหาร คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาฯ ซึ่งศึกษาวิจัยเกี่ยวกับความแตกต่างของสายพันธุ์ในการต้านออกซิเดชั่นและความสามารถต้านไขมันสูงของเนื้อส้มโอในประเทศไทย เปิดเผยว่า ส้มโอเป็นผลไม้ที่มีให้รับประทานทุกฤดู โดยเฉพาะช่วงฤดูร้อน แต่ในเมืองไทยยังไม่ค่อยมีคนศึกษาเรื่องส้มโอมากนัก ซึ่งนอกจากสารอาหารต่างๆ แล้ว ส้มโอยังมีสารพฤกษเคมี ที่มีคุณสมบัติเด่นคือความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระ ได้แก่ สารกลุ่มโพลี ฟีนอล และกลุ่มฟลาโวนอยด์ แต่ก็มีสิ่งที่ต้องระวังคือน้ำตาล จึงอาจจะไม่เหมาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวานและผู้ป่วยที่มีไขมันสูง
ในการวิจัยครั้งนี้เลือกศึกษาส้มโอ 6 สายพันธุ์ ได้แก่ ขาวใหญ่ ขาวน้ำผึ้ง ทองดี ขาวแตงกวา อันเป็นสายพันธุ์หลักที่ขายทั่วไป และอีก 2 สายพันธุ์ที่ไม่ค่อยมีคนรู้จัก คือ ท่าข่อย ปลูกมากที่ จ.พิจิตร เนื้อมีสีออกแดงๆ และทับทิมสยาม ซึ่งหายากและราคาค่อนข้างสูง เนื้อมีสีแดงสดคล้ายทับทิม ปลูกได้ในพื้นที่เดียวของประเทศที่จะได้รสชาติที่ดีคือ อ.ปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช ทั้งนี้ ตั้งเป้าหมายที่จะพยายามกำจัดน้ำตาลออกไปให้ได้มากที่สุด ด้วยวิธีนำส้มโอมาดึงน้ำออกไปให้หมดก่อน จากนั้นใช้ตัวทำละลายในการสกัดและผ่านกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เพื่อแยกน้ำตาลออกไป จนได้สารโพลีฟีนอลหรือฟลาโวนอยด์ที่มีความบริสุทธิ์สูง เป็นส้มโอสกัดเข้มข้นปราศ จากน้ำตาลในลักษณะผง
ผลการวิจัย ด้านการต้านอนุมูลอิสระ พบความสัมพันธ์ว่า หากสายพันธุ์ใดมีสารโพลีฟีนอลหรือสารฟลาโวนอยด์สูง ความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระจะสูงตามด้วย แต่ความสามารถในด้านนี้ของส้มโอแต่ละสายพันธุ์มีความแตกต่างหลากหลายมาก ส่วนการต้านไขมันสูง เน้นศึกษาเรื่องการชะลอกระบวนการย่อยและดูดซึมไขมันที่บริเวณลำไส้เล็กให้ช้าลง เพื่อให้ไขมันดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดช้าลงตามไปด้วย ผลการวิจัยพบว่าสารสกัดจากส้มโอมีฤทธิ์ชะลอหรือยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยไขมันในกลุ่มไตรกลีเซอไรด์ และยับยั้งกระบวนการดูดซึมไขมันในกลุ่มคอเลสเตอรอลใน 2 ขั้นตอน
คือส้มโอจะเข้าไปจับกับกรดน้ำดี ซึ่งมีหน้าที่ทำให้ไขมันต่างๆ แตกตัวเพื่อให้ง่ายต่อการดูดซึม ทำให้ปริมาณกรดน้ำดีในทางเดินอาหารลดลง การแตกตัวและการดูดซึมไขมันจึงน้อยลงตามไปด้วย และในขั้นตอนการสร้างกลุ่มก้อนของไขมันเพื่อการดูดซึม ส้มโอสามารถแทรกตัวเข้าไปขัดขวางไม่ให้ไขมันจับกลุ่มรวมตัวกันและเข้าสู่ระบบน้ำเหลืองในการดูดซึม โดยมีประสิทธิภาพประมาณร้อยละ 10 ใกล้เคียงกับยากลุ่มที่ช่วยขัดขวางในด้านนี้
องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยจะเป็นประโยชน์อย่างมากต่อการนำไปพัฒนาเป็นสารเสริมอาหารหรือผลิตภัณฑ์อื่นๆ เพื่อนำไปประกอบอาหารหรือใช้ในวิธีการอื่นๆ เช่น ผสมผงส้มโอสกัดลงในอาหารที่มีไขมันสูง เพื่อช่วยลดการดูดซึมไขมันให้ช้าลง เหมาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวานกับผู้ป่วยที่มีไขมันสูง ฯลฯ รวมทั้งยังช่วยให้ส้มโอของไทยมีราคาดียิ่งขึ้นอีกด้วย
สำหรับการบริโภคส้มโอ มีคำแนะนำว่า ส้มโอมีประโยชน์ แต่ก็มีน้ำตาล บางสายพันธุ์ที่หวานมากอาจจะไม่เหมาะกับผู้ป่วยเบาหวานหรือไขมันในเลือดสูง รับประทานได้ในปริมาณที่จำกัด โดยควรบริโภคส้มโอเป็นส่วนหนึ่งของอาหารมื้อหลักร่วมกับผลไม้ชนิดอื่นๆ สำหรับคนทั่วไปที่มีสุขภาพแข็งแรงรับประทานส้มโอประมาณ 1-2 ซีก จะได้พลังงานพอเหมาะพอดีที่เผาผลาญให้หมดได้ในหนึ่งวัน หากอยากรับประทานมากกว่านั้นก็อาจจะลดปริมาณอาหารมื้ออื่นลง จะทำให้การรับประทานส้มโอเกิดประโยชน์จริงๆ
